(…) Czynił on to, co dobre, prawe i sprawiedliwe przed Panem, jego Bogiem. W każde dzieło, którego się podjął, czy to w służbie dla świątyni Bożej, czy też zakonu i przykazań, aby szukano swego Boga, wkładał całe swoje serce, toteż szczęściło mu się. [2 Kron. 31; 20 – 21]



MIEJSCA SIENKIEWICZOWSKIE

Wybierz literę z którą chcesz się zapoznać: A, B, C, Ć, D, E, F, G, H, I, J, K, L, Ł, M, N, O, P, Q, R, S, Ś, T, U, V, W, X, Y, Z, Ź, Ż - albo zobacz wszystkie.

Litera A



ABBACJA – [chorw. OPATIJA, . Abbazia] [Chorwacja – gm. Opatija]


Miasto na półwyspie Istria. Znane od końca XVIII w. uzdrowisko letnie i zimowe nad morzem Adriatyckim. Miejscowość słynąca z pięknej roślinności śródziemnomorskiej
i wspaniałej plaży. Ważniejsze zabytki: kościół św. Jakuba (1506 r.), pozostałości opactwa benedyktynów (od którego miejscowość wzięła nazwę), domy
z XVIII – XIX w., willa Angiollina otoczona parkiem z egzotycznymi roślinami.
Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Abbacji datują się następująco: 01) 04 - 16 kwietnia 1887 r.; 02) 24 - 29 kwietnia 1889 r.



[Fotografie: Autor: 1 – 2) Ewa Dryjanska. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

ADEN [Jemen]


Miasto w Jemenie nad Zatoką Adeńską (Morze Arabskie), 170 km na wschód od cieśniny Bab al-Mandeb. Ośrodek wypoczynkowy. Drugie co do wielkości miasto kraju. Główny port morski kraju i ważna baza rybacka. 07 lutego 1891 r. niemiecki statek „Bundesrath” z Henrykiem Sienkiewiczem na pokładzie zawinął do portu w Adenie.


[01. Aden - port; 02. Aden - mapa] [Autor: 01) Flominator; 02) Meyers Konversationslexikon (1885 - 1890). Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 01. powstało w Jemenie
i znajduje się w domenie publicznej, ponieważ – zgodnie z prawem Jemenu – prawa autorskie do niego wygasły.] [Zdjęcie 02. znajduje się w domenie publicznej, ponieważ prawa autorskie do niego wygasły.]

ALCÁZAR DE SAN JUAN – [Hiszpania – Comarca Campo de San Juan, prowincja Ciudad Real, wspólnota autonomiczna Kastylia-La Mancha]


Miasto w środkowej Hiszpanii. Węzłowa stacja kolejowa. Rozwinięty przemysł taboru kolejowego.
Henryk Sienkiewicz przesiadał się tu z 27 na 28 września 1888 r. w drodze z Walencji do Kordowy (Kordoby).



[1. Kościół św. Trójcy w Alcázar de San Juan; 2. Wiatraki w okolicy Alcázar de San Juan]

[Fotografie – Autor: 1 - 2) Assdl. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

ALEKSANDRIA – [Egipt – muhafaza Aleksandria]


Położone nad brzegiem Morza Śródziemnego miasto i największy port w Egipcie. Ośrodek przemysłowy, handlowy i naukowy oraz kulturalna stolica Egiptu. Miasto założył 7 kwietnia 332 roku p.n.e. Aleksander Macedoński. Pod nazwą istniało już od 2686 r. p.n.e. Aleksander doprowadził do rozbudowy miasta i nazwał je swoim imieniem.
W starożytności i w średniowieczu - ośrodek życia kulturalnego i wielki port Morza Śródziemnego. Za rządów Ptolemeuszów był stolicą Egiptu, za czasów rzymskich – siedzibą władz prowincji. Aleksandria była stolicą Egiptu przez blisko tysiąc lat, t. j. do 641 r. naszej ery, kiedy to kraj został podbity przez muzułmanów. W Aleksandrii powstała grecka Septuaginta, pierwsze tłumaczenie Starego Testamentu dokonane przez Żydów aleksandryjskich. Aleksandria była rodzinnym miastem Apollosa.
Z miasta pochodziły również dwa statki, którymi św. Paweł podróżował jako więzień do Rzymu (Dz. A. 6:9; 18:24; 27:6; 28:11). Zabytki: Amfiteatr Rzymski, Biblioteka Aleksandryjska, Bruchejon, Katakumby, Meczet Abu Al-Abbas, Muzeum Sztuki Grecko-Rzymskiej, Nowa Biblioteka Aleksandryjska, Pałac Montazah, Pałac Ras-at-Tin, Serapejon, Twierdza Kajtbaj. Henryk Sienkiewicz był w Aleksandrii 21 i 22 stycznia 1891 r.


[1. Aleksandria – Nabrzeże; 2. Aleksandria - Biblioteka]


[3. Aleksandria – Pałac Montazah; 4. Aleksandria – Sfinks]

[Fotografia: Autor: 1) Nomo; 2) w:es:Usuario:Barce; 3) Daniel Mayer; 4) Empoor. Źródło – Wikipedia.]
[Zdjęcie 1. objęte jest licencją CC-BY-SA].[Zdjęcia 2. – 4. objęte są licencją GNU FDL].

ALEKSANDRÓW KUJAWSKI - [gm. Aleksandrów Kujawski, powiat aleksandrowski, woj. kujawsko-pomorskie]


Miasto na skraju Równiny Inowrocławskiej.
W nocy z 19/20 lutego 1876 r. zatrzymał się tu pociąg, którym Henryk Sienkiewicz odbywał pierwszą część podróży do Ameryki, o czym napisał we wstępie „Listów
z podróży do Ameryki”.


[Dworzec kolejowy]

[Fotografia – Autor: Maria Goliński. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją GNU FDL].

ANAHEIM – [Stany Zjednoczone Ameryki - Stan Kalifornia] - HOTEL PLANTERS


Miasto założone w 1857 r. przez imigrantów niemieckich. Prawa miejskie otrzymało w 1915 r. Ośrodek przemysłu: lotniczego, elektrotechnicznego, drzewnego, elektronicznego, maszynowego. Mieści się tu Centrum Rozrywki „Disneyland Resort”. Od 20 czerwca 1876 r. do lutego 1877 r. przebywał tu Henryk Sienkiewicz. Początkowo - w Hotelu Planters, drugim hotelu położonym w północno-zachodnim rogu Center Street (obecnie Lincoln Avenue) i Los Angeles Street (obecnie Anaheim Blvd.). Hotel ten zbudowany w 1865 r. przez Jana Fischera, spłonął w 1871 r. Odbudowany ponownie spłonął w 1890 r., Potem pisarz mieszkał na należącej do Heleny Modrzejewskiej i jej męża, Karola Chłapowskiego, farmie „Arden” lub „Modjeska Ranch”.

Henryk Sienkiewicz wspomina okolicę miasta w „Listach z podróży do Ameryki”. Oglądał ją w drugiej połowie 1876 r.:
„(…) Góry skończyły się. Stałem jakoby na olbrzymim, wysokim na jakie dwieście stóp tarasie. Strumień spływał zeń
po tak stromej pochyłości na dół, że tworzył prawie wodospad. U stóp tarasu widniał dom farmerski bielejący wśród masy drzew gumowych
(eukaliptusów); tam zaczynała się dolina anaheimska, a raczej step szeroki, powietrzny, przestronny, biegnący
aż do brzegów Oceanu. Oparłszy się o karabin patrzyłem nieruchomo z pół godziny na ową cudną dolinę. Na krańcu widnokręgu szarzała niby mgła, niby chmura jakaś sina, ale rozświecona purpurą zachodu. (…)”




[Fotografie – Autor nieznany. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

ANAHEIM-LANDING – [Stany Zjednoczone Ameryki – Stan Kalifornia]


Miejscowość nad Pacyfikiem (Oceanem Spokojnym), którą w latach 1876 – 1877 odwiedzał Henryk Sienkiewicz.



[Fotografie: 1. Autor nieznany; 2. Monacat; 3. Traveler100. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

ANCONA – [Włochy – prowincja Ancona, region Marche] – HOTEL VICTORIA


Miasto nad Adriatykiem. Ważny port wojenny i handlowy. Ośrodek przemysłowy, handlowy, turystyczny, kulturalny i naukowy. Ankona została założona w IV w. p.n.e. Podczas II wojny światowej (18 lipca 1944 r.) została zdobyta przez 2 Korpus Polski. W Ankonie znajdują się: rzymski łuk triumfalny Trajana (115 r. n.e.), romańsko-bizantyjska katedra (XI – XIII w.), kościół Santa Maria della Pizza (XI – XIII w.), Loggia dei Mercanti (XV w.), fort Mole Vanvitelliana (XVIII w.), pałace (XIII – XVI w.). Ancona, Hotel „Vittoria” - hotel, w którym w lutym 1894 r. zatrzymał się Henryk Sienkiewicz.


[1. Ancona. 2. Łuk triumfalny Trajana]

[Fotografie – Autor: 1) Penningtron; 2) Beta16. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

ARCACHON [Francja – gmina Arcachon, region Akwitania, Departament Gironde.]


Popularne kąpielisko z łagodnym klimatem, położone na atlantyckim wybrzeżu południowo-wschodniej Francji na południowy zachód od Bordeaux.
Henryk Sienkiewicz przebywał tu w 1884 r.: 14 marca, 12, 19, 30 maja (Hotel Notre Dame), 05 czerwca (Hotel Notre Dame); w 1911 r.: od 27 marca do 30 kwietnia.



[Fotografie – Autor: Blorg. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

ATENY – [Grecja – stolica państwa, region Attyka]


Największe miasto Grecji z zabytkami kultury antycznej.
Początkiem Aten była warownia z okresu mykeńskiego (połowa II tysiąclecia p.n.e.) na wzgórzu Akropolis. Wokół niego, na sąsiadujących wzgórzach, powstało miasto
z agorą, Areopagiem, szeregiem świątyń i gmachów użyteczności publicznej. Akropolis przekształciło się w miejsce kultu. Perykles (443 – 429 p.n.e.) połączył Ateny
z Pireusem oraz zmodernizował Akropolis. W 1896 r. odbyły się tu pierwsze Igrzyska Olimpijskie ery nowożytnej. W latach 1941 – 1944 miasto znajdowało się
pod okupacja niemiecką. W 1944 r. do Aten wkroczyły oddziały brytyjskie.
Najważniejsze zabytki Aten: Agora Rzymska, cmentarz Keramejkos, kościół bizantyński Kapnikarea, kościół bizantyński Panagia Gorgoepikoos, Łuk (Brama) Hadriana, marmurowy stadion Kallimarmaro (Panathinaikon) - miejsce pierwszych Igrzysk Olimpijskich ery nowożytnej, odeon Herodosa Attyka, świątynia Erechtejon, świątynia Hefajstejon, świątynia Nike, świątynia Partenon, świątynia Zeusa Olimpijskiego, Teatr Dionizosa, zespół architektoniczny Akropolu, zespół budynków publicznych starożytnej Agory Greckiej. Najważniejsze muzea: Muzeum Akropolu, Muzeum Benakisa, Muzeum Bizantyńskie, Narodowe Muzeum Archeologiczne.
Henryk Sienkiewicz przebywał tu od 12 do 26 listopada 1886 r. (według dat listów do Jadwigi Janczewskiej).


[1) Akropol; 2) Partenon]


[3) Teatr Heroda; 4) Świątynia Zeusa Olimpijskiego]

[Fotografie: Autor: 1) Urban; 2) Tbc; 3) Jukatan; 4) Andreas Trepte. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]



Litera B



BAD GASTEIN – [Austria – gm. Bad Gastein, pow. Sankt Johann im Pongau, kraj związkowy Salzburg]


Miejscowość uzdrowiskowa położona w Wysokich Taurach u stóp Góry Graukogel, w dolinie Bad Gastein, nad rzeką Ache. Kolebka europejskich kuracji termalnych
z cieplicami radioaktywnymi, ośrodek turystyczno-wypoczynkowy, centrum kongresowe i ośrodek sportów zimowych. Zabytki: kościół Sankt Nikolaus (1410 – 1420), neogotycki kościół parafialny (1866 – 1876).
Henryk Sienkiewicz przebywał tu: w 1893 r., w sierpniu 1887 r.



[Fotografie – Autor: 1) Triq; 2) Dergreg. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

BAD KISSINGEN – [Niemcy – gm. i pow. Bad Kissingen, Kraj Związkowy Bawaria]


Miasto-kurort. Henryk Sienkiewicz przebywał tu na kuracji od 13 maja do 15 czerwca 1889 r.


[1) Kissingen; 2) Stare Miasto - ratusz]

[Fotografia – Autor: 1) Nieznany; 2) Sigismund von Dobschütz. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

BAD RAGAZ [Szwajcaria – Kanton Sankt Gallen]


Niewielkie urocze miasteczko niedaleko Zurychu. Tu od 04 czerwca do 02 lipca 1897 r., w Hotelu „Quellenhof”, przebywał Henryk Sienkiewicz. 6 czerwca wspomnianego roku spotkali się z nim Jeremiasz Curtin (tłumacz utworów pisarza) i jego żona, Alma Curtin, która zachwycona urodą tego miejsca pisze w swoich dziennikach:
Przyjechaliśmy do Ragaz o wpół do pierwszej, do hotelu „Quellenhof”. Dali nam do wyboru kilka pokoi ze wspaniałym górskim widokiem, wybraliśmy 131 na drugim piętrze. Są dwa podwójne okna, na pierwszym planie mały kościół z wysokim szpicem wieżyczki, parę domów otoczonych przez wysokie góry częściowo pokryte zielenią i drzewami, ale jest wyraźna linia, gdzie kończą się sosny i widać tylko skaliste wierzchołki. Widok po prostu wspaniały, wydaje się nam piękniejszy niż w innych okolicach Szwajcarii.




[Fotografie – Autor: 1) Adrian Michael; 2) Kamahele. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

BAD REICHENHALL – [Niemcy – gmina Bad Reichenhall – Powiat Berchtesgadener Land – Rejencja Górna Bawaria – Kraj Związkowy Bawaria]


Miasto, kurort w Niemczech otoczony ze wszystkich stron górami. Historyczne miejsce produkcji soli (obecnie muzeum). W 1873 r. w Bad Reichenhall przebywał,
a w 1874 r. zmarł chory na gruźlicę płuc polski malarz Maksymilian Gierymski.
Henryk Sienkiewicz z żoną Marią z Szetkiewiczów przebywali tu w sierpniu 1884 r. Mieszkali w willi "Lutzenberger". Następnie przybyli tu 30 czerwca i przebywali
do 22 września 1885 r.



[Fotografie – Autor: 1 - 2) Florian Hofmann. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

BAD VÖSLAU – [Austria – pow. Baden – kraj związkowy Lower Austria]


Miasto w Austrii. 15 sierpnia 1886 r. Henryk Sienkiewicz, wspólnie z Kazimierzem Chłędowskim, wybrał się tu na wycieczkę z Kaltenleutgeben.

BADEN – [Szwajcaria – Kanton Argowia]


Niewielkie miasto nad rzeką Limmat, położone tylko 20 minut jazdy od Zurychu. Znane jest z uzdrowiska z gorącymi źródłami mineralnymi. Wypływa tu na powierzchnię najbardziej bogata w minerały woda termalna w Szwajcarii. Z dziewiętnastu źródeł w Baden na powierzchnię wypływa woda o temperaturze 47°C, która zawiera najwięcej minerałów ze wszystkich wód termalnych w Szwajcarii. Baden znane było już w czasach rzymskich jako miejsce kąpieli – zwane „Aquae Helveticae”. Wypoczywali tu m. in.: Johann Wolfgang von Goethe, Fryderyk Wilhelm Nietzsche i Friedrich Dürrenmatt.
Atrakcje Baden: Basen termalny Baden, Belvédere, Klasztor Königsfelden, muzea: Muzeum Vindonissa, Villa LangmattOpactwo cystersów Wettingen, szlak przemysłowo-kulturalny nad rzeką Limmat, Szwajcarskie Muzeum Dziecięce, Zamek Lenzburg.
W czerwcu i na początku lipca 1910 r. przebywał tu Henryk Sienkiewicz wraz z żoną, Marią z Babskich.



[Fotografie – Autor: 1) Voyager; 2) Lutz Fischer-Lamprecht. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

BAGAMOYO – [Tanzania – Region Pwani, Dystrykt Bagamoyo]


Miasto nad Oceanem Indyjskim. Henryk Sienkiewicz przebywał tu od 28 lutego do 02 marca i - w drodze powrotnej z głębi lądu - w marcu 1891 r.


[01. - Bagamoyo - Alte Boma; 02. - Bagamoyo - Kaiser Strasse]
[Fotografie – Autor: 1) Christine i Hagen Graf; 2) Michiriku. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte są licencją CC-BY-SA].

BAIAE – [Włochy – region Kampania, Prowincja Neapol]


Miejscowość, która swą nazwę zawdzięcza Babusowi. Podobno został tam pochowany. Przez kilkaset lat była modnym nadmorskim ośrodkiem rekreacyjnym, integralną częścią Portus Juliusz, głównego portu zachodniej Floty Imperialnej starożytnego Rzymu. Splądrowana przez muzułmańskich najeźdźców w VIII w. n. e. i opuszczona
w 1500 r. z powodu malarii. Znaczna część Baiae znajduje się obecnie pod wodami Zatoki Neapolitańskiej, głównie z powodu lokalnej aktywności wulkanicznej.
Henryk Sienkiewicz zwiedzał Baiae 30 listopada 1886 r.


[1) Nowoczesne Baiae z tzw. Świątynią Dianae; 2)Widok z Castello Aragonii]

[Fotografie: Autor: 1) Kleuske; 2) AlMare. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

BARCELONA – [Hiszpania – gmina Barcelona – comarca Barcelonès – prowincja Barcelona – wspólnota autonomiczna Katalonia]


Miasto w północno-wschodniej Hiszpanii nad Morzem Śródziemnym. Zostało założone przez Fenicjan w III w. p.n.e. Drugie co do wielkości miasto Hiszpanii. Główny ośrodek przemysłu kraju i finansowy regionu. Duży port morski oraz port lotniczy. Barcelona słynie ze swej architektury i niepowtarzalnego stylu. Przepiękne miasto pełne pięknych ulic, uliczek i zabytkowych budowli: Barri Gòtic/Barrio Gótico, Camp Nou, katedra św. Eulalii, kaplica św. Agaty, kościół Santa María del Mar, La Boqueria, La Rambla, Mirador de Colon, Museo Marítimo, Museo Picasso, Museu Nacional d'Art de Catalunya/Museo Nacional de Arte de Cataluña, ogród zoologiczny, Opera Liceu, Palau Güell/Palacio Güell, Palau Nacional, Pałac Królewski Hrabiów Barcelony, Pałac Muzyki Katalońskiej, Parc de la Ciutadella/Parque de la Ciudadela, Park Güell/Parque Güell, pawilon niemiecki na wystawę światową w 1929 r., Plaça Reial/Plaza Real, Sagrada Familia, Port Vell, Szpital Św. Krzyża i Św. Pawła (Hospital de la Santa Creu
i Sant Pau), Wzgórze Montjuïc.
Henryk Sienkiewicz przebywał tu od 22 do 26 września 1888 r. Nocował w Hotel de Francia Castilia na ul. San-Juan. W liście z 22 września 1888 r. do Jadwigi Janczewskiej wspomina między innymi zwiedzanie ul. Rambla. 24 września 1888 r. był na Plaza de Toros.


[1) Sagrada Familia; 2) Park Güell]


[3. Ulica Rambla]


[4. Plaza de Toros - obecnie Ezterior de la Monumental; 5. Plakat o walkach byków]

[Fotografie – Autor: 1) Montralais; 2) Year of the dragon; 3) Josemanuel; 4) Larripa Sergi; 5) autor niznany. Źródło – Wikipedia i Wikimedia. ]
[Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

BEBEK – [Turcja]


Dzielnica willowa – przedmieście – Konstantynopola, położona na zachodnim brzegu Cieśniny Bosfor. Jedna z najbogatszych części miasta. Tureckie słowo „Bebek” tłumaczy się dokładnie jako „dziecko”. Mieści się tu Uniwersytet Bosforski. W październiku 1886 r. przebywał tu Henryk Sienkiewicz u Henryka i Ludwiki Gropplerów.



