Ja jestem prawdziwym krzewem winnym, a Ojciec mój jest winogrodnikiem. Każdą latorośl, która we mnie nie wydaje owocu, odcina, a każdą, która wydaje owoc, oczyszcza, aby wydawała obfitszy owoc. [Jan. 15; 1 – 2]



KALENDARIUM ŻYCIA

Wybierz rok, z którym chcesz się zapoznać: 1846, 1847, 1848, 1849, 1850, 1851, 1852, 1853, 1854, 1855, 1856, 1857, 1858, 1859, 1860, 1861, 1862, 1863, 1864, 1865, 1866, 1867, 1868, 1869, 1870, 1871, 1872, 1873, 1874, 1875, 1876, 1877, 1878, 1879, 1880, 1881, 1882, 1883, 1884, 1885, 1886, 1887, 1888, 1889, 1890, 1891, 1892, 1893, 1894, 1895, 1896, 1897, 1898, 1899, 1900, 1901, 1902, 1903, 1904, 1905, 1906, 1907, 1908, 1909, 1910, 1911, 1912, 1913, 1914, 1915, 1916, 1924 - albo zobacz wszystkie lata.

Rok 1880



DOKŁADNEJ DATY BRAK


Firma Gebethner i Wolff wydaje trzytomowe „Pisma” Henryka Sienkiewicza, obejmujące dotychczasowy jego dorobek nowelistyczny.
W redagowanej wspólnie z Mścisławem Godlewskim „Niwie” Henryk Sienkiewicz zamieszcza: „Mieszaniny literacko artystyczne” (I – XII), jednoaktówkę „Czyja wina” i nowelę „Niewola tatarska”.
W „Gazecie Polskiej” Henryk Sienkiewicz zamieszcza: „Wiadomości bieżące” (pod pseudonimem §), oraz nowelę „Jamioł” (pod pseudonimem Litwos).
Henryk Sienkiewicz oraz: Władysław Bogusławski, Edward Lubowski, Zygmunt Sarnecki i Kazimierz Kaszewski – wchodzą w skład Komisji Delegowanego Teatralnego,
t. j. komisji repertuarowej teatrów warszawskich.
Henryk Sienkiewicz zabiega o rękę Marii Szetkiewiczówny. Zdobywa jej wzajemność, ale zastrzeżenia mają Kazimierz i Wanda Stetkiewiczowie. Zagrożoną gruźlicą córkę wysyłają na kilkumiesięczną kurację do Steinerhofu w Tyrolu, gdzie towarzyszy jej Maria Sobotkiewiczówna. Ostatecznie w końcu roku pisarz wysyła do Marii Szetkiewiczówny list z oświadczynami. Swoją decyzję uzależnia ona od woli matki. Ta – na przełomie lat 1880/1881 – rozstrzyga sprawę na korzyść zakochanych.
Pod koniec roku ukazuje się czwarty tom „Pism” zawierający nowele: „Przez stepy”, „Orso”, „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”, „Czyja wina?”
i „Za chlebem”.
Czeskie czasopisma: „Maj” i „Lumir” – zamieszczają przekłady nowel Henryka Sienkiewicza: „Janko Muzykant”, „Stary sługa”, „Orso”, „Za chlebem”, „Czy ci najmilszy?” i „Z dziennika poznańskiego nauczyciela”.
Kazimierz Pochwalski wspomina pierwsze zetknięcie się z twórczością Henryka Sienkiewicza:
„(…) W roku 1880, będąc na studiach w Monachium, żyłem w przyjaźni z kolegą moim Józefem Ryszkiewiczem. Ryszkiewicz pochodził z Warszawy, znał Sienkiewicza, na gwiazdkę dostał od siostry swej w upominku „Szkice węglem”, które w Warszawie nadzwyczajnie były czytane. Nowelki te czytaliśmy wspólnie głośno i byliśmy nimi tak zachwyceni i przejęci, że postanowiliśmy napisać list z podziękowaniem za radość, jaką nam jako malarzom sprawił jędrnymi i malarskimi opisami. Po wysłaniu tego listu długi czas nie mieliśmy odpowiedzi, w końcu dostaliśmy bardzo serdeczny list, w którym dziękował nam za uznanie i dodał,
że bardzo go ucieszyło, że swoimi opisami wywarł na nas wrażenie. Od tego czasu zacząłem Sienkiewicza uwielbiać i wszystkie jego artykuły ukazujące się w „Słowie” skrzętnie i pilnie czytałem. (…)”