[Autor: 1) Jan Matejko/Ejdzej; 2) Fossa. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

BERCHTESGADEN – [Niemcy – gmina Berchtesgaden – Powiat Berchtesgadener Land – Rejencja Górna Bawaria – Kraj Związkowy Bawaria]


Ośrodek turystyczny i sportów zimowych w Alpach Salzburskich. W latach 1934 – 1945 mieściła się tu rezydencja Adolfa Hitlera, Berghof.
Henryk Sienkiewicz odwiedził to miejsce w sierpniu 1884 r., przebywając w tym czasie w Bad Reichenhall.



[Fotografie – Autor: 1) Eric Sorenson; 2) Skyguy. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

BERLIN – [Niemcy – miasto-stolica państwa na prawach kraju związkowego]


Największe miasto Niemiec położone we wschodniej części państwa nad rzeką Sprewą i Hawelą oraz ich dopływami. Berlin posiada bardzo dużą ilość zabytków, muzeów
i innych instytucji kultury. Przepiękne są także miejskie ogrody. W Berlinie działają: chóry: Berliner Singakademie, Philharmonischer Chor Berlin Rundfunkchor Berlin,
RIAS Kammerchor, Schöneberger Sängerknaben, Studio-Chor Berlin – opery: Deutsche Oper, Komische Oper, Neuköllner Oper i Staatsoper Unter den Linden – orkiestry symfoniczne: Berliner Ärzte-Orchester, Berliner Philharmoniker, Deutsches Symphonie-Orchester Berlin, Konzerthausorchester Berlin, Orchester Berliner Musikfreunde, Rundfunk-Sinfonieorchester Berlin i Staatskapelle Berlin – teatry: Berliner Ensemble, Deutsches Theater, Friedrichstadtpalast, Schaubühne,
Theater am Potsdamer Platz, Theater des Westens, Volksbühne – zespoły: Junges Kammerorchester Reinickendorf, RIAS Big Band Berlin – zespoły muzyki dawnej: Akademie für Alte Musik Berlin; Berliner Barock-Compagney. Zabytki w Berlinie: Berliner Dom, Brama Brandenburska, Ewangelicki Kościół Pamięci cesarza Wilhelma I, Grunewaldturm, Muzeum Żydowskie, Nowa Synagoga, Pałac Charlottenburg, Ratusz, Reichstag, Siegessäule – kolumna zwycięstwa, Wyspa Muzeów (Muzeum im. Bodego, Muzeum Pergamońskie, Nowe Muzeum, Stara Galeria Narodowa, Stare Muzeum), Nowa Synagoga i Zamek Bellevue. W Volkspark Friedrichshain
w Berlinie znajduje się cmentarz polskich żołnierzy poległych w 1945 podczas operacji berlińskiej. W północnej części parku w 1972 wzniesiono pomnik „Denkmal
des polnischen Soldaten”, na którym umieszczono napis „Za naszą i waszą wolność – Für eure und unsere Freiheit. Ważniejsze szkoły wyższe w Berlinie: Freie Universität Berlin, Humboldt-Universität zu Berlin, Technische Universität Berlin, TFH-Berlin University of Applied Sciences, Universität der Künste Berlin.
20 lutego 1876 r. pociąg z podróżującym do Ameryki Henrykiem Sienkiewiczem zatrzymał się w Berlinie. Pisarz przejechał z dworca wschodniego (Berlin Ostbahnhof)
na Lehrter Bahnhof (obecnie Berlin Hauptbahnhof). Miał jeszcze dwie godziny czasu do odjazdu pociągu. Wyszedł przed dworzec i rozpoczął krótkie zwiedzanie. Zobaczył między innymi: kolomnę Zwycięstwa.


[01. Berlin - Kolumna Zwycięstwa; 02. Berlin - Dworzec Wschodni (Berlin Ostbahnhof)]


[03. - 04. Berlin - Lehrter Bahnhof (obecnie Berlin Hauptbahnhof)]

26 lipca 1889 r. podróżujący z Krakowa na wyspę Helgoland Henryk Sienkiewicz przejechał z Dworca Friedrichstrasse na Dworzec Lehrter, skąd jeszcze tego samego dnia wyruszył do Cuxhaven.


[05. Berlin - Dworzec Friedrichstrasse - 1900 r.; 06. Berlin - Dworzec Friedrichstrasse]


[07. Berlin - Muzeum Pergamońskie w 1905 r.; 08. Berlin - Muzeum Pergamońskie obecnie]

[Fotografia: Autor: 01. Nikolai Schwerg; 02. Lichtjäger; 06. Jorges; 07. Rajmond Spekking. Źródło – Wikipedia.] [Fotografie 01. – 02., 06. - 07. objęte są licencją
GNU FDL].
[Fotografia 03.: Autor: H0tte. Fotografie: 05. i 08. - autor nieznany. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 3. i 5. są własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do nich wygasły.] [Fotografia 04.: Autor: Gryffindor. Źródło – Wikipedia.] [Powyższe zdjęcie jest własnością publiczną.]

BIARRITZ – [Francja – gm. Biarritz, region Akwitania, departament Pyrénées-Atlantiques]


Popularna miejscowość turystyczna, jedno z najdroższych nadmorskich kąpielisk we Francji. Pełne przepychu wille i wielkie hotele stoją wzdłuż plaż i na malowniczych skałach. Wody zatoki słyną z wysokich fal, dzięki czemu Biarritz uchodzi za najlepsze w Europie miejsce do uprawiania surfingu.
Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Biarritz datują się następująco: 01) październik 1890 r.


[1) Plaża i kasyno; 2) Museo del Mar]

[Fotografie – Autor: 1) Pinpin; 2) Manuel González Olaechea y Franco. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

BIELICE [gm. Sochaczew, pow. sochaczewski, woj. mazowieckie]


Wieś, w XIX w. (?) majątek księcia Lucjana Korybuta-Woronieckiego. Tu Sienkiewicz pisał powieść „Na marne”.

BOGUMIN [czes. BOHUMIN, niem. ODERBERG] [Czechy - gmina Bogumin, pow. Karwina, kraj morawsko-śląski]


Miasto położone na Śląsku Cieszyńskim przy ujściu Olzy do Odry przy granicy z Polską.
14 października 1889 r. na stacji w Boguminie zatrzymał się pociąg, którym Henryk Sienkiewicz jechał do Wiednia. Swoją podróż zakończył tu towarzyszący pisarzowi Żółtowski.


[1. Dworzec kolejowy; 2. Rynek]

[Fotografie: Autor: 1) Ondřej Žváček; 2) autor nieznany. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 1. objęte licencją GNU FDL].[Zdjęcie 2. objęte Licencją Wolnej Sztuki].

BOLONIA – [Włochy – region Emilia-Romania, prowincja Bolonia, gmina Bolonia]


Miasto położone na Nizinie Padańskiej między Padem a Apeninami. W Bolonii warto zobaczyć: bazylikę San Petronio, katedrę romańską, kościół św. Franciszka, Muzeum Archeologiczne (Museo Civico Archeologico), pałace renesansowe, ratusz i siedzibę uniwersytetu, ruiny rzymskich budowli (akwedukt, termy i amfiteatr), wieże mieszkalne (romańskie i gotyckie). Henryk Sienkiewicz zatrzymał się tu: 01) w drugiej połowie kwietnia 1893 r.


[01. Bolonia - główny dworzec kolejowy; 02. Bolonia - Rynek Główny]

[Fotografie – Autor: 01) Twice25 & Rinina25; 02) Gaspa. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 01. objęte jest licencją GNU FDL]. [Zdjęcie 02. objęte jest licencją CC-BY-SA].

BORDIGHIERA – [Włochy]


Przez tę miejscowość w 1884 r. - w drodze do San Remo - przejeżdżali Henryk i Maria Sienkiewiczowie. W 1901 r. pisarz przebywał wraz z córką Jadwigą. W okresie
od 28 marca do 02 kwietnia 1901 r. mieszkał w Hôtel Angst.

BOSTON – [Stany Zjednoczone Ameryki – Stan Massachusetts]


Miasto w północno-wschodniej części USA (na Wschodnim Wybrzeżu), stolica stanu Massachusetts. Założone w 1630 r. Jedno z najstarszych i ze względów kulturowych najważniejszych miast w USA. Wiodący ośrodek naukowy i gospodarczy i szkolnictwa wyższego (działa tu około 50 uniwersytetów i college'ów).
Boston leży w centrum obszaru metropolitalnego, tzw. Wielkiego Bostonu, w skład którego – oprócz niego – wchodzą miasta: Cambridge, Quincy, Newton, Brookline –
i wiele innych mniejszych miast i osiedli w pobliżu. Na przedmieściu Cambridge znajduje się najstarszy amerykański uniwersytet: Harvard University (założony w 1636 r.). Opodal położony jest renomowany Massachusetts Institute of Technology (MIT), jedna z najbardziej prestiżowych uczelni technicznych w USA.
Miasto – to także ważny ośrodek kulturalny: Bostońska Orkiestra Symfoniczna (założona w 1881 r.), liczne teatry, muzea i galerie sztuki nowoczesnej.
Henryk Sienkiewicz pojawił się w Bostonie w marcu 1878 r., gdzie podziwiał sukcesy sceniczne Heleny Modrzejewskiej.



[Fotografie – Autor: 1) Keith Tyler; 2) Burchix. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

BRINDISI – [Włochy – gmina Brindisi, prowincja Brindisi, region Apulia]


Nazwa miasta pochodzi od słowa Brention, co znaczy głowa jelenia. Ważny ośrodek przemysłu zwłaszcza chemicznego i energetycznego oraz rolnictwa.
Henryk Sienkiewicz był tu 28 listopada 1886 r.


[1) Rzymska kolumna wyznaczająca koniec starożytnej Via Appia w Brindisi. 2) Katedra w Brindisi.]

[Fotografie: Autor: 1) Zappudu; 2) Freddyballo. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

BRODY – [dawniej także LUBICZ] [Ukraina – rejon brodzki, obwód lwowski]



Miasto nad Suchowolką. Pierwsze wzmianki pochodzą z 1441 r. Mówią o małej osadzie należącej do dóbr oleskich należących do Sieniawskich (lub Sienieńskich z Sienna), a następnie do Koniecpolskich. Od 1580 r. należały do wojewody ruskiego Stanisława Żółkiewskiego. W 1584 r. Brody uzyskały prawa miejskie pod nazwą Lubicz wywodzącą się od herbu Żółkiewskich. Już w pierwszej połowie XVII w. używano nazwy Brody. W 1629 r. miasto nabył hetman Stanisław Koniecpolski. Rozbudował Brody, wznosząc potężną fortecę z 10 bastionami i zamkiem. W 1648 r. Bogdan Chmielnicki zdobył i spalił miasto, ale cytadela Stanisława Koniecpolskiego odparła atak Kozaków. Aleksander Koniecpolski zapisał w testamencie Brody królowi Janowi III Sobieskiemu, którego syn Jakub w 1704 r. sprzedał je Józefowi Potockiemu. W 1734 r. Brody zajęli Rosjanie. W połowie XVIII w. na terenie zamku Potoccy wybudowali pałac. W 1772 r. Brody znalazły się pod zaborem austriackim. 27 maja 1809 r. płk Piotr Strzyżewski ze swoim oddziałem zdobył miasto bez walki. W 1920 r. podczas wojny polsko-bolszewickiej okolice miasta były widownią zaciętych walk z konną armią Siemiona Budionnego. W 1941 r. miasto zajęli Niemcy i zgładzili miejscowych Żydów.
Zabytki w Brodach: budynek „Sokoła”, cerkiew Bogurodzicy (1600 r.), cerkiew św. Jura (1625 r.), hotel „Bristol” (ob. „Europa”), klasztor dominikanów (XVII w.), kościół (1596 r.), pałac Potockich (XVIII w.), pałac Tyszkiewiczów, pozostałości wałów miejskich (XVII w.), Wielka Synagoga (1742 r.), zamek w Brodach (XVII w.).
W listopadzie 1889 r. Henryk Sienkiewicz wysiadł z pociągu na stacji kolejowej w Brodach i wsiadł do powozu przysłanego przez hrabiego Włodzimierza Dzieduszyckiego, którym pojechał do Pieniak.


[1. Dworzec kolejowy; 2. Wieża zegarowa]

[Fotografie 1. i 2. - Autor: Roman Zacharij. Źródło – Wikipedia.]
[Właściciel praw autorskich do tych fotografii pozwala wszystkim na ich wykorzystywanie w dowolnym celu, w tym na nieograniczoną redystrybucję, modyfikowanie
oraz wykorzystanie komercyjne.]

BRUKSELA – [Belgia – stolica państwa]


Miasto i stolica Belgii oraz Unii Europejskiej, położone nad rzeką Senne. Siedziba króla i parlamentu belgijskiego, Unii Europejskiej, NATO i Euroatomu. Ważny ośrodek handlowy, bankowo-finansowy i kulturalno-naukowy kraju. Siedziba dwóch królewskich akademii umiejętności (flamandzkiej i walońskiej), Królewskiej Akademii Sztuki, Biblioteki Królewskiej; dwóch uniwersytetów, konserwatorium i instytutów naukowo-badawczych, teatrów i 30 muzeów. Główne Atrakcje turystyczne: Czarna Wieża, Dom Króla, Dom Victora Horty, Hotel Ravenstein, Katedra św. Michała i św. Guduli, kościół Notre-Dame du Sablon, kościół św. Jana Baptysty, Królewskie Muzeum Sztuk Pięknych, Królewskie Muzeum Sztuki Dawnej, Les Musées Bellevue, Manneken Pis, Musée Instrumental, Musée Victor Horta, Muzeum Armii, Muzeum Browarnictwa, Muzeum Filmu, Muzeum Kakao i Czekolady, Muzeum Komiksu, Muzeum Miejskie, Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Muzeum Zabawek, Narodowe Muzeum Sztuki i Historii, Pałac Królewski, Pałac Narodów, Pałac Sztuk Pięknych, Parc du Cinquantenaire, Park Brukselski, Pasaż św. Huberta, Ratusz, Plac Wielki.
Ujrzawszy 21 lutego 1876 r. Belgię Henryk Sienkiewicz napisał:
„(…) Otóż jak Belgia długa i szeroka, wszędzie tak jest spokojnie, tak jakoś cicho i szczęśliwie, że słusznie można by powiedzieć: Chrystus przechadza się po całym kraju. Bez przesady mówiąc, jest to najszczęśliwszy kraj na świecie. (…)”
Pociąg z podróżującym do Ameryki Henrykiem Sienkiewiczem dotarł do Brukseli. Pisarz zauważył:
„(…) Śliczne to miasto, po Paryżu najpiękniejsze ze wszystkich, jakie kiedykolwiek widziałem; otoczone wzgórzami, pokrytymi lasem, i cudnymi dolinami, otrząsało ze siebie białawe tumany nocy i z mgły wywijało się skąpane w różowym świetle i niby uśmiechnięte po dobrej nocy i dobrym śnie. (…)
Wszystko było spokojne, schludne, harmonijne, ciche, szczęśliwe jakieś, a wszystko pamiątkowe i poetyczne. Z każdego załomu murów, z każdego kąta wieje tu na ciebie tradycja poważna, wielka, nauczająca bardzo. (…)”
Bruksela, Boulevard Anspach 21 - adres Grand Hôtelu, w którym z 27 na 28 sierpnia 1887 r. mieszkał Henryk Sienkiewicz. Pisarz zatrzymał się kilka godzin
w Brukseli w trzeciej dekadzie lipca 1888 r.


[1. Centrum miasta; 2. Ratusz]


[3. Dworzec kolejowy w Brukseli]

[Fotografie: Autor: 1) Emilio Garcia; 2) Luc Viatour; 3) JH Mora. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia 1. - 2. objęte licencją CC-BY-SA] [Zdjęcie 3. objęte licencją GNU FDL].

BRULLA – [Włochy – Alpy]


To zapewne dolina Valle del Braulio (lub Brauglio) u podnóża góry Monte Braulio. Leży o 7 km od Bormio oraz około 60 km w linii prostej na południowy zachód od Meranu. Tu w 1881 r. po wycieczce z Meranu Henryk Sienkiewicz pożegnał się z narzeczoną Marią Szetkiewiczówną.

BUDAPESZT – [WĘGRY – stolica państwa]


Miasto i port nad Kanałem La Manche. Punkt Anglii najbliższy Francji – oddalony od francuskiego Calais o 34 km – nazywany Bramą Anglii. Słynie z białych kredowych klifów, którym Anglia zawdzięcza nazwę „Albion”, co znaczy biały. Miasto położone nad Dunajem; stworzone w latach 1872 – 1873 z trzech miast: Budy, Óbudy i Pesztu. W mieście warto zobaczyć: 1) muzea: Dom Terroru, Muzeum Aquincum, Muzeum Etnograficzne, Muzeum Historyczne Budapesztu, Muzeum Sztuk Pięknych, Muzeum Sztuki Stosowanej, Pałac Sztuk, Pałac Sztuki, Węgierskie Muzeum Narodowe – 2) teatry: Teatr Komedii, Teatr Laserowy w planetarium, Teatr Narodowy, Węgierską Operę Państwową – 3) zabytki i obiekty: Aquincum, Basztę Rybacką, Bazylikę św. Stefana, budynek parlamentu, cytadelę, jaskinię w dolinie Pawła, kolejkę dziecięcą, kolejkę linową, kolejkę zębatą, kościół Macieja, łaźnie tureckie, mauzoleum Gül Baby, Milenijną Kolej Podziemną, Operę, Park Városliget, Pomnik Wolności, Stare Miasto, Wielką Synagogę, Wież Elżbiety i Zamek Królewski z Węgierską Biblioteką Narodową. W lipcu 1896 r. – w drodze do Teplitz – przebywał tu Henryk Sienkiewicz.


[Budapeszt – 01. Parlament]


[Budapeszt – 02. Zamek Królewski; 03. Węgierska Opera Państwowa]


[Budapeszt – 04. Węgierska Akademia Nauk; 05. Politechnika Budapeszteńska]

[Fotografie – Autorzy: 01) Sveter; 02) uzo19; 03) PDXdj; 04) Daniel Csörföly; 05) Gisling. Źródło – Wikipedia.] [Fotografie 01. i 05. objęte są licencją CC-BY-SA]. [Fotografie 02. – 04. objęte są licencją GNU FDL].

BUKARESZT - [Rumunia – stolica państwa]


Centrum przemysłowo-usługowe Rumunii nad rzeką Dymbowicą. Pierwsze wzmianki o mieście pochodzą z 1459 r. Status stolicy kraju Bukareszt uzyskał w 1862 r.
W Bukareszcie można zobaczyć: Arcul de Triumf, Ateneul Român, Cerkiew Colţea (Biserica Colţea), Cerkiew Grecką (Biserica Greacă), Cerkiew Kretzulescu (Biserica Creţulescu), Cerkiew Księcia Michała (Mănăstirea Mihai Vodă), Cerkiew Księżniczki Balaşy (Biserica Domniţa Bălaşa), Cerkiew Rosyjską (Biserica Rusă), Cerkiew
św. Elefteriusza (Biserica Sf. Elefterie), Cerkiew Stavropoleos (Biserica Stavropoleos), Cerkiew Włoską (Biserica Italiană), Katedrę Patriarchalną (Catedrala Patriarhală), Katedrę Rzymskokatolicką św. Józefa w Bukareszcie (Catedrala Romano-Catolică Sfântul Iosif), Monastyr Antim (Mănăstirea Antim), Muzeum Curtea Veche, Muzeum Historii Bukaresztu (Muzeul de Istorie şi Artă al Municipiului Bucureşti), Muzeum Historii Naturalnej (Muzeul de Istorie Naturală „Grigore Antipa”), Muzeum Historii Rumunii (Muzeul Naţional de Istorie), Muzeum Literatury Rumuńskiej (Muzeul Literaturii Române), Muzeum Rumuńskiego Chłopa (Muzeul Ţăranului Român), Muzeum Wsi, Narodowe Muzeum Sztuki (Muzeul Naţional de Artă), Ogrody Cişmigiu (Parcul Cişmigiu, 1860 r.), Pałac Banku Narodowego (Banca Naţională a României, 1894 r.), Pałac Creţulescu (Palatul Creţulescu), Pałac Kasy Oszczędnościowej (Palatul CEC), Pałac Sprawiedliwości (Palatul de Justiţie, 1890 – 1895), Park Herăstrău (Parcul Herăstrău), Synagogę Chóralną (Tempul Coral), Synagogę Jeszua Tova (Sinagoga Ieşua Tova), Synagogę Krawców (Templul Unirea Sfântă), Wielką Synagogę (Sinagoga Mare).
Henryk Sienkiewicz przebywał tu 09 października 1886 r. – w drodze do Konstantynopola.


[1) Bukareszt w 1837 r.; 2) Arcul de Triumf]

[Fotografie: Autor: 1) Auguste-Marie Raffet/Bogdan; 2) Einer flog zu Weit. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

BURGOS – [Hiszpania – gmina Burgos, prowincja Burgos, wspólnota autonomiczna Kastylia-León]


Miasto w północno-zachodniej Hiszpanii, położone nad rzeką Arlanzón. Znaczący ośrodek przemysłowy, turystyczny, założony w 884 r. przez Alfonsa III Wielkiego. Ważniejsze zabytki: katedra Santa Maria, klasztor Cystersów (Monasterio de las Huelgas), klasztor Kartuzów (Cartuja de Miraflores),kościół San Esteban, kościół
San Gil, kościół San Nicolas, łuk triumfalny Arco de Santa Maria, pałac Casa del Cordon, ratusz miejski, Santa Agueda.
Henryk Sienkiewicz przebywał tu 15 października 1888 r.


[1) Łuk triumfalny Arco de Santa Maria; 2) Cysterski klasztor żeński Monasterio Santa Maria la Real des Las Huelgas]

[Fotografie – Autor: 1) Daniel Cantón; 2) Lourdes Cardenal. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

BURZEC [gm. Wojcieszków, pow. łukowski, woj. lubelskie]



Wieś. Majątek Leona i Ludwiki Dmochowskich. Tu razem z młodymi Dmochowskimi miał się uczyć ich brat cioteczny, dziesięcioletni Henryk. Nauczycielem domowym był
ks. Marczyński. Pisarz przebywał tu również: około 01 września 1880 r.







[Fotografie: Krzysztof Grabiński]



[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]



Litera C



CALAIS [Francja – gmina Calais, region Nord-Pas-de-Calais, departament Pas-de-Calais]


Miasto portowe w północno-wschodniej Francji założone w X w. Z jego brzegu widać Wielką Brytanię. Swój początek ma tu linia promowa do Wielkiej Brytanii. W pobliżu miasta znajduje sie początek Eurotunelu pod kanałem La Manche.
21 lutego 1876 r. około godz. 12.00 Henryk Sienkiewicz przybył do Calais, skąd dalej popłynął statkiem do Dover w Wielkiej Brytanii.


[1. Calais na mapie; 2. Town Hall - Calais Hotel de Ville]

[Fotografie: 1. Autor: Mauchot Sanguinaire. 2. Patrick.charpiat. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją GNU FDL].

CARRARA - [Włochy - gm. Carrara, region Toskania, prowincja Massa-Carrara]


Carrara jest szczególnie znana w świecie z pobliskich kamieniołomów, w których wydobywa się tzw. „marmur kararyjski”.
Tu 15 listopada 1897 r. przybyli: Henryk Sienkiewicz i dwaj inni członkowie Komitetu Budowy Pomnika Adama Mickiewicza: Michał Radziwiłł i Leopold Kronenberg – oraz wezwani w charakterze rzeczoznawców: profesor Leonard Marconi i Stanisław Witkiewicz – aby ocenić model figury Mickiewicza dłuta Cypriana Godebskiego. Pisarz pozostał tu do 21 listopada 1897 r. Mieszkał w Hotelu Albergo della Porta.


[1) skwer; 2) kamieniołom marmuru]

[Fotografie – Autor: 1) Jarek Jedrych; 2) rdesai. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

CATALINA HARBOR ISLAND [WYSPA] [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej – Stan Kalifornia]



Maleńka wyspa w archipelagu Channel Islands – położona w pobliżu wyspy Santa Catalina – u wybrzeży Stanów Zjednoczonych w stanie Kalifornia w hrabstwie
Los Angeles. Henryk Sienkiewicz wspomina wyspę w „Listach z podróży do Ameryki”. Oglądał ją w pierwszej połowie 1876 r.:
„(…) Góry skończyły się. Stałem jakoby na olbrzymim, wysokim na jakie dwieście stóp tarasie. Strumień spływał zeń
po tak stromej pochyłości na dół, że tworzył prawie wodospad. U stóp tarasu widniał dom farmerski bielejący wśród masy drzew gumowych
(eukaliptusów); tam zaczynała się dolina anaheimska, a raczej step szeroki, powietrzny, przestronny, biegnący
aż do brzegów Oceanu. Oparłszy się o karabin patrzyłem nieruchomo z pół godziny na ową cudną dolinę. Na krańcu widnokręgu szarzała niby mgła, niby chmura jakaś sina, ale rozświecona purpurą zachodu. Był to Pacyfik, ojciec oceanów i mórz wszystkich. We wzgórzach sterczących nad tumanem poznałem wyspy Santa Catalina i Catalina Harbor, które zwiedzałem bawiąc jeszcze
w Landing. (…)”




[Fotografia: Autor: Krzysier. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie jest w domenie publicznej, ponieważ zostało wykonane przez NASA. Według prawa autorskiego NASA „materiały NASA nie są chronione prawami autorskimi, chyba że zaznaczono”.]

CERBÈRE [Francja – gmina Cerbère, region Langwedocja-Roussillon, departament Pireneje Wschodnie]


Miejscowość kąpieliskowa i port rybacki w Katalonii, na wybrzeżu Costa Brava – położona przy granicy francusko-hiszpańskiej.
Henryk Sienkiewicz zatrzymał się tu 21 i 22 września 1888 r. – w drodze z Paryża do Barcelony – z powodu migreny.


[1. Cerbere; 2. Hotel du Rayon Vert]

[Fotografie – Autor: 1) Vmenkov 2) Bloovee. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

CERNOBBIO – [Włochy – region Lombardia, prowincja Como, gmina Cernobio]


Miejscowość we Włoszech nad Jeziorem Como. 10 marca 1890 r. z Como do Cernobbio Henryk Sienkiewicz wybrał się na spacer.


[1. Cernobbio; 2. Cernobbio - Villa d'Este]
[Fotografie - Autor: 1. Swiss79; 2. Raminus Falcom.] [Zdjęcie 1. jest własnością publiczną - zgodnie z wolą autora. Zdjęcie 2. objęte jest licencją GNU FDL.]


CHABÓWKA [gm. Rabka Zdrój, powiat nowotarski, woj. małopolskie]


Miejscowość położona w Kotlinie Rabczańskiej na trasie Kraków – Zakopane. Mieści się tu skansen taboru i urządzeń kolejowych.
12 października 1889 r. Henryk Sienkiewicz i Władysław Zamoyski w Chabówce jedli posiłek. 02 marca 1892 r. Henryk Sienkiewicz saniami jechał do Zakopanego.
30 czerwca 1896 r. - powozem.


[1. Stacja kolejowa; 2. Fablok Luxtorpeda]


[3. Lokomotywa TKh191; 4. pociąg pancerny]

[Fotografie – Autor: 1) Nils Öberg; 2) autor nieznany; 3) Przykuta; 4) Marcin Wichary. Źródło – Wikipedia.]
[Zdjęcia 1. 3. i 4. objęte licencją CC-BY-SA]. [Zdjęcie 2. - autor nieznany. Publikacja – 1936 - 1938. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 2. jest w domenie publicznej, ponieważ zgodnie z art.3 prawa autorskiego z 29 marca 1926 r. i art. 2 prawa autorskiego z 10 lipca 1952 fotografie polskich autorów (lub które ukazały się
po raz pierwszy w Polsce lub równocześnie w Polsce i za granicą) opublikowane bez wyraźnego zastrzeżenia prawa autorskiego (przed zmianą prawa 23 maja 1994 r.) nie podlegają ochronie i należy domniemywać, że są własnością publiczną.]

CHEŁMCE [gm. Strawczyn, pow. kielecki, woj. świętokrzyskie]


Miejscowość w pobliżu Oblęgorka. Na cmentarzu pochowani zostali:
- Henryk Józef – syn pisarza;
- Zuzanna Sienkiewicz – synowa pisarza.


[1. Chełmce - widok ogólny; 2. Chełmce - widok kościoła parafialnego od strony cmetarza]



[3. - 6. Grobowiec Rodziny Sienkiewiczów na cmentarzu parafialnym w Chełmcach]
[Fotografie: 1. Marcin Grabiński; 2 - 6. Krzysztof Grabiński]


CHEYENNE - [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej – Hrabstwo Laramie, Stan Wyoming]


Miasto, początkowo nazwane Crow Creek Crossing. Później swoją nazwę wzięło od plemienia Indian – Czejenów.
Miasto to wymienia Henryk Sienkiewicz jako kolejny przystanek, do którego dotarł 11 marca 1876 r. pociągiem w drodze na Dziki Zachód.


[1. Capitol Avenue; 2. Kapitol Stanu Wyoming]

[Fotografie: Autor: 1) Ralf Blauert; 2) Decumanus. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją GNU FDL].

CHICAGO - [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej – Hrabstwo Cook, Stan Illinois]


Miasto w USA położone nad jeziorem Michigan. Trzecie pod względem ilości mieszkańców miasto w Stanach Zjednoczonych. Główna metropolia miejska na środkowym wschodzie Stanów Zjednoczonych. Główne centrum biznesowe, kulturalne i naukowe. 07 marca 1876 r. Henryk Sienkiewicz w drodze na Dziki Zachód dotarł pociągiem do Chicago, skąd wyruszył w dalszą podróż 09 marca 1876 r. Na pobyt w tym mieście zatrzymał się w hotelu Palmer House.


[01. Chicago]


[02. Chicago]


[03. Palmer House - 1903 r.; 04. Palmer House]

[Fotografie - autor: 01) Daniel schoen; 02) Lol19; 03) Tony The Tiger; 04) KKmd. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia 01. i 02. objęte licencją CC-BY-SA]. [Zdjęcie 03.
jest własnością publiczną zgodnie z wolą autora.] [Zdjęcie 04. objęte jest licencją GNU FDL].

CLINTON - [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej – Hrabstwo Clinton, Stan Iowa]


Miasto w USA położone nad rzeką Missisipi.
09 marca 1876 r. Henryk Sienkiewicz w drodze na Dziki Zachód dotarł pociągiem do Clinton. Przystanek trwał pół godziny i pisarz wyruszył w dalszą podróż do Omaha.


[01. Gmach sądu; 02. Biblioteka publiczna]

[Fotografie – Autor: 01. - 02.) Michael J. Kearney. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 01. objęte licencją CC-BY-SA].[Zdjęcie 02. objęte licencją GNU FDL].

COMO – [Włochy – gm. Como, region Lombardia, prowincja Como]


Miasto, gmina i stolica prowincji Como położone nad Jeziorem Como. Zabytki Como: Katedra Duomo di Como, Kościół Sant'Abbondio, Kościół San Fedele, Broletto (Stary Ratusz), Świątynia Aleksandra Wolty, Teatro Sociale, Villa Olmo, Zamek Baradello. Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Como datują się następująco: 01) marzec 1890 r. - Hotel Volta.


[1) katedra; Mauzoleum Aleksandra Woltty]

[Fotografie – Autor: 1 – 2) Robertmilan. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

COSUMNES RIVER [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej – Stan Kalifornia]



Rzeka o długości 84,5 km. Dopływ rzeki Mokehumne.
Henryk Sienkiewicz wspomina ją w „Listach z podróży do Ameryki”. Oglądał ją w drugiej połowie 1876 r.:
„(…) Idąc dalej doszedłem do miejsca, w którym po obu brzegach strumienia ciągnął się pas niezmiernie delikatnego piasku pomieszanego z żółtą miką. Raz już nad rzeką Cosumnes (Macosme), w okolicy Sacramento, oszukała mnie ta mika, albowiem spostrzegłszy całe jej zaspy, sądziłem, żem znalazł takie bogactwa, iż Rotszyldom nie pozostanie nic więcej jak pójść do mnie
na buchalterów. Patrzyłem, pamiętam, wówczas i nie wierzyłem oczom własnym: cały brzeg rzeki lśnił się i mienił, promienie słoneczne łamały się na większych blaszkach, wszędzie było złoto i złoto. Można je było furami wywozić. Szczypałem się sam, aby się przekonać, czy nie śpię, i nabrawszy pełne kieszenie moich dostatków pobiegłem do kapitana W., naszego rodaka,
u którego właśnie bawiłem, aby podzielić się z nim, jako z doświadczonym górnikiem, wiadomością, wejść w spółkę i zrobić kilkadziesiąt skromnych miliardów w ciągu kilku miesięcy. Więcej sobie wcale nie życzyłem. Czytelnik domyśli się łatwo, jaką musiałem mieć minę, gdy stary górnik rozśmiał się i potrząsając na ręku moim skarbem, rzekł krótko a węzłowato: "Mika". (…)”




[Fotografia: Autor: Shannon1. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie mapy objęte jest licencją GNU FDL].

CUXHAVEN – [Niemcy – gmina Cuxhaven – powiat Cuxhaven – kraj związkowy Dolna Saksonia]


Miasto uzdrowiskowe położone przy ujściu Łaby do Morza Północnego. Obecnie utrzymuje się głównie z turystyki.
27 lipca 1889 r. przybył tu Henryk Sienkiewicz. Tu wsiadł na statek i odpłynął na wyspę Helgoland.


[1) kościół; 2. Hotel i restauracja Continental]

[Fotografie - Autor: 1) Geoz; 2) Carsten. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 1. jest własnością publiczną zgodnie z wolą autora.] [Zdjęcie 2. objęte licencją CC-BY-SA].

CZAMIDŻE [BULGURLU] – [Turcja]


Wzgórze wznoszące się na wysokość 268 m o wyjątkowych walorach widokowych. Henryk Sienkiewicz był tu na początku listopada 1886 r.

CZARNY STAW


Jezioro w Tatrach położone w kotle polodowcowym w Dolinie Rybiego Potoku. Przebywając w Zakopanem, w okresie od czerwca do połowy września 1894 r., Henryk Sienkiewicz wybrał się nad Morskie Oko wraz ze swoimi dziećmi: synem Henrykiem Józefem i córką Jadwigą.


[01. Czarny Staw – mapa z 1938 r.; 02. Czarny Staw]

[Fotografia 1. – autor: Wojskowy Instytut Geograficzny (1919 – 1949). Fotografia 2. – autor: Shalom Alekem. Źródło – Wikipedia]
[Fotografia 1. jest własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do niego wygasły. Prawo to stosuje się w Stanach Zjednoczonych, Australii, Unii Europejskiej
i w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa w 70 lat po śmierci autora.] [ Fotografia 2. objęta jest licencją GNU FDL].]
[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]

CZESKA TRZEBOWA [czes. ČESKÁ TŘEBOVÁ, niem. BÖHMISCH TRÜBAU] [Czechy – powiat Usti, kraj pardubicki]


Jeden z największych węzłów kolejowych w Czechach.
19 maja 1889 r. na stacji kolejowej w Czeskiej Trzebowej Henryk Sienkiewicz miał przesiadkę w drodze do Kissingen. W mieście tym pisarz spędził godzinę czasu.


[1. dworzec kolejowy; 2. ratusz]

[Fotografia 1. – Autor: Marek Stránský. Fotografia 2. – Autor: Timichal. Źródło – Wikipedia.][Zdjęcie 1. objęte licencją GNU FDL]. [Zdjęcie 2. – zgodnie z wolą autora – jest własnością publiczną.]

CZĘSTOCHOWA [gm. Częstochowa, powiat częstochowski, woj. śląskie]


Miasto nad rzeką Wartą. Znajduje się tu bazylika i klasztor na Jasnej Górze.
Henryk Sienkiewicz był tu 08 i 09 grudnia 1903 r. – na Jasnej Górze i w Teatrze Teofila Zapałkiewicza. Teatr ten mieścił się w zbudowanym w 1871 r. według projektu Aleksandra Lie – na zlecenie Teofila Zapałkiewicza – domu Zapałkiewiczów, zabytkowej, klasycystycznej kamienicy w Częstochowie przy Alei Najświętszej Marii
Panny 19. Dom wzniesiono z przeznaczeniem na siedzibę teatru, jednak zaprojektowana sala miała złą akustykę. W 1908 r. w sali teatralnej uruchomiono kino, które
od 1923 r. nosiło nazwę „Paryskie”. Po 1923 r. budynek stał się własnością Banku Związku Ziemian SA. Po II wojnie światowej miały w nim swoją siedzibę: Bank Rolny
i Gminna Kasa Spółdzielcza. Obecnie mieści się tu PKO BP SA.


[1. Częstochowa. Pomnik cara Aleksandra II stojący w latach 1889 – 1917 przed Jasną Górą; 2. Częstochowa. Ratusz miejski na początku XX wieku]

[Autor: 1) Ghirlandajo; 2) autor nieznany. Źródło – Wikipedia.]
[Zdjęcie nr 1 znajduje się w domenie publicznej w Stanach Zjednoczonych, ponieważ jest utworem Rządu Federalnego Stanów Zjednoczonych w rozumieniu Tytułu 17, Rozdziału 1, Sekcji 105 Kodeksu Stanów Zjednoczonych]
[Zdjęcie nr 2 jest własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do niego wygasły. Prawo to stosuje się w Stanach Zjednoczonych, Australii, Unii Europejskiej i w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa w 70 lat po śmierci autora.].

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]



Litera Ć



Litera D



DETROIT - [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej – Hrabstwo Wayne, Stan Michigan]


Miasto w USA położone na północnym brzegu rzeki Detroit łączącej jeziora St. Clair i Erie. Założone w 1701 r. przez Francuza Antoine’a de la Mothe Cadillaca.
W Detroit znajdują się siedziby trzech koncernów samochodowych: Ford Motor Company, General Motors i Chrysler.
06 marca 1876 r. Henryk Sienkiewicz w drodze na Dziki Zachód dotarł pociągiem do Detroit, gdzie spędził kilka godzin.


[01. Instytut Sztuki]


[02. Biblioteka Publiczna]


[03. Nabrzeże międzynarodowe]

[Fotografie – Autor: 01. - 02.) Andrew Jameson; 03.) DeltaWeb. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia 1. - 2. objęte licencją CC-BY-SA]. [Zdjęcie 3. objęte licencją GNU FDL].

DEUTZ – [Niemcy – obecnie dzielnica Kolonii]


Dawne miasto w zachodnich Niemczech położone nad Renem po prawej stronie rzeki.
Od 1888 r. – dzielnica Kolonii.
20 lutego 1876 r. o godz. 21.00 przyjechał tu podróżujący do Ameryki Henryk Sienkiewicz.
Udał się na odpoczynek do hotelu „Belle-Vue” do pokoju na drugim piętrze,
ale jeszcze przed północą znalazł się na dworcu centralnym w Kolonii, skąd ruszył
w dalszą podróż.

















[Fotografia z lat 1837 0 1855: Autor – nieznany. Źródło – Wikipedia.] [Powyższe zdjęcie jest własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do niego wygasły.
Prawo to stosuje się w Stanach Zjednoczonych, Australii, Unii Europejskiej i w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa w 70 lat po śmierci autora.]

DOVER – [Wielka Brytania – hrabstwo Kent – region South East – kraj Anglia]


Miasto i port nad Kanałem La Manche. Punkt Anglii najbliższy Francji – oddalony od francuskiego Calais o 34 km – nazywany Bramą Anglii. Słynie z białych kredowych klifów, którym Anglia zawdzięcza nazwę „Albion” (biały). Miasto znane m. in. dzięki fortyfikacjom i zabytkom architektury militarnej. Forteca-zamek (Dover Castle; XII w.) usytuowana jest na szczycie klifu.
03 września 1887 r. przebywał tu Henryk Sienkiewicz.