LUTY


„Niwa” w dziale „Rozmaitości” zamieszcza wzmiankę o odczytach:
Jesteśmy obecnie w okresie odczytów publicznych. Oprócz rozpoczętych już i w znacznej części wygłoszonych prelekcji na rzecz czytelń zostających pod zawiadywaniem Towarzystwa Dobroczynności, rozpocznie się dnia 21 bm. szereg odczytów urządzanych corocznie w sali ratuszowej przez Zarząd Towarzystwa Osad Rolnych. Wykłady te mają przywilej ściągania najliczniejszych słuchaczów. W roku bieżącym dadzą się tam słyszeć pp. Eugeniusz Dziewulski, Henryk Sienkiewicz (Litwos), Wojciech Dzieduszycki, Maurycy Straszewski, Stanisław Tarnowski i Józef Kasznica. (…)

LUTY – 02. [PONIEDZIAŁEK]


Henryk Sienkiewicz przebywa w Warszawie, gdzie w sali ratusza warszawskiego odczytuje nowelę ”Za chlebem”. Dochód z odczytu przeznaczony jest na Osady Rolne (zakład wychowawczy dla chłopców-przestępców).

LUTY – 19. [CZWARTEK]


Henryk Sienkiewicz przebywa w Warszawie, gdzie w sali ratusza warszawskiego odczytuje nowelę ”Za chlebem”. Dochód z odczytu przeznaczony jest na Osady Rolne (zakład wychowawczy dla chłopców-przestępców).

LUTY – 25. [ŚRODA]


Henryk Sienkiewicz przebywa w Warszawie, gdzie w sali ratusza warszawskiego odczytuje nowelę ”Za chlebem”. Dochód z odczytu przeznaczony jest na Osady Rolne (zakład wychowawczy dla chłopców-przestępców).

MARZEC – 12. [PIĄTEK] – KWIECIEŃ – 02. [PIĄTEK]


W tym okresie czasu Henryk Sienkiewicz w Lublinie wygłasza odczyt „Szkice amerykańskie”. Brak jest dokładnej daty.

MARZEC – 21. [NIEDZIELA]


Henryk Sienkiewicz przebywa w Warszawie, gdzie wygłasza odczyt „Szkice amerykańskie”.

MARZEC – 23. [WTOREK]


„Kurier Warszawski” rozpoczyna druk noweli „Orso” od nr 65. i kontynuuje go do nr 68.

KWIECIEŃ – 14. [ŚRODA]


Henryk Sienkiewicz przebywa w Poznaniu w Hotelu „Bazar” przy ul. Nowej. Czyta nowelę „Za chlebem”.

KWIECIEŃ – 16. [PIĄTEK]


Henryk Sienkiewicz przebywa w Poznaniu w Hotelu „Bazar” przy ul. Nowej. Czyta nowelę „Za chlebem”.

KWIECIEŃ – 17. [SOBOTA]


Henryk Sienkiewicz przebywa w Poznaniu w Hotelu „Bazar” przy ul. Nowej. Czyta nowelę „Za chlebem”.

KWIECIEŃ – 24. [SOBOTA]


„Gazeta Polska”, a następnie „Dziennik Poznański” rozpoczynają druk noweli „Za chlebem”.

MAJ – 29. [SOBOTA]


Na zaproszenie Towarzystwa Dobroczynności w Kaliszu Henryk Sienkiewicz wygłasza odczyt „O kraju i ludziach w Nowym Świecie”. Odczyt ten odbywa się w sali koncertowej Korpusu Kadetów.

MAJ – 30. [NIEDZIELA]


Na zaproszenie Towarzystwa Dobroczynności w Kaliszu Henryk Sienkiewicz wygłasza odczyt „O kraju i ludziach w Nowym Świecie”. Odczyt ten odbywa się w sali koncertowej Korpusu Kadetów.

CZERWIEC – 04. [PIĄTEK]


„Gazeta Polska”, a następnie „Dziennik Poznański” kończą druk noweli „Za chlebem”.

LIPIEC – 23. [PIĄTEK] – 26. [PONIEDZIAŁEK]


W „Kurierze Warszawskim” w numerach: 65 – 68 – ukazuje się nowela amerykańska Henryka Sienkiewicz – „Orso”.