[1) Port; 2) klif kredowy]


[3 i 4) zamek]

[Fotografie: Autor: 1) Lukasz Rostek; 2) Remi Jouan; 3 i 4) Chris McKenna. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

DREZNO – [Niemcy – Okręg administracyjny Drezno – Kraj Związkowy Saksonia]


Miasto we wschodnich Niemczech na Pogórzu Zachodniosudeckim, położone nad Łabą. Duży węzeł komunikacyjny, ośrodek przemysłu maszynowego, fotograficznego, chemicznego i farmaceutycznego. Ośrodek turystyczny. Znajduje się tu wiele zabytków i muzeów: Albertinum, Fürstenzug, Galeria Nowych Mistrzów, Galeria Obrazów (Gemäldegalerie Alte Meister) w rokokowym zespole pałacowym Zwinger, park barokowy (Großer Garten), galeria sztuki i skarbiec (Grünes Gewölbe), Katedra Świętej Trójcy (Hofkirche), Kościół Marii Panny (Frauenkirche), Kościół Świętego Krzyża (Kreuzkirche), opera Sempera (Semperoper), Stara Synagoga, Synagoga w Dreźnie-Johannstadt, zamek (Dresdner Schloss). Znajduje się tu również fabryka samochodów Volkswagen.
Henryk Sienkiewicz przebywał tu: 01) 08 i 09 lipca 1888 r. - w drodze z Wiednia do Polski; 02) 03 - 06 czerwca 1892 r. - w drodze do Karlsbad.


[01. Drezno]


[02. Drezno; 03. Drezno - Katedra św. Trójcy]


[04. Drezno - Galeria Obrazów Starych Mistrzów 1900 r.; 05. Drezno - Galeria Obrazów Starych Mistrzów]

[Fotografie – Autor: 01) Kolossos; 02) Nihater; 03, 05) Ingersol; 04) Photoglob AG, Zürich, Switzerland or Detroit Publishing Company, Detroit, Michigan. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia 01. - 03. objęte są licencją CC-BY-SA]. [Zdjęcie 04. jest w domenie publicznej w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej, ponieważ zostało opublikowane (lub zarejestrowane) w Biurze Praw Autorskich) przed 01 stycznia 1923 r.] [Zdjęcie 05. jest własnością publiczną zgodnie z wolą autora.]

DUBNIKI - [Białoruś]


W XIX w. miejscowość na terytorium Litwy. Na początku lutego 1887 r. na polowanie do Dubnik wyjechał Henryk Sienkiewicz.

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]



Litera E



ESCORIAL – [Hiszpania – Real Monasterio de San Lorenzo de El Escorial]


Kompleks pałacowo-klasztorno-biblioteczny w San Lorenzo de El Escorial, 45 km na północny zachód od Madrytu. Wybudowany u stóp gór Sierra de Guadarrama. Escorial jest niezwykle bogatym zbiorem dzieł sztuki takich artystów, jak: Alonso Cano, El Greco, Claudio Coello José de Ribera, Paolo Veronese, Rogier
van der Weyden, Tintoretto, Tycjan, Velázquez – i innych. Biblioteka Escorial zawiera tysiące bezcennych manuskryptów.
Budowę Escorial zakończono w 1584 r. Mury zewnętrzne budowli mają wymiary 207 x 153 m.
Panteon Królów składa się z dwudziestu sześciu marmurowych grobowców zawierających szczątki królów i królowej Hiszpanii (Izabeli II Burbon). Ostatnim pochowanym tu królem jest Alfons XIII. W Panteonie nie ma już miejsca dla obecnego króla, królowej Zofii i ich potomków.
Panteon książąt ukończony w 1888 r. Miejsce spoczynku książąt i księżniczek oraz królowych, które nie urodziły królów Hiszpanii.
Henryk Sienkiewicz przebywał tu 15 października 1888 r.



[Fotografia – Autor: Yolanda Piqueras Dominguez. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcie objęte licencją CC-BY-SA].

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]



Litera F



FALKENSTEIN koło Franfurtu nad Menem [Niemcy]


Miejscowość lecznicza, w którym od 23 września aż do dnia śmierci 19 października 1885 r. przebywała tu żona Henryka Sienkiewicza, Maria z Szetkiewiczów. Pisarz przebywał tu 26 sierpnia 1887 r. - w drodze do Brukseli w Belgii.

FAYUM – [Egipt – muhafaza Fayum]


Oaza w Dolnym Egipcie, położona w depresji dookoła jeziora Birket el Karum na południowy zachód od Kairu. Stolicą regionu jest miasto Medinet El Fayum. Ważny obszar rolniczy, hodowlany i sadowniczy Egiptu. W liście z 14 stycznia 1891 r. Henryk Sienkiewicz pisał, że był w drodze do Fayum.


[1. Oaza Fayum]

[Fotografia: Autor: 1. Cynic Zagor. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie objęte jest licencją CC-BY-SA].

FELIKSDORF [Felixdorf] – [Austria – gm. Feliksdorf, pow. Wiener Neustadt-Land, kraj związkowy Dolna Austria]


Miejscowość w Austrii.
24 kwietnia 1887 r. szukał tu mieszkania dla swoich dzieci, teściów i szwagierki Jadwigi Janczewskiej.


[mapa Feliksdorf i okolic - 1873 r.]

[Fotografia: Autor: Österreichisch-Ungarische Monarchie, Militärgeographisches Institut. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

FIUME – [obecnie RIJEKA * Chorwacja – komitat Primorsko-goranski]


Miasto w północno-zachodniej Chorwacji nad Zatoką Rijecką Morza Adriatyckiego. Leży na wzgórzach u podnóża masywu Risnjak. Stolica i największe miasto Primorsko-goranskiej županiji. Od 1870 r. samodzielna jednostka administracyjna wchodząca w skład Krajów Korony Świętego Stefana – węgierskiej części dualistycznych Austro-Węgier. Po II wojnie światowej w 1947 r. miasto oficjalnie zostało przyłączone do Jugosławii. Ważny ośrodek przemysłowy kraju i największy chorwacki port handlowy. Duży ośrodek naukowy, kulturalny. Liczne zabytki: cerkiew (XVIII w.), klasztor Augustianów z barokowym kościołem św. Hieronima, kościół św. Wita (XVII w., XVIII w.), budowle użyteczności publicznej z XIX w. i początku XX w., ratusz (XV w., XIX w.), średniowieczny kościół NMP, wieża miejska (XV w., XVIII w.).
Z 03 na 04 kwietnia 1887 r. – w drodze do austriackiej wówczas Abbacji – w tutejszym hotelu zatrzymał się Henryk Sienkiewicz. Kolejne udokumentowane pobyty pisarza w Fiume datują się następująco: 01) 06 lutego 1894 r.


[1) Plan Fiume z około 1900 r.]


[2) Pałac Adria; 3) HNK Ivana pl. Zajca]

[Fotografie: Autor: 1) nieznany; 2) Roberta F.; 3) Martinab1. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

FLORENCJA – [Włochy – region Florencja, Prowincja Florencja]


Założone przez Etrusków miasto w środkowych Włoszech nad Rzeką Arno u stóp Apeninów.
Atrakcje turystyczne miasta: Baptysterium Jana Chrzciciela (Battistero di San Giovanni Battista), Biblioteka Laurenziana (Biblioteca Medicea Laurenziana), Galeria Akademii (Galleria dell'Accademia), Galeria Uffizi (Galleria degli Uffizi), Katedra Matki Boskiej Kwietnej (Cattedrale di Santa Maria del Fiore), Katedra Santa Reparata (Chiesa di Santa Reparata), Kościół San Michele in Orto (Orsanmichele), Kościół San Miniato al Monte, Kościół Santa Maria del Carmine (Basilica di Santa Maria
del Carmine), Kościół Santa Maria Novella (Basilica di Santa Maria Novella), Kościół Santo Spirito (Basilica di Santo Spirito), Kościół Świętego Krzyża (Basilica di Santa Croce), Kościół Świętego Wawrzyńca (Basilica di San Lorenzo), Kościół Trójcy Świętej (Basilica di Santa Trinita), Kościół Zwiastowania NMP (Santissima Annunziata), Loggia del Bigallo, Loggia dei Lanzi (Loggia dei Lanzi, Loggia della Signoria), Loggia del Mercato Nuovo (Mercato del Porcellino), Most alla Carraia (Ponte alla Carraia), Most Trójcy Świętej (Ponte Santa Trinita), Most Złotników (Ponte Vecchio), Muzeum dell'Opera del Duomo, Muzeum San Marco (Museo di San Marco), Narodowe Muzeum Archeologiczne (Museo archeologico nazionale), Ogród botaniczny (Giardino dei Semplici), Pałac Bargello (Palazzo del Bargello), Pałac Medyceuszy (Palazzo Medici Riccardi), Pałac Pitti (Palazzo Pitti), Pałac Rucellai (Palazzo Rucellai), Pałac Strozzi (Palazzo Strozzi), Pałac Vecchio (Palazzo Vecchio), Plac della Signoria (Piazza
della Signoria), Plac Republiki (Piazza della Repubblica).
Henryk Sienkiewicz przebywał tu: 01) 09 lub 10 grudnia 1886 r. w Hotelu Albergo di Roma; 02) w drugiej połowie kwietnia 1893 r. - w w Hôtel du Sud.


[1) Piazza Santa Maria Novella; 2) Palazzo della Signoria e Uffizi]


[3) Mosty Florencji; 4) Mury miejskie wokół Florencji]

[Fotografie: Autor: 1) Sailko; 2) Para; 3) Rnt20; 4) Erin Silversmith. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

FRAIN – patrz VRANOV NAD TOPĽOU


FRANKFURT NAD MENEM – [Niemcy – Kraj Związkowy Hesja]


Piąte co do wielkości miasto Niemiec i największe miasto Hesji położone po obu stronach rzeki Men u stóp gór Taunus. Muzea: Frankfurckie Muzeum Sztuki, Muzeum Archeologiczne, Muzeum Biblii, Muzeum Goethego, Muzeum Historyczne, Muzeum Komunikacji, Muzeum Porcelany, Muzeum Senckenberg, Muzeum Sztuki, Muzeum Sztuki Współczesnej, Muzeum Transportu Drogowego, Niemieckie Muzeum Architektury, Niemieckie Muzeum Filmu.
Henryk Sienkiewicz przebywał tu 26 sierpnia 1887 r. - w drodze do Brukseli w Belgii.


[1) Alte Oper; 2) Muzeum Senckenberg]


[3) Byk i niedźwiedź; 4) Stadedel]

[Fotografie: Autor: 1) Thomas Wolf; 2) Urmelbeauftragter; 3) Eva K.; 4) Fb78. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

FRYBURG – [Szwajcaria – Kanton Fryburg]


Miasto nad rzeką Sarine, stolica kantonu Fryburg. Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza we Fryburgu datują się następująco: 01) 1915/1916.


















[01. Fryburg - panorama miasta.]
[Fotografia – Autor: 01) Norbert Aepli. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte są licencją CC-BY-SA].

FÜRSTENHOF – [Austria – kraina Styria]


Jedno z siedemdziesięciu źródeł mineralnych w Styrii na południowej przełęczy Semmerińskiej pod Wiedniem. W 1881 r. Henryk Sienkiewicz przebywał tu na kuracji
w zakładzie hydropatycznym, kierowanym przez Polaka, dra Czerwińskiego.

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]



Litera G



GASTEIN - patrz BAD GASTEIN


GÄNSERNDORF – [Austria – gmina Gänserndorf, powiat Gänserndorf, kraj związkowy Dolna Austria]


Miasto położone około 20 km na północ od Wiednia.

15 października 1889 r. około godz. 8.00 – z dużym opóźnieniem – Henryk Sienkiewicz dotarł do miasta, o czym Jadwigę Janczewską zawiadomił już z Wiednia:

„(…) Coś się tam działo z pociągiem przez ten czas, bo się ogromnie spóźnił przyjechaliśmy dopiero o ósmej lub parę minut po, alem tak spał, że nic nie wiem. (…)”














[Fotografia kościoła: Autor: 1) Stanislav Doronenko. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

GDAŃSK [m. gm. Gdańsk, miasto na prawach powiatu, woj. pomorskie]


Miasto portowe nad Morzem Bałtyckim, położone u ujścia Motławy do Wisły nad Zatoką Gdańską, na Pobrzeżu Gdańskim. Wraz z Gdynią i Sopotem tworzy Trójmiasto. Jedno z najstarszych miast Polski. Gdańsk posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych. Pierwsza wzmianka o Gdańsku pochodzi z 997 r. Wybrane zabytki Gdańska: bastiony (Królik, Miś, św. Gertrudy, Wilk, Wyskok, Żbik, Żubr),, baszty (Biała, Jacek, Kotwiczników, Latarniana, Łabędź, Narożna, pod Zrębem, Słomiana), Bazylika Mariacka Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Gdańsku, Biblioteka PAN, bramy miejskie (Chlebnicka, Krowia, Mariacka, Nizinna, Stągiewka, Straganiarska, św. Ducha, Świętojańska, Tobiasza, Zielona, Złota, Wyżynna, Żuławska, Żuraw), Dawna Fabryka Karabinów przy ul. Łąkowej, domy (Bramny, dobroczynny, domek ryglowy, Kaznodziejów, Opatów Pelplińskich), Dwór Artusa, Dwór Bractwa św. Jerzego, Fontanna Neptuna, Grodzisko, Hala Targowa, kamienice (Dom Angielski, Dom Ferberów, Dom Ławników, Dom pod Łososiem, Dom przy Długim Targu 20, Dom Schlütera /Piwna 1/, Dom Schumannów, Dom Towarzystwa Przyrodniczego, Dom Uphagena, Dwór Miejski, Kamienica Czirenbergów, Lwi Zamek, Złota Kamieniczka), Kaplica Królewska, Katownia, Koszary Wojskowe (obecnie Akademia Muzyczna im. Stanisława Moniuszki), kościoły (Bożego Ciała, Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny, św. Barbary, św. Bartłomieja,
św. Brygidy, św. Elżbiety, św. Ignacego Loyoli, św. Jakuba, św. Jana, św. Józefa, św. Katarzyny, św. Mikołaja, św. Piotra i Pawła, św. Trójcy), Latarnia Morska Gdańsk Nowy Port, Letnia rezydencja Jana Uphagena przy ul. Kieturakisa, Lwi Dwór, Mała Zbrojownia, Mały Młyn, Nowa Synagoga, Państwowa Opera Bałtycka, Park Oliwski (ogród botaniczny, palmiarnia, Pałac Opatów w Oliwie, Spichrz Opacki), Poczta Polska, Politechnika Gdańska, ratusze (Starego Miasta, Głównego Miasta), Reduta Napoleońska, Słodownia, spichrze (Królewski, Miedź, Oliwski, Panna, Pod Jeleniem, Pod Koroną, Wisłoujście), SS Sołdek, Stajnia Miejska, Śluza Kamienna, Twierdza Gdańsk, ulice (Chlebnicka, Długa, Długi Targ, Długie Pobrzeże, Mariacka, Piwna), Uniwersytet Gdański, Westerplatte, Wielka Zbrojownia, Wielki Młyn, Wieża Więzienna, Żuraw – i inne.
Uczelnie gdańskie: Akademia Sztuk Pięknych, Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu, Akademia Muzyczna, Ateneum – Szkoła Wyższa, Gdańska Wyższa Szkoła Administracji, Gdańska Wyższa Szkoła Humanistyczna, Gdański Uniwersytet Medyczny, Gdańskie Seminarium Duchowne, Politechnika Gdańska, Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych, Uniwersytet Gdański, Wyższa Szkoła Bankowa, Wyższa Szkoła Społeczno-Ekonomiczna, Wyższa Szkoła Turystyki i Hotelarstwa
oraz Wyższa Szkoła Zarządzania.
Henryk Sienkiewicz przyjeżdżał tu w lipcu 1888 r. z Sopotu. (Data udokumentowana listem: 18 lipca 1888 r.).


[1. Bastion Żubr; 2. Spichlerze na Wyspie Spichrzów]


[3. Politechnika Gdańska; 4. Panorama Starego Miasta]

[Fotografie – Autor: 1) Esbi; 2) Ludwig Schneider; 3 – 4) Brosen. Źródło – Wikipedia. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

GENEWA – [Szwajcaria – Kanton Genewa]


Miasto położone w południowo-zachodniej części kraju, nad Jeziorem Genewskim i rzeką Rodan. Stolica francuskojęzycznego kantonu Genewa. Siedziba wielu organizacji międzynarodowych: Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych, Międzynarodowego Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca, Międzynarodowej Organizacji Pracy, Organizacji Narodów Zjednoczonych, Światowej Organizacji Handlu, Światowej Organizacji Zdrowia. Ponadto w Genewie znajdują się: uniwersytet (1559 r.), międzynarodowy port lotniczy, siedziby firm i banków. Ważniejsze zabytki: Audytorium Kalwina przy Place de la Taconnerie, Arsenał na rogu Rue de l’Hôtel-de-Ville i Rue du Puits Saint-Pierre, Katedra Saint Pierre, Mauzoleum księcia Brunszwiku, Pomnik Reformacji, Ratusz, XVIII-wieczna dzielnica Carouge.
Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Genewie datują się następująco: 01) 20 – 24 listopada 1894 r.


[01. Genewa – dworzec kolejowy; 02. Genewa – Teatr Wielki]

[Fotografie: – Autor: 01) Moumou82; 02) Abraham del Pozo. Źródło – Wikipedia.] [Fotografia 01. objęta jest licencją GNU FDL]. [Fotografia 02. jest własnoścą publiczną zgodnie z wolą autora.]
[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]

GENUA – [Włochy – gmina Genua – Prowincja Genua – Region Liguria]


Miasto w północno-zachodniej części Włoch nad Morzem Liguryjskim u stóp Apeninu Liguryjskiego. Duży ośrodek przemysłowy i kulturalny, największy włoski port morski. Atrakcje turystyczne: Akwarium, Aleja Via Garibaldi, Cmentarz Camposanto, Dom Krzysztofa Kolumba, Galeon Neptun, Gotycki Ratusz Miejski (XIII – XV w.), Il Bigo, Katedra San Lorenzo, latarnia morska (XII w.), Muzeum Malarstwa w dawnym Pałacu Paroti, Muzeum Morskie, Muzeum Sztuki Orientalnej, Pałac Bianco, Plac De Ferrari, Pałac Doria Tursi, Pałac Dożów Genui (XVII w.), Pałac Rosso, Pałac San Giorgio (XIII w.), Plac Zwycięstwa, Stary Port, zabytki z okresu rzymskiego.
W marcu 1884 r. Henryk i Maria Sienkiewiczowie przejeżdżali przez Genuę w drodze do San Remo. Dalsze udokumentowane pobyty pisarza w Genui datują się następująco: 01) listopad 1893 r.; 02) 21 - 22 listopada 1897 r. - Hotel Londres.


[1) Katedra San Lorenzo; 2) Panorama portu]

[Fotografie – Autor: 1) Twice25; 2) A. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

GĘSIA SZYJA


Szczyt (1489 m n. p. m.) w Tatr Wysokich – najwyższy w masywie o tej samej nazwie. Henryk Sienkiewicz był tu w sierpniu 1896 r.


[Gęsia Szyja: 01. widok z Głodówki; 02. widok z Łysej Polany]

[Autorzy fotografii: 01) Jerzy Opioła; 02) Krzysztof Dudzik. Źródło – Wikipedia.] [Fotografie 01. i 02. objęta jest licencją GNU FDL].

GIURGIU - [Rumunia – stolica okręgu Giurgiu]


Miasto w południowej Rumunii, nad Dunajem. Największe przejście graniczne z Bułgarią, w której po drugiej stronie rzeki znajduje się miasto Ruse. 10 października
1886 r. w Giurgiu na parowiec wsiadał Henryk Sienkiewicz wraz z Antonim Zaleskim i Kazimierzem Pochwalskim. Płynęli do Ruse (Ruszczuka) w Bułgarii.

GRABOWCE [gm. Nowodwór, pow. rycki, woj. lubelskie]


Tu w latach 1843 - 1855 mieszkają po ślubie Józef i Stefania Sienkiewiczowie i tu na wsi w domu rodziców młode lata spędził Henryk Sienkiewicz.



[Fotografie: Krzysztof Grabiński]

GRANDCAMP-MAISY – [Francja – gmina – region Dolna Normandia, Departament Calvados] - [Hôtel de la Croix Blanche]


Miejscowość nad Kanałem La Manche, odległa od Bayeux o 32 km, w której Henryk Sienkiewicz przebywał: 24 sierpnia (w Hotelu de la Croix Blanche), 18 września - 1878 r.

GRENADA [GRANADA] – [Hiszpania – prowincja Granada, wspólnota autonomiczna – Andaluzja]


Miasto w południowej Hiszpanii w dolinie rzeki Genil, w Górach Betyckich. Założone w 711 r. przez Arabów w pobliżu starożytnej osady iberyjskiej i rzymskiej Illiberis. Ośrodek handlowy, przemysłowy i kulturalny. Jedna z najważniejszych miejscowości turystycznych w Hiszpanii, słynąca z pięknego położenia, licznych zabytków
i niezapomnianych krajobrazów. Zabytki: Albaicin (stara zabytkowa dzielnica), Alcazaba (zamek – najstarsza część Alhambry), Alhambra (warowny zespół pałacowy), Capilla Mayor, Capilla Real, Cuarto Dorado, Dziedziniec Lwów, Dziedziniec Mirtowy (centralny punkt Alhambry), Generalife (zespół ogrodowy z pawilonami na górnym zboczu Alhambry), Katedra Santa María de la Encarnación, kamienica Casa de los Tiros, kamienica Casa del Castri, kamienica Corral de Carbon, Klasztor Kartuzów, Klasztor św. Hieronima (Monasterio de San Jerónimo), Kościół San Pedro y San Pablo, Kościół Santa Ana, Mexuar (miejsce pracy urzędników), pałac arcybiskupów, Pałac Casa del Cabildo Antiquo (dawna szkoła wyższa z czasów Maurów), Pałac Karola V (największy obiekt w kompleksie Alhambry), Patio de Mexuar (piękny dziedziniec
z fontanną), Sala Abencerragów, Sala Ambasadorów (centrum polityczne i dyplomatyczne arabskiej Grenady), Sala de la Barca (dawna poczekalnia), Sala de Mexuar
(tu odbywały się posiedzenia rządu i sądu królewskiego), Sala Dwóch Sióstr, Sala Królów, Sala Mozarabów.
Henryk Sienkiewicz przebywał tu 29 i 30 września 1888 r., zwiedzając między innymi Alhambrę.


[1) Alhambra]


[2) Katedra w Grenadzie]

[Fotografie – Autor: 1) Elenea94; 2) Julo. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

GUGURUMU – [Tanzania]


Miejsce w pobliżu rzeki Kingani (Ruwu) w Tanzanii. Henryk Sienkiewicz zamieścił jego opis w XX liście z Afryki:
„(…) Ach! to więc jest Gugurumu? Sądziłem, że ta nazwa coś oznacza, jakąś wioskę, jakąś osadę złożoną choć z kilku chat – tymczasem naokół nie było widać żadnych śladów ludzi – step i step jak okiem sięgnąć; gdzieniegdzie bukiety drzew, zresztą pustka. Ale pokazało się, iż wśród traw jest dół, a w nim na dnie nieco wody, a raczej zupy, gęstej, żółtej, błotnistej. Ludzie
po długim pochodzie rzucili się na nią chciwie. Chciałem bronić, ale Bruno uspokoił mnie twierdząc, że woda, ledwie wyczerpana, napływa znowu spod ziemi. Była to prawda. Jest tu widocznie podziemne źródło. Ta okoliczność czyni z Gugurumu i jego okolic jedno z najlepszych terytoriów myśliwskich na całym pobrzeżu, wszystkie bowiem inne wody okoliczne, nie wyłączają Kingani płynącej o kilkanaście kilometrów na południe, są już z powodu bliskości morza słone. Wszelki zwierz musi przyjść do tej jedynej dziury zawierającej słodką wodę. Że zaś okolica jest zupełnie niezamieszkała, więc zwierząt jest mnóstwo. Szczególniej dziki, zwane ndiri, znajdują się to w wielkiej obfitości. (…)”
To właśnie w marcu 1891 r. w Gugurumu Henryk Sienkiewicz polował, a następnie zapadł na febrę.

GUMNISKA [Obecnie dzielnica Tarnowa - gmina Dębica, pow. dębicki, woj. podkarpackie]


Do 1954 r. wieś pod Tarnowem. Obecnie – dzielnica Tarnowa we wschodniej części miasta. Znajduje się tu Pałac Sanguszków.
W trzeciej dekadzie stycznia 1888 r. zamieszkałych w pałacu Eustachego i Izabelę z Lubomirskich Sanguszków odwiedził Henryk Sienkiewicz.

GUZÓW [gm. Wiskitki, pow. żyrardowski, woj. mazowieckie]


Tu w drugiej połowie maja 1888 r. Henryk Sienkiewicz oświadczył się Marii Babskiej.

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów z tego okresu.]



Litera H



HAMBURG – [Niemcy – kraj związkowy Hamburg]


Miasto niedaleko ujścia Łaby do Morza Północnego. Największy port morski kraju, wielki ośrodek przemysłowy i finansowy.
05 lipca 1889 r. Henryk Sienkiewicz przypłynął do Hamburga z Helgolandu, a następnie dotarł do Ostendy.


[1. Ratusz; 2. Port]

[Fotografie – Autor: 1) Daniel Schwen 2) Alex Kazakhov. Źródło – Wikipedia.]
[Zdjęcie 1. objęte licencją CC-BY-SA]. [Zdjęcie 2. jest własnością publiczną zgodnie z wolą autora.]

HAMILTON – [Kanada – Prowincja Ontario]


Miasto położone około 70 km na południowy zachód od Toronto. Leży na zachodnim końcu Jeziora Ontario. Ważny port morski i śródlądowy, połączonym z innymi Wielkimi Jeziorami i Atlantykiem Drogą Wodną Świętego Wawrzyńca. 11 marca 1876 r. pociąg, którym Henryk Sienkiewicz podróżował z Nowego Jorku do San Francisco, przyjechał do Hamilton, by po terytorium Kanady ruszyć stąd do Detroit.


[01. Hamilton – panorama]

[Fotografia – Autor: 01) Peter Cruickshank. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte są licencją CC-BY-SA].

HAYWOOD [pisana przez H. S. również: HAYWARDS, HEYWARDS, HAYWAD, HEYWAD] – [Stany Zjednoczone Ameryki - Stan Kalifornia]


Miejscowość, do której z Sebastopola przeprowadził się w 1877 r. Henryk Sienkiewicz.

HELGOLAND – [Niemcy – Okręg Pinneberg, Land Szlezwik-Holsztyn]


Wyspa na Morzu Północnym położona w południowo-wschodniej części Morza Północnego, 70 km od wybrzeża Niemiec. Składa się z dwóch wysp: głównej, o trójkątnym kształcie (pow. 1,0 km²) oraz mniejszej na wschód od niej wyspy Düne (pow. 0,7 km²). Obie wyspy były połączone do 1720 r., kiedy to połączenie zniszczył sztorm. Najwyższy punkt wysp sięga 61 m n.p.m. Na południu wyspy znajduje się plaża, na północy i zachodzie – wysokie klify. Na głównej wyspie znajduje się port.
Henryk Sienkiewicz przebywał na wyspie: od 27 lipca do 05 sierpnia 1889 r.



[Fotografie – Autor: 1) Deat Lun; 2) Timo Kamph. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

HUCULSZCZYZNA – [Ukraina]


Region w zachodniej części Ukrainy, na obszarze Karpat Wschodnich, obejmuje m.in. pasmo Czarnohory. W XII w. teren ten należał do Rusi Halicko–Wołyńskiej,
zaś od czasów Kazimierza Wielkiego (XIV w.) Huculszczyzna znajdowała się w obrębie Rzeczypospolitej. Po 1772 r. weszła w skład monarchii austriackiej, a następnie austro-węgierskiej. W latach międzywojennych znowu znalazła się w Polsce. Od września 1939 r. Huculszczyzna definitywnie przestała należeć do Polski. Mieszkających tam Polaków i inne nieruskie mniejszości narodowe wypędzono stamtąd. Wywodzą się stąd Hucule, górale pochodzenia ruskiego i wołoskiego, twórcy oryginalnej kultury regionalnej w dorzeczu górnego Prutu. Na tych terenach Michał Holländer wyselekcjonował także rasę koni huculskich.
W maju 1879 r. przebywał tu Henryk Sienkiewicz.

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]



Litera I



ISMAILIA – [Egipt – muhafaza Ismailia]


Miasto portowe na północnym wschodzie kraju nad Kanałem Sueskim, nad Jeziorem Krokodyli i nad Kanałem Ismailijskim. Henryk Sienkiewicz przypłynął tu 30 grudnia 1890 r. z Port Saidu i jeszcze tego dnia pociągiem wyruszył do Kairu.


[1. Ismailia – dworzec kolejowy; 2. Ismailia]

[Fotografia: Autor: 1. Faris knight; 2. Daniel Csörföly. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 1. objęte jest licencją GNU FDL]. [Zdjęcie 2. jest własnością publiczną]

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]



Litera J



Litera K



KAIR – [Egipt – stolica państwa; muhafaza Kair]


Położone nad Nilem największe miasto Afryki zwane „miastem tysiąca minaretów” lub „matką świata”. Henryk Sienkiewicz przebywał tu od 30 grudnia 1890 r.
do 23 stycznia 1891 r. oraz od 15 do 16 kwietnia 1891 r. Mieszkał w Hôtel du Nil.


[1. - 2. Kair]


[3. Kair - opera w 1869 r.; 4. Kair - opera obecnie]


[5. Kair - cytadela 1870 – 1890; 6. Kair - cytadela obecnie]

[Fotografia: Autor: 1. Ambrbahy; 2. Radnasandei; 3. autor nieznany; 4. Thutmoselll; 5. Antonio Beato; 6. Koristuvacz: Igor T. Źródło – Wikipedia.]
[Zdjęcia: 1., 2. i 6. – są własnością publiczną zgodnie z wolą autora.] [Zdjęcie 3. jest własnością publiczną – autor jego jest nieznany. Zdjęcie 5. jest własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do niego wygasły. Prawo to stosuje się w Stanach Zjednoczonych, Australii, Unii Europejskiej i w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa w 70 lat po śmierci autora.] [Zdjęcie 6. objęte jest licencją GNU FDL].

KALISZ [gm. Kalisz, pow. kaliski, woj. wielkopolskie] - ŁAZIENNA 6 - [KORPUS KADETÓW - obecnie CENTRUM KULTURY I SZTUKI]


Jedno z najstarszych miast w Polsce, położone na Wysoczyźnie Kaliskiej w dolinie Prosny. Historyczna stolica Wielkopolski Wschodniej. Drugi po Poznaniu ośrodek kulturalny woj. wielkopolskiego. Znajdują się tutaj m. in.: Biuro Wystaw Artystycznych, Filharmonia Kaliska, Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej, rezerwat archeologiczny Zawodzie, Teatr im. Wojciecha Bogusławskiego, Teatr Tańca Współczesnego. W mieście odbywają się m. in.: Festiwal Schola Cantorum, Kaliskie Spotkania Teatralne, Międzynarodowy Festiwal Pianistów Jazzowych.
Henryk Sienkiewicz był tu 29 i 30 maja 1880 r. – na zaproszenie Towarzystwa Dobroczynności – z dwoma odczytami „O kraju i ludziach w Nowym Świecie” - wygłoszonymi w sali koncertowej byłego Korpusu Kadetów (obecnie Centrum Kultury i Sztuki w Kaliszu).



[1) Grafika Władysława Kościelniaka - Korpus Kadetów. 2) Centrum Kultury i Sztuki w Kaliszu]

[Grafika i zdjęcie dzięki uprzejmości CENTRUM KULTURY I SZTUKI w Kaliszu].

KALISZ [gm. Kalisz, pow. kaliski, woj. wielkopolskie] - róg HARCERSKIEJ i ŚRÓDMIEJSKIEJ - [KOŚCIÓŁ POREFORMACKI]



4 stycznia 1904 r. Henryk Sienkiewicz złożył wizytę z żłobku przy kościele poreformackim.



[Fotografia – Autor: 1) Władysław Kościelniak; 2) I. Mikunicki. Źródło – PORTAL „KALISZ W INTERNECIE”.]

KALISZ [gm. Kalisz, pow. kaliski, woj. wielkopolskie] – MARIAŃSKA 102 - [HOTEL BERLIŃSKI – HOTEL DE BERLIN]


W XIX w. właścicielem hotelu był Ignacy Leśniewski, a następnie jego zięć, Emil Peszke. W 1896 r. hotel zmienił właściciela. Przeszedł on w ręce małżeństwa Przybylskich, właścicieli restauracji usytuowanej po drugiej stronie ulicy. Hotel otrzymał nazwę „Europejski”. 04 stycznia 1904 r. Henryk Sienkiewicz przebywał (jadł obiad) w tym hotelu. W 1914 r. cały Kalisz legł w gruzach, a wraz z nim ulica Mariańska, hotelu nie wyłączając.

KALISZ [gm. Kalisz, pow. kaliski, woj. wielkopolskie] – PLAC JANA PAWŁA II 7 - [KALISKIE TOWARZYSTWO MUZYCZNE]


Kaliskie Towarzystwo Muzyczne, założone w 1882 r., przez cały czas, aż do dziś, ma swą siedzibę w budynku, który wzniesiono w latach 1900 – 1902 ze zbiórki pieniędzy organizowanej od 1897 r. przez mieszkańców Kalisza. W księdze pamiątkowej towarzystwa 04 stycznia 1904 r. Henryk Sienkiewicz wpisał: „Z podziękowaniem za najmilsze i pamiętne chwile w domu waszym spędzone. H. Sienkiewicz.”.

KALISZ [gm. Kalisz, pow. kaliski, woj. wielkopolskie] – PLAC WOJCIECHA BOGUSŁAWSKIEGO 1 - [TEATR im. WOJCIECHA BOGUSŁAWSKIEGO]


Latem 1800 r. do Kalisza przyjechał Wojciech Bogusławski z trupą aktorską, dając kilkanaście przedstawień. Rok później własnym sumptem wybudował on budynek
z widownią liczącą 500 miejsc. W latach 30. XIX w. po śmierci Bogusławskiego w Kaliszu powstał pierwszy z prawdziwego zdarzenia budynek teatru, usytuowany
nad brzegiem rzeki, na skraju malowniczego parku, dokładnie tu, gdzie stoi dzisiejszy Teatr. W kwietniu 1858 r. teatr spłonął. W lipcu 1900 r. powstał nowy neorenesansowy gmach - z widownią na 486 miejsc – ulokowany na końcu Alei Józefiny. Pierwszym dyrektorem stałego Teatru w Kaliszu został Julian Myszkowski. Latem 1914 r. Kalisz - tym samym i teatr - został doszczętnie spalony. W 1920 r. rozpoczęto, trwającą 16 lat, budowę nowego gmachu. Stojący do dnia dzisiejszego budynek (wg projektu Czesława Przybylskiego) oddano do użytku w 1936 r. W październiku tego roku nadano mu imię Wojciecha Bogusławskiego. Dyrektorem kaliskiej sceny został Iwo Gall.
04 stycznia 1904 r. o godz. 19.00 w teatrze - w ramach akcji na rzecz powodzian - Henryk Sienkiewicz – przy stojącej widowni – odczytał nowelę „Dwie łąki”. Po prelekcji odbył się raut na 200 osób.



[Fotografia – Autor: Wiesławkalisz. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

KALISZ [gm. Kalisz, pow. kaliski, woj. wielkopolskie] – SKARYSZEWSKA [DOM DZIECKA]


04 stycznia 1904 r. Henryk Sienkiewicz podczas pobytu w Kaliszu odwiedził nowy Dom Dziecka przy ul. Skaryszewskiej wybudowany staraniem Towarzystwa Dobroczynności. W księdze pamiątkowej napisał: „Miłosierdzie jest to siejba, której plony przeżyją przyszłe pokolenia”.

KALISZ [gm. Kalisz, pow. kaliski, woj. wielkopolskie] – ALEJA WOLNOŚCI [dom obok Złotego Rogu]


Dom, na którym umieszczony jest napis "Gazeta Kaliska". Tam właśnie drukowane było owo pismo polityczne, społeczne i ekonomiczne, ukazujące się od 1893 do 1939 r. dwa razy w tygodniu na czterech stronach.
Tu 04 stycznia 1904 r. Henryk Sienkiewicz w księdze pamiątkowej napisał: „Dziennik to wideta, często stracona wideta, ale jeszcze czujna”.

KALKSBURG – [Austria – w listach H. S.: KARLSBURG]


Brak aktualnych danych na temat miejscowości. W XIX w. miejscowość podwiedeńska.
21 kwietnia 1887 r. szukał tu mieszkania dla swoich dzieci, teściów i szwagierki Jadwigi Janczewskiej.


[2) mapa Kalksburg i okolic - 1872 r.]


[3) Marterl am Beginn des Gütenbachtals; 4) Kirchenplatz]

[Fotografie: Autor: 1, 3 - 4) Eknuf; 2) Österreichisch-Ungarische Monarchie, Militärgeographisches Institut. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

KALTENLEUTGEBEN – [Austria – pow. Mödling – kraj związkowy Lower Austria]


Miasto w Austrii. Tu począwszy od 3 grudnia 1885 r. przez wiele lat leczył się Henryk Sienkiewicz. Tu również pisał swoje dzieła: „Potop”, „Pan Wołodyjowski”,
„Bez dogmatu”, „Listy z Afryki”, „Rodzina Połanieckich”, „Quo vadis” i „Krzyżacy”.
Dalsze udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Kaltenleutgeben datują się następująco: 01) sierpień 1886 r.; 02) maj - czerwiec, październik 1887 r.;
03) październik - listopad 1889 r.; 04) lipiec - sierpień 1890 r.; 05) październik 1892 r.; 06) maj 1893 r.
Udokumentowane miejsca pobytu w Kaltenleutgeben: 01) Moritzhof - willa, w pobliżu której w gargocie (jadłodajni) Henryk Sienkiewicz jadał obiady, chcąc uniknąć skutków swojej sławy; 02) „Rudolfshof” - willa przy Promenadestrasse - duży, piętrowy dom z ładnym cienistym ogrodem, położony w najpiękniejszym miejscu miasta, obok kościoła wznoszącego się na wzgórzu; 03) „Waldmühle” - miejsce, gdzie podczas spacerów wstępował na kawę; 04) Zakład Leczniczy "Schweizerhof".

KANION JACKA HARRISONA – [Stany Zjednoczone Ameryki - Stan Kalifornia]


Kanion, do którego w 1876 r. wybrał się na wycieczkę Henryk Sienkiewicz.

KARLSBAD – [Niemcy – gm. Karlsbad, pow. Karlsruhe, Rejencja Karlsruhe, Kraj Związkowy Badenia-Wirtembergia]


Miasto położone w odległości 15 km na południowy wschód od Karlsruhe. Udokumentowane pobyty pisarza datują się następująco: 01)czerwiec 1892 r. - willa Merkur; 02) wrzesień 1900 r.

KASPROWA DOLINA


Dolina w polskich Tatrach Zachodnich. Henryk Sienkiewicz był tu w pierwszej dekadzie lipca 1896 r.


[01. Dolina Kasprowa – widok z Kalatówek]


[02. Dolina Kasprowa; 03. Dolina Sucha Kasprowa]

[Autorzy fotografii: 01) Jerzy Opioła; 02 – 03) Rafik k. Źródło – Wikipedia.]
[Fotografia 01. objęta jest licencją CC-BY-SA]. [Fotografie 02. i 03. objęta jest licencją GNU FDL].