SIERPIEŃ


Henryk Sienkiewicz przebywa w Rudzie. Pisze do Mścisława Godlewskiego:
Posyłam Mieszaniny („Mieszaniny literacko-artystyczne”) duże i dobre. (…) Jestem zdrów, ale boli mnie trochę noga a trochę głowa. Robię przy tym plany do różnych nowel. (…)

SIERPIEŃ - WRZESIEŃ


Henryk Sienkiewicz spędza w u krewnych Leona i Ludwiki Dmochowskich we wsi Ruda na Podlasiu. Pisze tutaj „Mieszaniny”, „Niewolę tatarską” oraz nowelę „W krainie złota”.

SIERPIEŃ – 18. [ŚRODA]


Henryk Sienkiewicz przebywa w Rudzie na Podlasiu. Swoją tęsknotę za ukochaną Marią Szetkiewiczównę wyraża w liście do Mścisława Godlewskiego:
„(…) Bądź łaskaw donieść mi, czy panie (Wanda Szetkiewicz z córkami: Marią i Jadwigą) powróciły, gdzie bawią,…, a przede wszystkim, jak zdrowie panny Marii? (…) Jest mi tu dobrze, choć dusza gdzie indziej. (…) …jeśli będziesz widział pannę Marię, to nie możesz być zbyt szczegółowym. Pośpiesz tylko z odpowiedzią, bo nie uwierzysz, jak trudno czekać i nie mieć znikąd słowa. (…)
Ze zdrowiem jestem lepiej, nie mogę jednak jeszcze się kąpać. Byłbym może zdrów, gdybym był spokojny, ale oto już rok,
jak jutro od dzisiaj nie lepsze. (…)
Podlasie jest sobie Podlasie: piasek, piasek, woda, błoto, lasek! Stwórz sobie z tego krajobraz. (…)”

WRZESIEŃ – ok. 01. [ŚRODA]


Henryk Sienkiewicz przebywa w Burcu na Podlasiu. Do Mścisława Godlewskiego pisze na temat języka i liczy na wiadomości o Marii Szetkiewiczównie:
„(…) Chciałem, by zatkać Twoją wciąż głodną paszczę, posłać Ci pierwsze arkusze „Kronik”, ale wyjazd Twój mnie wstrzymuje. Czy wiesz, gdzie mam tych, którzy twierdzą, że nie wyjdę z tej próby? Mam to za sobą, że czytałem bardzo wiele rzeczy
z XVI wieku i późniejszych. Owładałem więc językiem, a swoją drogą staram się, by unikać afektacji i rozmaitych wżdy i przedsię nie na miejscu, którymi łata się nieuctwo. Język dawny polega najwięcej na toku, który ma prawie powagę łaciny, nie zaś
na sadzeniu dzikimi archaizmami. Jeśli chcesz, nasadzę ich tyle, że nikt nie zrozumie, o co idzie, ale też tyle z tego. Żeby dobrze pisać, potrzeba znać nie tylko Polaków z XVI i XVII w., ale i autorów łacińskich, i przekłady ich dawniej dokonane, bo na nich kształcili się właśnie nasi i duchem ich się przejęli. Potrzeba też umieć odtworzyć sferę pojęć właściwą współczesnym ludziom,
co już jest rzeczą intuicji. Czy to potrafię zrobić, to się pokaże, ale z tego, co Ci piszę, możesz zmiarkować, że rozumiem,
jak należy robić.
Całego tego listu jednak bym nie pisał, gdyby nie to, że chcę Cię prosić, byś mi koniecznie przysłał jeszcze jakieś wieści o…
(Marii Szetkiewiczównie) (…)”

WRZESIEŃ – 19. [NIEDZIELA]


Przebywająca na kuracji w Fürstenhof w Austrii Maria Szetkiewiczówna 15 września otrzymuje od Henryka Sienkiewicza list z oświadczynami. Pisze do swojej matki, Wandy Szetkiewicz:
„Kilka dni temu otrzymałam list, który wraz z odpowiedzią do Mamy odsyłam. Jeżeli moja odpowiedź nie podoba się Mamie
czy Ojcu, to proszę ją zachować, ale wolałabym, żeby do niego doszła. Może Mama go wezwie i sama mu list przeczyta
albo rozmówi się w duchu tego listu. Może od czasu naszego wyjazdu z Warszawy doszły o nim jakie wieści potępiające
albo pocieszające – ja nic nie wiem, toteż udaję się do Mamy, niech Mama robi, jak będzie najlepiej. Oj, Ty moja Malutko,
jak mi żal, że Ciebie na przykrości narażam. (…) Córka Twoja rozumna i trzeźwa, będzie cierpliwie czekać wiadomości
z Warszawy. Kocham Ciebie, całuję i przepraszam – pogładź mnie albo złaj – ale napisz.”