KAWAK – [Turcja]


Północne przedmieście Konstantynopola, położone na europejskim (Kawak Rumelicki) i azjatyckim (Kawak Anatolski) brzegu Bosforu. Dokumentowany listami pobyt pisarza w Kawaku trwał od 18 do 28 października 1886 r.

KETCHUM - [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej – Hrabstwo Blaine, Stan Idaho]


Miejscowość tę wymienia Henryk Sienkiewicz jako przystanek pomiędzy Clinton w Stanie Iowa a Omaha w Stanie Nebraska, do której dotarł 09 marca 1876 r. pociągiem w drodze na Dziki Zachód. Napisał:
„(…) …dojechaliśmy do Ketchum, małej stacji leżącej na skraju Iowy, niedaleko od Omaha. (…)”

[01. Ketchum]

[Autor: 01) Stephen Marks. Źródło – Wikipedia.] [Ta grafika została (lub jest niniejszym) opublikowana jako własność publiczna przez jego autora. Dotyczy to całego świata. Autor zapewnia każdemu prawo do użycia tej pracy w dowolnym celu, bez żadnych ograniczeń, chyba że te ograniczenia są wymagane przez prawo.]

KIELCE [gm. Kielce, powiat kielecki, woj. świętokrzyskie]


Najpiękniejsze miasto świata nad rzeką Silnicą, położone w najpiękniejszych Górach Świętokrzyskich.
Dokładna data powstania Kielc jest trudna do ustalenie. W X wieku wzniesiony został kościół św. Wojciecha. Na przełomie X i XI w. właścicielami osady stali się biskupi krakowscy i na wzgórzu wybudowali kolegiatę Najświętszej Marii Panny. Krakowski biskup Gedeon
w lasach zbudował miasto Kielce. Dzieło ukończył w 1171 r. Życie gospodarcze Kielc znacznie się ożywiło, odbywały się tu targi, odpusty i jarmarki. W 1229 r. przy kolegiacie powstała szkółka parafialna. W połowie XIII w. rozwój miasta zahamowały najazdy tatarskie oraz walki o tron między Konradem Mazowieckim i Bolesławem Wstydliwym.

Nie zachował się żaden przywilej ani dokument lokacyjny dla Kielc. Jego rolę spełniał przywilej Leszka Białego z 1227 r. W 1295 r. król czeski Wacław II wydał biskupowi Muskacie zgodę na otoczenie murami i fosami „miejsc targowych”: Sławkowa, Iłży, Tarczka oraz Kielc. W połowie XIV w. Biskup Bodzanta, przeniósł Kielce na magdeburskie prawo miejskie. Po raz pierwszy mianem civitas (miasto) Kielce zostały nazwane w 1359 r. W 1496 r. kardynał Fryderyk Jagiellończyk nadał Kielcom herb (na czerwonym tle złota korona,
a pod nią tego samego koloru litery CK, będące skrótem od łacińskiego „Civitas Kielcensis” – obywatelstwo kieleckie). W połowie XVI w. wzniesiono na Rynku ratusz. Rozwój przemysłu przetwórczego miedzi po 1790 r. podniósł rangę Kielc. Przeniesiono tu miejsce obrad sejmików szlacheckich ziemi sandomierskiej. 1645 r. w Kielcach mieszkało około 1250 osób. Grodem zarządzał dziedziczny wójt. Funkcjonowała czteroosobowa rada miejska. W latach 1637 – 1642, w miejscu starego drewnianego dworu, wybudowano pałac według projektu włoskiego architekta
J. Trevano (obecnie zajmuje go Muzeum Narodowe). W 1661 r. w Kielcach przebywał król Jan Kazimierz.

Wraz z najazdem szwedzkim zahamowany został okres rozwoju miasta. W XVIII w. zniszczenia wojenne szybko zostały usunięte. Kielce wzbogaciły się o szkołę średnią
i teatr szkolny. W latach 80. XVIII w. rozpoczęła pracę kopalnia wapienia na Kadzielni oraz dwie cegielnie. Sejm Czteroletni przyjął ustawę, na mocy której miasto zostało przejęte przez administrację królewską. Nowe zniszczenia przyniosła wojna polsko-rosyjska, a potem powstanie kościuszkowskie. Od 7 do 9 czerwca 1794 r.
w Kielcach przebywał Tadeusz Kościuszko, który kwaterował tu ze swoimi oddziałami po bitwie pod Szczekocinami. III rozbiór Polski zabrał Kielcom niepodległość. Weszły one do zaboru austriackiego. W czerwcu 1800 r. pożar strawił niemal wszystkie domy mieszkalne w centrum, spalił się także ratusz. Zniszczenia szybko usunięto.

W 1809 r. miasto zostało włączone do Księstwa Warszawskiego. Powstanie listopadowe zahamowało rozwój miasta aż do drugiej połowy XIX w. W 1844 r. wykryty został spisek ks. Piotra Ściegiennego, którego aresztowano w Kielcach. W związku z reformą administracji w Królestwie Polskim, Kielce przestały być miastem gubernialnym i od 1845 r. były jedynie miastem powiatowym. W 1835 r. wzniesiony został w Rynku nowy budynek magistratu. Obiekt ten spłonął w 1873 r. Nowy powstał już w 1876 r. Po zmianach i rozbudowach budynek stoi do dnia dzisiejszego. Pod koniec lat 30-tych XIX w. Kielce uzyskały bezpośrednie połączenie z Warszawą
i Krakowem. Po 1875 r. funkcjonowały już w Kielcach 4 zakłady przemysłowe. W 1885 r. otwarto przebiegającą przez Kielce z Dęblina do Dąbrowy Górniczej linię kolejową. Powstały duże zakłady przemysłowe: Spółdzielnia „Społem”, fabryka szkła, wapienniki Kadzielnia i Wietrznia. W 1897 r. Kielce liczyły około 13,5 tys. mieszkańców. W 1906 r. powstał w Kielcach Oddział Polskiej Macierzy Szkolnej, dwa lata później – Towarzystwo Biblioteczne i Oddział Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. W 1913 r. powstała elektrownia i pierwsze stałe kino. Założono Szkołę Techniczną oraz żydowską szkołę handlową. We wrześniu 1914 roku odbyło się tu zaprzysiężenie I Pułku Legionów Polskich. W czasie wojny nowa linia kolejowa połączyła Kielce z Częstochową.

W 1918 r. miasto odzyskało niepodległość po 123 latach niewoli. Stało się siedzibą władz administracyjnych dużego województwa. Liczba mieszkańców osiągnęła w 1939 r. ponad 71 tys. osób. Rozkwit miasta przerwała II wojna światowa. Wojska niemieckie opanowały Kielce już w pierwszych dniach września. Lata 1939 – 1945 to dla Kielc okres aktywnej konspiracyjnej walki o odzyskanie wolności. Wojska hitlerowskie zostały wyparte z miasta przez Armię Czerwoną 15 stycznia 1945 r.
Po wojnie powstały: Politechnika Świętokrzyska, Wyższa Szkoła Pedagogiczna (od 2000 r. do 2010 r. – Akademia Świętokrzyska – a od 2011 r. – Uniwersytet Jana Kochanowskiego).

W granicach Kielc znajdują się:

1) część Chęcińsko-Kieleckiego Parku Krajobrazowego, Kielecki Obszar Chronionego Krajobrazu, a także 5 rezerwatów przyrody: Kadzielnia, Biesak-Białogon, Karczówka, Ślichowice i Wietrznia;

2) muzea: Muzeum Narodowe w Kielcach, Muzeum Lat Szkolnych Stefana Żeromskiego, Muzeum Zbiorów Geologicznych, Muzeum Zabawek i Zabawy, Muzeum Wsi Kieleckiej z parkiem etnograficznym
w pobliskiej miejscowości Tokarnia, Muzeum Pamięci Narodowej, Skarbiec Katedralny, Muzeum Diecezjalne, Muzeum Historii Kielc;

3) zabytki: Pałac Biskupów Krakowskich, Bazylika Katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, kościół św. Wojciecha, Kościół Świętej Trójcy, Pałacyk Tomasza Zielińskiego, kościół i klasztor
na wzgórzu Karczówka, kościół garnizonowy, kościół ewangelicko-augsburski św. Trójcy, Dworek Laszczyków, Rynek, Synagoga, cmentarz żydowski, cmentarz stary, park miejski im. Stanisława Staszica, Dworek Karscha, kaplica Najświętszej Marii Panny Matki Kościoła, kościół św. Krzyża i…

ulica Henryka Sienkiewicza, wytyczona w latach 20. XIX w. jako ulica Konstantego, później ulica Pocztowa. Jest to główna ulica miasta, wyłączona z ruchu kołowego. Znajduje się tu szereg zabytkowych budowli, między innymi: hotele Wersal i Bristol, teatr imienia Stefana Żeromskiego, a także secesyjny budynek Banku Gospodarki Żywnościowej.



[4. Kielce - pomnik Henryka Sienkiewicza.]


Od 1902 r. w Kielcach – po otrzymaniu od narodu polskiego pałacyku w Oblęgorku – Henryk Sienkiewicz – każdorazowo w drodze do i z Oblęgorka – zmieniał środek lokomocji. W okresie od 10 grudnia 1903 r. do 20 stycznia 1904 r. miał w Kielcach odczyt na rzecz powodzian. Prezentował swoją nowelę „Dwie łąki”.


[2. Kielce – dawna ulica Henryka Sienkiewicza; 3. Kielce – obecna ulica Henryka Sienkiewicza]

[Autorzy fotografii: 1. Herb Kielc – Grzegorz Pietrzak; 2) Vindicator; 3) Miky. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia: 1. i 3. – objęte są licencją GNU FDL].]
[Zdjęcie 2. jest własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do niego wygasły. Prawo to stosuje się w Stanach Zjednoczonych, Australii, Unii Europejskiej i w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa w 70 lat po śmierci autora.][ Zdjęcie 4. zamieszczono dzięki uprzjmości jego autorki, Magdaleny Tukaj]

KIEŻMARK [Słowacja – gmina Kieżmark, pow. Kieżmark, kraj preszowski]


Miasto we wschodniej Słowacji w historycznym regionie Spisz. Położone jest na wysokości 626 m n.p.m. w Kotlinie Popradzkiej, u ujścia rzeczki Ľubický Potok
do Popradu. Henryk Sienkiewicz przebywał tu w pierwszych dniach września 1890 r.


[1. Ewangelicki kościół artykularny; 2. Biblioteka]

[Fotografie: Autor: 1) Qasinka; 2) Marek K. Misztal. Źródło – Wikipedia. Zdjęcie 1. jest własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do niego wygasły. Prawo to stosuje się w Stanach Zjednoczonych, Australii, Unii Europejskiej i w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa w 70 lat po śmierci autora.] [Zdjęcie 2. objęte jest licencją GNU FDL].

KISSINGEN - patrz BAD KISSINGEN


KOLONIA [Köln] [Niemcy – stolica Rejencji Kolonia]


Obecnie czwarte co do wielkości miasto niemieckie. Leży na zachodzie Niemiec nad rzeką Ren. Najważniejsze gospodarcze, kulturalne i historyczne miasto Nadrenii. Najstarsze z dużych miast niemieckich. Założone przez cesarzową Agrypinę, żonę Klaudiusza. W 1388 r. powstał tu pierwszy miejski uniwersytet w Niemczech.
W 1795 r. Kolonię zajęli Francuzi, a w 1815 r. miasto przyłączono do Prus.
Udokumentowane pobytu Henryka Sienkiewicza w Kolonii datują się następująco: 01) 18 sierpnia 1874 r.; 02) 03 czerwca 1898 r.


[1. Kościół św. Marcina i katedra; 2. Most Hohenzollernów i katedra]


[3. Dworzec Centralny w 1900 r.; 4. Dworzec Centralny obecnie]

[Fotografia – Autor: 1) Andreas Tille; 2) Gavincato; 3) Photoglog AG Zürich Szwajcaria; 4) Neuwieser. Źródło – Wikipedia.
[Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA] [Zdjęcie 4. jest własnością publiczną zgodnie z wolą autora.]

KOMIEROWO [gm. Sępólno Krajeńskie, pow. sępoleński, woj. kujawsko-pomorskie]


Wieś. Znajduje się tu klasycystyczny pałac z przełomu XIX i XX wieków. Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Komierowie datują się następująco:
01) wrzesień 1899 r.

KÖNIGSSEE – [Niemcy – gmina Schönau am Königssee – Powiat Berchtesgadener Land – Rejencja Górna Bawaria – Kraj Związkowy Bawaria]


Jezioro o powierzchni 5,2 km kw. i głębokości 188 m, położone 601 m n.p.m. w pobliżu miejscowości Schönau am Königssee. Nad brzegiem jeziora stoi kościół
św. Bartłomieja (1711 r.) i zamek myśliwski.
Henryk Sienkiewicz odwiedził to miejsce w sierpniu 1884 r., przebywając w tym czasie w Bad Reichenhall.



[Fotografia – Autor: 1) Bobak Ha’Eri; 2) Daniel FR; 3) Dong. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

KONSTANTYNOPOL [ISTANBUL, STAMBUŁ, CAROGRÓD] – [Turcja]


Miasto i dawna (do 1920 r.) stolica Turcji. Leży u południowego końca Bosforu, nad zatoką Złotego Rogu i nad morzem Marmara. Konstantynopol składa się z dzielnic: Stambułu, Galaty, Pery i Skutari. Posiada 900 meczetów. Na pierwszy plan wysuwa się Aja Sofia, dawny kościół św. Zofii (Hagia Sophia, 532 – 537). Inne ciekawe meczety: Solimana (Sulejmanje, 1550 – 1556), Achmeda, Bajazeta i Mahometa Zdobywcy, Arab-Dżami (717 r.). Z kościołów najciekawsze są: kościół św. Ireny, kościół św. Jana. Z innych budynków warte obejrzenia są: stary Seraj („pałac”), seraj Top Kapy, pałac Dołma-Bagcze lub Jildis, przed którego bramą stoi piękny meczet Hamidje; pałac Cziragan, pałac Wysoka Porta. Wieża Seraskiera, najwyższy punkt miasta. Częściowo zniszczony zamek Siedmiu Wież (Jedi Kule).
Henryk Sienkiewicz zwiedzał Konstantynopol w październiku 1886 r.


[1) Haga Sophia; 2) Muzeum Archeologiczne]


[3) Pałac Dolmabahçe; 4) Pałac Beylerbeyi]

[Fotografie: Autor: 1) Osvaldo Gago; 2) Tetraktys; 3) Rober.raderschatt; 4) Roweromaniak. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

KORDOWA – [Hiszpania – prowincja Kordowa] – wcześniejsza pisownia polska KORDOBA


Miasto w południowej Hiszpanii, nad rzeką Gwadalkiwir. Pierwotnie osada iberyjska. W III w. p.n.e. pod panowaniem kartagińskim. Od około 200 r. p.n.e. kolonia rzymska, stolica prowincji Hispania Ulterior. Za czasów Oktawiana Augusta jako Corduba była stolicą prowincji Betyka. Główne zabytki: Alkazar (zespół fortyfikacji), Casa de los Villalones (pałac), Casa del Indiano (pałac), Mezquita (meczet – obecnie katedra), kościół Iglesia del Carmen, kościół La Kompania, kościół Santa Marina, Palacio de los Paez de Castillejo (pałac), Palacio Museo de Viana (pałac), Puente Romano (most), Santa María de la Asuncion, synagoga z XIV w., szpital de Agudsos, Torre de la Calahorra.
Henryk Sienkiewicz przebywał tu 28 i 29 września 1888 r. Zwiedził tu między innymi: Mezquitę (dawny meczet, a obecnie katedra Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny), most na rzece Guadalkwiwir stawiany przez Oktawiana Augusta i Alkazary (twierdze mauretańskie): viejo (stary) i nuevo (nowy).


[1) Starożytny most i Mezquita; 2) Plaza de la Corredera]


[3. - 5. Mezquita]


[6. Most Oktawiana Augusta na Guadalkwiwir]

[Fotografia – Autor: 1) User. Infrogmation; 2) Jarke; 3) Aotake; 4 - 5) Matts Haldin; 6) David. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

KORYNT – [Grecja – region Peloponez, nomos Koryntia, demos Korynt]


Miasto portowe na półwyspie Peloponez, na Przesmyku Korynckim.
Na terenie ruin starożytnego miasta znajdują się pozostałości doryckiej świątyni Apollina (ok. 540 r. p.n.e.). Najstarsze ślady osadnictwa pochodzą z V tysiąclecia p.n.e. W 146 r. p.n.e. Korynt został zburzony przez Rzymian. Odbudowany w 46 r. p.n.e. przez Cezara i Augusta. Św. Paweł odbył dwie podróże misyjne do Koryntu
w Grecji: 1) w latach 50 – 52 (założył gminę chrześcijańską); 2) w latach 53 – 58. Jest autorem 1. i 2. listu do Koryntian. W 1205 r. został zdobyty przez Krzyżowców.
W latach 1881 – 1893 w poprzek Przesmyku Korynckiego przekopano Kanał Koryncki.
Henryk Sienkiewicz odwiedził Korynt 25 listopada 1886 r.


[1) Widok Koryntu; 2) Świątynia Apollina]

[Autor: 1) William Miller; 2) MM. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

KRAKÓW – BASZTOWA 6-8 [BUDYNEK TOWARZYSTWA WZAJEMNYCH UBEZPIECZEŃ]


Tu w jednej z sal Henryk Sienkiewicz czyta swoją nowelę „Pójdźmy za Nim”.


[Kraków - Budynek Towarzystwa Wzajemnych Ubezpieczeń] [Fotografia 01 – Autor: Piotrekwas. Źródło – Wikipedia.]
[Zdjęcia objęte są licencją CC-BY-SA].

KRAKÓW – BASZTOWA 27 [DOM WŁADYSŁAWA KACZMARSKIEGO]



Henryk Sienkiewicz był tu na początku września 1890 r., kiedy chciał przekazać Władysławowi Kaczmarskiemu 5.000 guldenów. Nie zastał go jednak w domu i pieniądze zostawił u Kazimierza Pochwalskiego.


[Kraków, ul. Basztowa]

[Fotografia: Autor: 1. Marcin Zieliński. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte są licencją GNU FDL].

KRAKÓW – BRACKA 10


Dom nr 10 stanowił kiedyś dwie kamieniczki, które spłonęły w 1850 r. Odbudowano je jako jeden budynek. W tym domu mieszkał Ludwik Michałowski (1829 – 1899), znany kolekcjoner sztuki, prowadzący salon artystyczny. Henryk Sienkiewicz był tu: 1) jesienią 1883 r. na niedzielnej herbacie; 2) luty 1890 r.; 3) 05 października
1890 r.



[Autor: 1) Lowdown; 2) Rj1979. Źródło – Wikipedia i Wikimedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

KRAKÓW – FLORIAŃSKA 14 [„POD RÓŻĄ” – HOTEL I RESTAURACJA]


Najstarszy hotel w Krakowie. Od XVII w. przyjmuje znamienitych gości, m. in.: Aleksandra I (cara Rosji), wielkiego księcia Konstanty, Mohameda Riza’ę (posła perskiego do Napoleona), Franciszka Liszta i Honoré de Balzac’a. Pod szklanym dachem, na dawnym pałacowym dziedzińcu, działają dwie restauracje: Restauracja „Pod Różą” oraz „Ristorante Amarone”.
31 lipca 1886 r. Henryk Sienkiewicz – wspólnie z Kazimierzem Pochwalskim i Marcelim Guyskim – jadł tu obiad.

KRAKÓW – FRANCISZKAŃSKA 3 – [KURIA ARCYBISKUPIA]


Tu 11 listopada 1893 r. w prywatnej kaplicy ksiądz arcybiskup Albin Dunajewski udzielił ślubu Henrykowi Sienkiewiczowi i Marii z Wołodkowiczów.



[Fotografie dzięki uprzejmości Pani Barbary Bernackiej.]


KRAKÓW – JAGIELLOŃSKA 5 [NARODOWY STARY TEATR imienia HELENY MODRZEJEWSKIEJ]


Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Teatrze Starym datują się następująco: 01) styczeń 1889 r.; 02) maj 1909 r.


[1. - 2. Stary Teatr]

[Fotografie: Autor: 1) Zygmunt Pet; 2) Rj1979. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 1. objęte licencją GNU FDL].[Zdjęcie 2. jest własnością publiczną zgodnie z wolą autora.]

KRAKÓW – św. JANA – RESTAURACJA U BOGUSIEWICZA


Restaurację tę Henryk Sienkiewicz wspomina w liście z 27 lipca 1893 r. do Mścisława Godlewskiego:
(…) Obiad będę jadł u Bogusiewicza (wejście od ulicy Św. Jana) na dole w ostatnim pokoju. (…)

KRAKÓW – KARMELICKA 31 [DOM EDWARDA i JADWIGI JANCZEWSKICH]


Dom ten i jego gospodarzy odwiedzał Henryk Sienkiewicz. Obecnie w budynku tym swoją siedzibę ma Związek Harcerstwa Polskiego Chorągiew Krakowska.



[Zdjęcia dzięki uprzejmości ZWIĄZKOWI HARCERSTWA POLSKIEGO CHORĄGWI KRAKOWSKIEJ w Krakowie].

KRAKÓW – KRUPNICZA – PRACOWNIA MALARSKA KAZIMIERZA POCHWALSKIEGO



W drugiej połowie 1889 r. Kazimierz Pochwalski malował tu portret Henryka Sienkiewicza w fotelu. Pracownia malarska mieściła się wówczas na jednym z podwórzy
ul. Krupniczej w Krakowie. [Miejsce pracowni ustalono dzięki przychylności Rodziny Pochwalskich.]

KRAKÓW – MIEJSCE NIEUSTALONE [KLUB MALARSKI]


Tu 12 października 1889 r. Henryk Sienkiewicz spotkał Jacka Malczewskiego i Ludomira Benedyktowicza.

KRAKÓW – MIEJSCE NIEUSTALONE [SKLEP U SZUNIEWICZA]


11 października 1889 r. Henryk Sienkiewicz spotkał tu Mariannę z Zamoyskich Popiel, żonę Pawła Popiela.

KRAKÓW – MIEJSCE NIEUSTALONE [U ANIOŁA]


12 października 1889 r. Henryk Sienkiewicz jadł tam obiad, o czym pisze w liście do Jadwigi Janczewskiej.

KRAKÓW – MIEJSCE NIEUSTALONE [WYSTAWA KRAKOWSKIEGO TOWARZYSTWA SZTUKI]



Tu po raz pierwszy jesienią 1883 r. Kazimierz Pochwalski spotkał Henryka Sienkiewicza w towarzystwie Ludwika Michałowskiego i Edwarda i Jadwigi z Szetkiewiczów Janczewskich.

KRAKÓW – MIKOŁAJSKA 28 [DOM KAZIMIERZA POCHWALSKIEGO]



Tu w latach 1883 – 1892 mieszkał Kazimierz Pochwalski. Henryk Sienkiewicz odwiedzał malarza w jego pracowni: 1) w latach 1883 – 1885.



[Fotografie – Autor: 1) ImreKiss; 2) Muppetspanker. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte są licencją CC-BY-SA].

KRAKÓW – RYNEK GŁÓWNY [BANK GALICYJSKI DLA HANDLU I PRZEMYSŁU]



Bank Galicyjski dla Handlu i Przemysłu powstał w 1862 r. Miał siedzibę w Krakowie na Rynku.
W 1920 r. zmieniono jego nazwę na Bank Małopolski SA w Krakowie.
W pierwszej połowie października 1889 r. Henryk Sienkiewicz załatwiał tu sprawy finansowe z Janem Edmundem Wańkowiczem.

KRAKÓW – RYNEK GŁÓWNY [SUKIENNICE]


12 października 1889 r. w Sukiennicach Henryk Sienkiewicz spotkał Pawła Popiela.


[1. Sukiennice]

[Fotografia - Autor: 1) Germania. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 1. objęte licencją GNU FDL].

KRAKÓW – RYNEK GŁÓWNY 27 [PAŁAC POD BARANAMI]



Renesansowy pałac powstał w XVI w. na zlecenie Justusa Ludwiga Decjusza, sekretarza króla Zygmunta I Starego. W 1822 r. kupił go Artur Potocki. Do rodziny Potockich należał do wybuchu II wojny światowej. W 1956 r. w podziemiach powstała słynna „Piwnica pod Baranami”. Od 1969 r. w pałacu działa także kameralne studyjne „Kino Pod Baranami”.
W okresie od 03 do 13 listopada 1890 r. Henryk Sienkiewicz był podejmowany w pałacu przez Katarzynę z Branickich Potocką.


[1. Pałac pod Baranami]

[Autor: 1) Birczanin. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie jest własnością publiczną zgodnie z wolą autora.]

KRAKÓW – SŁAWKOWSKA 3 - [HOTEL DE SAXE A CRACOVIE - HOTEL SASKI]


Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Hotelu Saskim datują się następująco: 01) czerwiec i grudzień 1889 r. (pokój nr 39); 02) styczeń i listopad 1890 r.; 03) czerwiec 1891 r.; 04) styczeń 1892 r. (pokój nr 33); 05) maj 1901 r.





[Zdjęcia dzięki uprzejmości HOTELU SASKIEGO w Krakowie.]


KRAKÓW – SŁAWKOWSKA 5/7 [GRAND HOTEL]


W samym sercu Krakowa w Pałacu Czartoryskich mieści się legendarny i ekskluzywny Grand Hotel. Zachwyca pięknem wnętrz, atmosferą i luksusem. Od stu lat przyjmuje znakomitych gości, zapewniając im prywatność i spokój. Częstym gościem hotelu był Henryk Sienkiewicz. Jednym z pirorytetów Kierownictwa Hotelu jest należyte eksponowanie tego faktu na swojej stronie internetowej oraz wzorcowa współpraca z autorem niniejszej strony.





[Zdjęcia dzięki uprzejmości HOTELU GRAND w Krakowie].

KRAKÓW – STRASZEWSKIEGO FLORIANA 27 – [PENSJONAT P. STUDZIŃSKIEJ]


W okresie krakowskim swego życia mieszkał tu Henryk Józef Sienkiewicz, syn pisarza. On sam przebywał tu w 1910 r. Obecnie na parterze budynku mieści się Tawerna „Stary Port”.

KRAKÓW – STUDENCKA 11


W latach 1887 – 1892 mieszkali tu Edward i Jadwiga z Szetkiewiczów Janczewscy.
Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w tym miejscu datują się następująco: 01) październik 1888 r.; 02) 17 czerwca 1889 r.


[1. Kraków, ul. Studencka - widok od ul. Podwale]

[Fotografia - Autor Zygmunt Put. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją GNU FDL].

KRAKÓW – SZPITALNA 30 [HOTEL POLLERA]



Hotel Pollera założył w 1834 roku Kasper Poller. Założyciel oraz jego spadkobiercy dbali o rozwój obiektu, dzięki czemu w okresie międzywojennym stał się on jednym
z najbardziej renomowanych hoteli w Krakowie. W 1950 r. został upaństwowiony. Dopiero w 1990 r. odzyskany na dobre przez prawowitego właściciela znów stał się jednym z najbardziej eleganckich i urokliwych hoteli Krakowa. Na klatce schodowej znajdują się witraże zaprojektowane przez Stanisława Wyspiańskiego. Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Hotelu Pollera datują się następująco: 01) październik 1906 r.

[Fotografia: Autor: 01. Zygmunt Put Zepte0202. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte są licencją GNU FDL].

KRAKÓW – WOLSKA 16 [obecnie JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO]


Adres domu Edwarda i Jadwigi Janczewskich. W czerwcu i lipcu 1889 r. w ogódku na tyłach domu odpoczywali często: Henryk Sienkiewicz i jego córka Jadwiga, która powracała do zdrowia po operacji gardła. Pisarz odwiedził ten dom jeszcze: 1) 01 listopada 1912 r.

KRYNICA-ZDRÓJ [gm. Krynica-Zdrój, pow. nowosądecki, woj. małopolskie]


Krynica to przepiękna miejscowość uzdrowiskowa, zwana „perłą polskich uzdrowisk”. Położona jest na skraju Beskidu Sądeckiego niedaleko góry Jaworzyna.
Pod nazwą Krzenycze istniała już przed 1547 r. W XVII w. odkryto tu lecznicze wartości źródeł mineralnych. Zaczątkiem uzdrowiska był zbudowany w 1794 r. „Mały Domek”, który od 1804 r. pomieścił pierwsze zakłady kąpielowe. W 1807 r. Krynica została nazwana urzędowo zdrojem kąpielowym. Wielką erę Krynicy jako uzdrowiska rozpoczęła w 1856 r. działalność Józefa Dietla - profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego, ojca polskiej balneologii. Od 1858 r. stosowano kąpiele borowinowe. W tym okresie powstały obiekty uzdrowiskowe: Stare Łazienki Mineralne, Stare Łazienki Borowinowe, Dom Zdrojowy, drewniana Pijalnia Główna z deptakiem, liczne pensjonaty i teatr modrzewiowy.
W końcu XIX w. Krynica była miejscem pobytu i spotkań wielu sławnych Polaków: Artur Grottger, Henryk Sienkiewicz, Józef Ignacy Kraszewski – i inni. W okresie międzywojennym bywali tu również: Ludwik Solski, Helena Modrzejewska, Władysław Reymont, Julian Tuwim, Konstanty Ildefons Gałczyński, Jan Kiepura. Krynica znana jest z twórczości ludowego malarza Nikifora zwanego Krynickim, którego prymitywistyczna twórczość malarska stanowi prawdziwą rewelację. Nikifor Krynicki (właściwe nazwisko Epifan Drowniak) był malarzem prymitywistą nieodłącznie związanym z Krynicą. Jego obrazy zdobią muzeum jego imienia, uruchomione w 1995 r. w budynku „Romanówka”.


[1) Stary Dom Zdrojowy; 2) Willa „Witoldówka”; 3) Park Słotwiński]

[Fotografia – Autor: 1) Dariusz Kot; 2 - 3) Vindicator. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

KUTNO [gm. Kutno, powiat kutnowski, woj. łódzkie]


Miasto nad rzeką Ochnią, na zachodnim skraju Równiny Kutnowskiej. Powstanie miejscowości mogło mieć miejsce w połowie XII w. Świadczyć o tym może dokument uposażenia prepozytury łęczyckiej z 1161 r. Jednak nazwa miasta po raz pierwszy pojawia się w dokumencie z 1301 r. wystawionym przez Leszka, Przemysła, Kazimierza. W 1386 r. książę Siemowit IV wydał Andrzejowi de Kutno przywilej mocą, którego jego wsie Kutno i Sieciechów, zostały zwolnione od wszelkich opłat, posługi, ciężarów, z wyjątkiem 2 groszy z każdego łanu zboża. Tego samego roku nastąpiło nadanie wsi praw handlowych, a w 1432 r. nadanie praw miejskich. Pierwsze zapisy określające Kutno jako miasto pojawiły się w 1444 r. W 1504 r. Mikołaj z Kutna uzyskał dla miasta prawo zezwalające na odbywanie się jarmarku św. Wawrzyńca. W 1701 r. Kucieńscy odstąpili Kutno Annie Zamoyskiej. W 1753 r. Kutno zostało doszczętnie spalone. W 1774 r. miał miejsce kolejny pożar miasta. W 1775 r. Andrzej Zamoyski sprzedał Kutno Stanisławowi Gadomskiemu – wojewodzie łęczyckiemu. W wyniku II rozbioru Rzeczypospolitej w 1793 r. Kutno znalazło się pod panowaniem pruskim. 4 stycznia 1807 r. przez Kutno przejeżdżał Napoleon Bonaparte. W 1807 r. po decyzjach kongresu wiedeńskiego Kutno znalazło się w Księstwie Warszawskim. W 1808 r. w mieście wybuchł wielki pożar, który zniszczył 180 domów. W 1809 r. w Kutnie zatrzymał się Jan Henryk Dąbrowski. W 1862 r. otwarto w mieście linię kolejową relacji trasie Warszawa – Bydgoszcz. W 1880 r. w mieście urodził się światowej sławy pisarz – Szalom Asz. W 1881 r. przy dzisiejszej ul. Henryka Sienkiewicza zbudowano Kościół Ewangelicki. W dniach 15 – 16 listopada 1914 r. miała miejsce bitwa pod Kutnem. Od kwietnia 1919 r. do stycznia 1921 r. przebywał w Kutnie Charles de Gaulle. 5 marca 1938 r. nadano miastu herb, który przedstawiał dwa dziki, umieszczone na żółtym tle. Zwierzęta stały na tylnych łapach, a przednimi były oparte
o zielony ostrzew. W dniach 9 – 12 września 1939 r. miała miejsce Bitwa nad Bzurą. Kutno cały czas znajdowało się poza granicami bezpośrednich walk wojsk lądowych. Przez miasto przeszły jedynie wycofujące się wojska polskie. 16 września 1939 r. wojska niemieckie wkroczyły do miasta. W latach 1940 – 1942 w Kutnie funkcjonowało getto żydowskie.
W Kutnie warto zobaczyć: budynki koszar wojskowych 37 Pułku Piechoty przy ul. Grunwaldzkiej, dawny Teatr Miejski przy Rynku Zduńskim (wcześniej Dom Dochodowy Ochotniczej Straży Pożarnej), dworek Chlewickich, dwór Szymańskich, gmach „Nowej Oberży”, kompleks budynków pofabrycznych fabryki „Kraj” Alfreda Vaedtke, kościół ewangelicko-augsburski, młyn motorowy przy ul. Warszawskie Przedmieście, Muzeum Bitwy nad Bzurą, Pałac Gierałty, Pałac Pocztowy, Ratusz, Stare Miasto, stary szpital im. św. Walentego, willę Antoniego Troczewskiego, willę Izaaka Holcmana i willę przy ul. Jana Matejki 8.
5 stycznia 1904 r. w Teatrze Miejskim (zwanym wówczas Domem Dochodowym Straży Ogniowej) bawił Henryk Sienkiewicz, który miał odczyt na rzecz powodzian. Prezentował swoją nowelę „Dwie łąki”. Po występie pisarza, w pałacu w Parku Wiosny Ludów odbył się bal, na który mieli wstęp wyłącznie mężczyźni. Kobiety natomiast, mogły podziwiać Henryka Sienkiewicza przez niezamknięte okiennice. Henryk Sienkiewicz przebywał także w gmachu „Nowej Oberży”, w którym
w pierwszych dniach powstania styczniowego mieściła się siedziba Rządu Tymczasowego.


[1. Kutno – stacja kolejowa; 2. Kutno – budynek starej gminy żydowskiej – ok. 1924 r.]


[3. Kutno – Pałac Izaaka Holcmana; 2. Kutno – Pałac Gierałty]

[Autorzy fotografii: 1. Westborder; 2 – 3) Adi anaconda; 4) Margoz. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia 1. – 4. objęte są licencją GNU FDL].

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]



Litera L



LE PORT-MARLY – [Francja – gmina Le Port-Marly, region Île-de-France, Departament Yvelines].


Miejscowość, w której w 1879 r. przebywał Henryk Sienkiewicz przed wyjazdem do Lwowa.


[Ratusz]

[Fotografia – Autor: 1) Henry Salomé. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcie objęte licencją CC-BY-SA].

LEND – [Austria – gmina Lend, powiat Zell Am See, kraj związkowy Salzburg]


Miasto, w którym przed 21 sierpnia 1887 r. około godz. 18.00 – w drodze do Bad Gastein – przebywał Henryk Sienkiewicz.

LEOBERSDORF – [Austria – gm. Leobersdorf, pow. Baden, kraj związkowy Dolna Austria]


Miejscowość w Austrii.
24 kwietnia 1887 r. szukał tu mieszkania dla swoich dzieci, teściów i szwagierki Jadwigi Janczewskiej.

LIDO – [Włochy]


Mała wyspa obok Wenecji, na której znajdują się liczne ekskluzywne hotele, kasyno. Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza na Wyspie Lido datują się następująco: 01) wrzesień 1897 r.; 02) lipiec - sierpień 1899 r.; 03) 07 października 1909 r.

[01. Lido; 02. Lido – Terminal Lido Vaporetto]

[Fotografie – Autor: 01) Sherlock; 02) Gary Houston. Źródło – Wikipedia.]
[Zdjęcie 01. objęte jest licencją GNU FDL].
[Zdjęcie 02. jest własnością publiczną zgodnie z wolą autora].

LIESING – [Austria – Wiedeń]


Południowa dzielnica Wiednia. Powstała w 1938 z połączenia kilku niezależnych gmin. Dzisiejsze granice uzyskała w latach 1954 – 1956.
24 kwietnia 1887 r. szukał tu mieszkania dla swoich dzieci, teściów i szwagierki Jadwigi Janczewskiej.


[Amtshaus Liesing]

[Fotografia: Autor: Extrawurst. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

LYON [Francja – region Owernia-Rodan-Alpy, departament Rodan, okręg Lyon]


Miasto nad Rodanem i Saoną.
Udokumentowane pobytu Henryka Sienkiewicza w Lyon datują się następująco:
01) kwiecień 1909 r.












[01. Lyon - 1869 r.]
[Fotografia: Autor – Thomas Allom. Źródło – Wikipedia.] [Powyższe zdjęcie jest własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do niego wygasły. Prawo to stosuje się w Stanach Zjednoczonych, Australii, Unii Europejskiej i w tych państwach,
gdzie prawo autorskie wygasa w 70 lat po śmierci autora.]

LIVERPOOL – [Wielka Brytania – Hrabstwo Merseyside]


Miasto położone na zachodnim wybrzeżu północnej Anglii, około 340 km od Londynu, na północnym brzegu estuarium rzeki Mersey [poszerzone, lejkowate ujście rzeki, powstałe w wyniku działania pływów morskich]. Siedziba hrabstwa Merseyside. Drugi po Londynie ośrodek portowy Wielkiej Brytanii – dzięki m. in. komunikacji pasażerskiej z Ameryką. Ważny węzeł kolejowy, drogowy i lotniczy (John Lennon Airport), o znakomitej komunikacji z całą Anglią oraz północną Walią i południową Szkocją. Z miastem Birkenhead łączą go dwa tunele pod estuarium Mersey. Ważny ośrodek przemysłowy oraz kulturalny i naukowy. W sercu miasta położony jest prestiżowy University of Liverpool (założony w 1881 r.). Pod względem liczby galerii i muzeów Liverpool ustępuje w Wielkiej Brytanii jedynie Londynowi. W Liverpool’u powstał zespół „The Beatles”. Są tu także dwa znane kluby piłkarskie: FC Liverpool i FC Everton.
Tu w kwietniu 1878 r. Henryk Sienkiewicz zakończył podróż morską z Nowego Jorku.


[1) Budynek portu; 2) Wellington Dock]

[Fotografia – Autor: 1) MrHope; 2) Nigel Cox. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

LONDYN – [Wielka Brytania – stolica państwa, stolica Anglii]


Miasto w południowo-wschodniej części Wielkiej Brytanii. Położone nad Tamizą. Drugie co do wielkości miasto Europy (po Moskwie, a przed Paryżem). Największe centrum finansowe świata (od 2006 r. przed Nowym Rokiem). Siedziba kilkuset banków, największej giełdy w Europie.
Miasto pełne zabytków i muzeów: Pałac Buckingham (od 1837 r. oficjalna siedziba monarchów brytyjskich oraz największy na świecie pałac królewski wciąż pełniący swą pierwotną funkcję), Tower of London, Big Ben, Katedra św. Pawła, most Tower Bridge, Opactwo Westminster. Wielki ośrodek kulturalny o światowym znaczeniu: słynne orkiestry (London Symphony Orchestra, BBC Orchestra i London Philharmonic Orchestra), teatry (m. in. Theatre Royal), muzea i galerie (Muzeum Brytyjskie, Natiolal Gallery, Tate Galery, Tate Modern, Muzeum Viktorii i Alberta, Muzeum Historii Naturalnej) parki (Hyde Park, St. James’s Park, Kew Gardens, Green Park, Regent’s Park), instytucje artystyczne (Opera Królewska w Covent Garden, Angielska Opera Narodowa w London Coliseum, sala koncertowa Royal Albert Hall).
Londyn – to siedziba ośrodków akademickich: Towarzystwa Królewskiego, Państwowego Uniwersytetu Londyńskiego, Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie –
oraz około 50 college'ów: University College London, King's College, London School of Economics and Political Science.
Londyn posiada bogatą infrastrukturę sportową, m. in.: Wimbledon, 5 stadionów piłki nożnej pierwszoligowych klubów piłkarskich: Arsenal, Fulham, Tottenham, West Ham United oraz Chelsea.
22 czerwca 1876 r. Henryk Sienkiewicz oglądał: Westminster, British Museum, ogród zoologiczny, kościół Św. Pawła, Hyde Park i przytułek dla zbłąkanych dziewcząt.