WRZESIEŃ – 20. [PONIEDZIAŁEK]


Do wczorajszego listu do matki Maria Szetkiewiczówna dołącza list do Henryka Sienkiewicza:
„(…) Nie zmieniłam się od czasów Wenecji, nie przyszło mi na myśl, że mogę skorzystać z mojej swobody, ale ten rok nauczył mnie nieufności względem ludzi i pozbawił wielu szczęśliwych złudzeń. Chciej mnie Pan zrozumieć. Jeśli z jednej strony byłoby
dla mnie szczęściem zdać się na coś w życiu Pana, a teraz oszczędzić mu choćby chwilowego zmartwienia, to z drugiej strony strach mnie ogarnia przed każdym stanowczym krokiem. Podzielam wszystkie obawy moich Rodziców. Dotąd znamy Pana tylko
z czasów Wenecji i z tego cośmy o Panu w Warszawie słyszeli – więc naturalnie nie może być mowy o jakimkolwiek zobowiązaniu się. Jeżeli Pan jednakże czuje się na siłach przekonania moich Rodziców, pozyskania ich wiary, ustalenia opinii i wytrwania
w pracy, to czyż ja miałabym w tym Panu przeszkadzać. (…)
Niech ten list, który Pan do Fürstenhofu pisał, nie krępuje Pana. Proszę robić, jak Panu najlepiej, proszę jechać i zapomnieć,
jeżeli to się Panu podoba. Nie będę rozżaloną, w każdym razie zachowam dla Pana wielką i serdeczną przyjaźń.”
Oba listy posyła matce i od woli rodziców uzależnia dalsze losy swojej znajomości z pisarzem.

PAŹDZIERNIK – 22. [PIĄTEK]


W numerze 33. „Nowych Mód Paryskich” rozpoczyna się druk noweli Henryka Sienkiewicza „W krainie złota”.

GRUDZIEŃ – 02. [CZWARTEK]


Henryk Sienkiewicz przebywa w Warszawie, gdzie na rzecz Towarzystwa Dobroczynności wygładza odczyt „Naturalizm w powieści” .

GRUDZIEŃ – 06. [PONIEDZIAŁEK]


Posłuszna, ale niezbyt szczęśliwa Maria Sobotkiewiczówna, pisze do matki:
„To, co mi Mama pisze o pracy wytrwałej i spłacaniu długów przez H. Sienkiewicza – to może mnie tylko cieszyć. Cieszy mnie również, że do prelekcji nie wybrał jakiejś powiastki, ale że opracował studium literackie. Rada także jestem, że bywa u Was
i że jest grzecznie przyjmowany. Wie Mama, co ja myślę, że ten rok był stanowczym i decydującym w jego życiu.
Bo albo wyjechałby w wielką podróż nie popłaciwszy długów, znowuż byłoby to życie z dnia na dzień demoralizujące, próżniacze; zginąłby jako człowiek, bo jako artysta mógłby pozostać sławny, może by nawet przysporzył sobie sławy, albo pozostawało mu przełamać trudności, wejść na drogę pracy i zdobyć sobie pozycję, pozyskać opinię – czyli ocalić człowieka i nie zatracić artysty. (…)
Przykra mi jednak ta myśl, że H. Sienkiewicz może posądzać Mamę o to, że mnie celowo przez własną politykę trzyma daleko
od Warszawy. (…)”

GRUDZIEŃ – 09. [CZWARTEK]


Henryk Sienkiewicz przebywa w Warszawie, gdzie na rzecz Towarzystwa Dobroczynności wygładza odczyt „Naturalizm w powieści” .

GRUDZIEŃ – 10. [PIĄTEK]


W numerze 38. „Nowych Mód Paryskich” kończy się druk noweli Henryka Sienkiewicza „W krainie złota”.

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]