[1. Pałac Westminster]


[2. Pałac Westminster; 3. Muzeum Brytyjskie]


[4. Czytelnia Muzeum Brytyjskiego]


[5. Kościół św. Pawła; 6. Hyde Park]

Pisarz dwukrotnie zatrzymał się w: „Golden Cross” Familly Hotel facing the Railway Station Charing Cross”: 1) 21 i 22 lutego 1876 r. - w drodze do Ameryki; 2) w kwietniu 1878 r.- po powrocie z Ameryki.


[7. Charing Cross Hotel - XIX w. - obecnie Guoman Hotel]

[Fotografie – Autor: 1) i 3) Diliff; 2) Dani Kauf; 4) HAM; 5) Cezary P.; 6) Nichtbesserwisser; 7) Clasicol. Źródło – Wikipedia.]
[Zdjęcia: 1. i 7. - objęte licencją CC-BY-SA]. [Zdjęcia: 2. - 5. - objęte licencją GNU FDL].
[Zdjęcie 6. jest własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do niego wygasły.]

LOS ANGELES – [Stany Zjednoczone Ameryki - Stan Kalifornia] – 430 MAIN STREET - [HOTEL „PICO HOUSE”]


Miasto nad Oceanem Spokojnym, popularnie nazywane Miastem Aniołów (City of Angels).
Historia miasta sięga 1781 r., kiedy przybyli tu Hiszpanie, zakładając misję franciszkańską. Wokół niej rozwinęła się osada miejska. W latach 1846 - 1848 miasto było
w centrum wojny meksykańskiej. Po jej zakończeniu trafiło pod panowanie amerykańskie i zostało włączone do USA. Ponowny swój rozwój Los Angeles przeżyło
w latach 1885 – 1895, kiedy to zostały odkryte złoża ropy naftowej oraz została wybudowana tutaj kolej transkontynentalna, co spowodowało przesuwanie się gospodarczego centrum Kalifornii na południe stanu.
Hotel „Pico House” został zbudowany w 1869 r. przez Pio Pico, ostatniego meksykańskiego Gubernatora Kalifornii. Przez wiele lat był głównym hotelem Los Angeles. Henryk Sienkiewicz przebywał tam we wrześniu 1876 r., gdzie skończył „Szkice węglem”. Obecnie jest prywatnym domem.


[1) Pico House - 1875 r.; 2) Pico House - 2010 r.]

[Fotografia – Autor: 1) Bobak; 2) Jon Narong. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

LOZANNA – [Szwajcaria – Kanton Vaud]


Miasto nad brzegiem Jeziora Genewskiego. Stolica kantonu Vaud. Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza we Fryburgu datują się następująco: 01) styczeń
1915 r.; 02) 1915/1916.




















[01. Lozanna - panorama miasta.]
[Fotografia – Autor: 01) Rama. Źródło – Wikipedia.] [Właściciel praw autorskich do tej publikacji, udostępnia ją na poniższych licencjach: 1. Praca jest wolnym oprogramowaniem, które możesz redystrybuować lub zmodyfikować zgodnie z warunkami CeCILL. 2. Plik ten jest udostępniany na licencji Creative Commons Attribution-Share Alike 2.0 Francja.]

LUBLIN [gm. Lublin, pow. lubelski, woj. lubelskie]


Miasto położone na Wyżynie Lubelskiej nad rzeką Bystrzycą.
Pierwsza uczelnia wyższa w Lublinie – „Studium Generale” przy klasztorze o.o. dominikanów - powstała w XVII w. Miała ona prawo nadawania stopni lektora
oraz bakałarza filozofii i teologii (dzisiejsze odpowiedniki: magister i doktor). Pierwszą uczelnią – założoną w 1918 r. – był Katolicki Uniwersytet Lubelski.
W 1944 r. powołano do życia Uniwersytet Marii Skłodowskiej-Curie, z którego wyodrębniły się później: Akademia Medyczna i Akademia Rolnicza.
Lublin walczy o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2016. W mieście funkcjonują galerie: Andzelm Gallery Galeria Sztuki Współczesnej, Galeria Biała, Galeria Gardzienice, Galeria KONT, Galeria Niebieska, Galeria Pod Podłogą, Labirynt 2 BWA, Galeria Wirydarz, Galerie Biura Wystaw Artystycznych, - muzea: Dworek Wincentego Pola, Izba Pamięci Drukarstwa Polskiego, Izba Pamięci Żydów Lublina, Muzeum Archidiecezjalne Sztuki Religijnej, Muzeum „Cefarmu” Muzeum Historii Miasta Lublina, Muzeum Literackie im. Józefa Czechowicza, Muzeum Lubelskie na Zamku, Muzeum Martyrologii „Pod Zegarem”, Muzeum UMSC, Muzeum Wsi Lubelskiej, Państwowe Muzeum na Majdanku - teatry: Centrum Projekt Pracovnia Maat, Lubelski Teatr Tańca, Teatr Enigmatic KUL, Teatr im. Juliusza Osterwy, Teatr Kameralny, Teatr Lalki i Aktora im. Hansa Christiana Andersena, Teatr Maat Projekt Tomasza Bazana, Teatr Muzyczny, Teatr Pantomimy, Teatr Provisorium, Teatr Stary, Teatr Widzenie - filharmonie: Filharmonia Lubelska im. H. Wieniawskiego, Lubelska Orkiestra Kameralna, Sale Koncertowa w Szkole Muzycznej im. Karola Lipińskiego.
Udokumentowane pobyty pisarza w Lublinie datują się następująco: 01) od 12 marca do 02 kwietnia 1880 r. wygłosił odczyt „Szkice amerykańskie”;
02) od 22 do 29 maja 1891 r. mieszkał w nieistniejącym już dziś Hotelu Victoria (zbudowanym w XIX w. przy Krakowskim Przedmieściu); 03) od 10 grudnia 1903 r.
do 20 stycznia 1904 r. w ramach akcji na rzecz powodzian prezentował swoją nowelę „Dwie łąki”.


[01. Lublin – Nowy Ratusz; 02. Lublin – Teatr im. Juliusza Osterwy]


[03. i 04. Lublin - Krakowskie Przedmieście]

[Autorzy fotografii: 01. i 03. - Marcin Białek; 02. i 04. - Szafer. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia 01. i 03. objęte są licencją GNU FDL]. [Zdjęcia 02. i 04. są własnością publiczną. Dotyczy to całego świata. Autor zapewnia każdemu prawo do użycia tej pracy w dowolnym celu, bez żadnych ograniczeń, chyba że te ograniczenia
są wymagane przez prawo.]

LUCERNA – [Szwajcaria – Kanton Lucerna]


Miasto na zachodnim brzegu Jeziora Czterech Kantonów, nad rzeką Reuss, u stóp góry Pilatus. Stolica kantonu Lucerna. Ośrodek turystyczno-wypoczynkowy. Warto tu zobaczyć: basztę zegarową, kamienice (XVII i XVIII w.), kościoły: Franciszkanów (XIII w.), Jezuitów (XVII w.) i St. Leodegar (XVII w.) – mosty: Klasztorny i Młyński – muzea: Picassa, Transportu i Wagnera – Pałac Rycerski, pomnik Lwa Lucerny, pozostałości fortyfikacji (około 1400 r.), Ratusz i wieżę ciśnień (1300 r.) Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Genewie datują się następująco: 01) 25 listopada 1894 r.; 02) koniec maja 1896 r.


[01. Lucerna – panorama miasta]


[02. Lucerna – widok na Górę Pilatus; 03. Lucerna – stara część miasta]

[Fotografie: – Autor: 01) Ollivalli; 02) Zumbühl; 03) Simon Koopmann. Źródło – Wikipedia.] [Fotografie 01. i 02. objęte są licencją GNU FDL]. [Fotografia 03. objęta jest licencją CC-BY-SA].

LUGANO – [Szwajcaria – Kanton Ticino]


Największe miasto w graniczącym z Włochami włoskojęzycznym kantonie Ticino. Udokumentowane pobyty pisarza w Lugano datują się następująco: 01) 19 listopada 1894 r.; 02) 26 listopada 1894 r.; 03) 1901 r. - wraz z córką Jadwigą.



[Fotografia – Autor: 1) Calliopejen; 2) Valser. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

LWÓW – [Ukraina]


Lwów położony jest na skraju Roztocza, w odległości ok. 70 km od granicy polsko-ukraińskiej. Założony około 1250 r. przez księcia Daniela Halickiego, który nazwał miasto Lwowem na cześć swojego syna Lwa. W 1340 r. po śmierci Bolesława Jerzego II, na podstawie umowy podpisanej dwa lata wcześniej, miasto przeszło pod berło króla Polski. Podobnie jak Kraków czy Gdańsk, Lwów był miastem królewskim o wielkim znaczeniu obronnym i ekonomicznym dla Polski. W 1772 r., w wyniku pierwszego rozbioru Polski, miasto znalazło się pod władzą Austrii i zostało stolicą tzw. Królestwa Galicji i Lodomerii. Od 1871 r. Lwów cieszył się szeroką autonomią i swobodą rozwoju nauki i kultury polskiej. W okresie międzywojennym Lwów był trzecim pod względem liczby ludności po Warszawie i Łodzi miastem Polski i stolicą województwa. Był też drugim po Warszawie ośrodkiem nauki i kultury polskiej. Po zakończeniu II wojny światowej miasto zostało włączone do ZSRR, a jego polską ludność wysiedlono, głównie na tzw. Ziemie Odzyskane. Od 1991 r. Lwów wchodzi w skład niepodległej Ukrainy.
W 1998 r. Stare Miasto we Lwowie zostało wpisane na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Wśród lwowskich zabytków są m. in.: Katedra Łacińska, Katedra Ormiańska, Cerkiew Wołoska i ulica Ruska, Kościół Dominikanów, Kościół i klasztor Bernardynów, Kościół Jezuitów, Rynek z: Kamienicą Królewską, Czarną Kamienicą, pałacem arcybiskupów łacińskich, kamienicą Bandinellich - Ratusz, Kopiec Unii Lubelskiej, Arsenał królewski we Lwowie, Arsenał miejski we Lwowie, Baszta Prochowa, Ossolineum, Dworzec Główny, Politechnika Lwowska, Cmentarz Łyczakowski. W XIX w. Lwów obok Krakowa był polskim ośrodkiem intelektualnym. Tu mieszkali znani pisarze i poeci: Mikołaj Biernacki (Rodoć), Aleksander Fredro, Seweryn Goszczyński, Leopold Staff, Jan Kasprowicz, Jan Zahradnik, Gabriela Zapolska, Maria Konopnicka, Maryla Wolska, Beata Obertyńska i wielu innych. We Lwowie działała prężna instytucja naukowa – Zakład Narodowy im. Ossolińskich, która oprócz bogatej w zbiory biblioteki posiadała także własne wydawnictwo. Lwów miał wyjątkowo efektowne teatry. W 1842 r. otwarto Teatr Skarbkowski, trzeci co do wielkości gmach
w ówczesnej Europie Środkowej. Funkcjonował on do 1899 r. W 1900 r. we Lwowie otwarto operę - Teatr Wielki – która w latach międzywojennych była jedną z trzech stałych scen operowych w Polsce (obok Warszawy i Poznania). Uniwersytet Lwowski jest jednym z najstarszych w Europie Środkowej. Lwów nadal stanowi główny ośrodek nauki i kultury polskiej na Ukrainie.

Lwów, Plac Halicki 14 - adres „Księgarni Polskiej”, w której w końcu kwietnia 1879 r. mieszkał Henryk Sienkiewicz.



Lwów, Sala "radna" (ratuszowa) - miejsce, gdzie w maju 1879 r. Henryk Sienkiewicz miał odczyty.



Lwów, Teatr Skarbkowski - teatr, w którym 14 marca 1879 r. miała miejsce prapremiera dramatu Henryka Sienkiewicza „Na jedną kartę”.



[Zdjęcia: Krzysztof Grabiński * 29 - 30.04.2012 r.]
[Wycieczkę zorganizowało Biuro Podróży „Eskapada” w Kłobucku. Pilot wycieczki: Pani Barbara Zychowska-Mel.
Przewodnik po Lwowie: Pani Tatiana Sokorkina].


[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]



Litera Ł



ŁĘKI [gm. Kęty, powiat oświęcimski, woj. małopolskie]


Miejscowość stanowiąca w XIX w. własność Antoniego i Gabrieli z Brezów Wrotnowskich, rodziców Lucjana Wrotnowskiego.
Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Łękach datują się następująco: 01) październik 1889 r.

ŁOMŻA [gm. Łomża, powiat łomżyński, woj. podlaskie]


Miasto nad rzeką Narew położone na historycznym Mazowszu, na jego największej Ziemi Łomżyńskiej.
Zabytki: budynek Wyższego Seminarium Duchownego, cmentarz katedralny (brama, dom pogrzebowy, kaplica ewangelicka, kaplica rodziny Śmiarowskich), cmentarze żydowskie (stary i nowy), dom pastora, katedra św. Michała, klasztor SS. Benedyktynek, kościół i klasztor OO. Kapucynów, kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, pałac biskupi i plebania.
W okresie od 10 grudnia 1903 r. do 20 stycznia 1904 r. Henryk Sienkiewicz miał w Łomży odczyt na rzecz powodzian. Prezentował swoją nowelę „Dwie łąki”.


[1. Łomża – Stary Rynek (1912 r.); 2. Łomża – Stary Rynek – kamienice]


[2. Łomża – ul. Farna; 2. Łomża – Poczta Główna]

[Autorzy fotografii: 1. autor nieznany; 2. – 4.) Patryk Korzeniecki. Źródło – Wikipedia.] Zdjęcie 1. jest własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do niego wygasły. Prawo to stosuje się w Stanach Zjednoczonych, Australii, Unii Europejskiej i w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa w 70 lat po śmierci autora.] [Zdjęcia 2. – 4. objęte są licencją GNU FDL].

ŁOŚ [gm. Prażmów, pow. piaseczyński, woj. mazowieckie]


Majątek Władysława i Jadwigi z Ryxów Mysyrowiczów. Po 1884 r. Henryk Sienkiewicz bywał tu na polowaniach.

ŁÓDŹ


Miasto wojewódzkie. Ośrodek akademicki, a także kulturalny. W okresie od 10 grudnia 1903 r. do 20 stycznia 1904 r. Henryk Sienkiewicz miał w Łodzi odczyt na rzecz powodzian. Prezentował swoją nowelę „Dwie łąki”.

ŁÓDŹ – KONSTANTYNOWSKA 14 [obecnie: Legionów] – STARY TEATR WIELKI


Nieistniejący łódzki teatr.
Powstał w 1901 r. według projektu Adolfa Zeligson’a na zamówienie Fryderyka Sellina. Miał neorenesansową fasadę oraz największą na ziemiach polskich salę teatralną, mogącą pomieścić 1250 widzów. Otwarto go 28 września 1901 r.,
a wielką uroczystość uświetnili swoją obecnością Henryk Sienkiewicz i Henryk Siemiradzki. Pierwszym dyrektorem teatru był Henryk Grubiński. Budynek spłonął
20 października 1920 r.











[01. Stary Teatr Wielki]
[Fotografia: Autor: ilustracja prasowa. Źródło – Wikipedia.]
[Plik jest wierną reprodukcją fotograficzną dwuwymiarowego utworu, znajdującego się w domenie publicznej z następującego powodu: Ten plik jest własnością publiczną w Stanach Zjednoczonych oraz w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa 100 lat po śmierci autora lub wcześniej.]

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]



Litera M



MADRYT – [Hiszpania – stolica państwa i regionu autonomicznego Madryt]


Stolica i największe miasto Hiszpanii, położone w środkowej części kraju u podnóża Sierra de Guadarrama nad rzeką Manzanares. Jedno z najstarszych miast na naszym kontynencie. Jego początki sięgają już czasów panowania Starożytnego Imperium Rzymskiego. W tamtym okresie bowiem założono pierwszą osadę nad rzeką Manzanares (II w. p.n.e.).
Główne zabytki: Biblioteka Narodowa (Biblioteca Nacional), Calle de Serrano (ciąg ulic najelegantszych sklepów w Madrycie), Casón del Buen Retiro (Pałac Dobrego Wypoczynku), El Faro de La Moncloa (niespełna stumetrowa wieża z okrągłym, krytym tarasem widokowym), El Rastro (najsłynniejszy madrycki targ), Gran Via (jedna
z najbardziej reprezentacyjnych arterii miasta), Katedra La Almudena, Kościół San Sidro, La Casa de Postas (Królewski Gmach Pocztowy), La Real Casa de Aduanas (Królewskie Biuro Celne), Metrópolis, Muralla de Madrid (pozostałości arabskiego muru obronnego), Palacio de Cristal (Pałac Kryształowy), Palacio del Congreso, Palacio del Senado, Palacio Real (Pałac Królewski), Plaza Cánovas del Castillo, Plaza de Cibeles, Plaza de Colón (Plac Kolumba), Plaza de España (Plac Hiszpański), Plaza de Oriente, Plaza de Toros de las Ventas (arena walk byków), Plaza Mayor (Główny Plac), Puente de Segovia (najstarszy most), Puerta de Alcalá, Puerta del Sol (Brama Słońca), Sociedad General de Autores, Templo de Debod – (Świątynia Debod).
Muzea madryckie: Museo Arqueológico Nacional, Museo Nacional de Artes Decorativas, Museo Nacional Ferroviaro (Muzeum Kolejnictwa), Museo Thyssen-Bornemisza, Museo del Ejército, Muzeum przy Paseo del Prado, Real Academia de Bellas Artes.
Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Madrycie datują się następująco: 01) październik 1888 r.


[1) Pałac Królewski; 2) Pałac Kryształowy]


[3) Plaza de Toros de las Ventas )arena walk byków); 4) Puerta de Alcala]


[5. Academia de Bellas Artes; 6. Museo Paseo del Prado]

[Fotografia – Autor: 1) Osvaldo Gao; 2) Cookiem; 3) Yonderboy; 4) Kooma; 5) Ecemaml; 6) Javier Carro. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

MANDERA [Kenia – Prowincja Północno-Wschodnia, Dystrykt Mandera]


Miasto w Kenii w pobliżu granicy z Etiopią i Somalią. W marcu 1891 r. znalazło się na trasie podróży afrykańskiej Henryka Sienkiewicza.

MARIPOZA [MARIPOSA] – [Stany Zjednoczone Ameryki – Stan Kalifornia]


Miejscowość tę Henryk Sienkiewicz zwiedzał w 1877 r. W „Listach z podróży do Ameryki” czytamy:
„(…) …nabyłem jeszcze nowy nóż, stary bowiem złamałem w Maripozie… (…)”


[Fotografia – Autor: 1 - 2) Bobak He’Eri. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

MARSYLIA – [Francja – Region Prowansja-Alpy-Wybrzeże Lazurowe – Departament Bouches-du-Rhône]


Miasto w południowej Francji, założone ok. 600 r. p. n. e. przez Greków. W Marsylii działa polski konsulat honorowy.
Atrakcje turystyczne: Bazylika Notre-Dame, Kościół St. Victor, Fort św. Jana w Starym Porcie, Musée d’Histoire de Marseille, Maison Diamantée Musée du Vieux Marseille, Nowa Katedra La Mayor, Stara Katedra La Major, Ratusz, Zamek If. Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Marsylii datują się następująco:
01) 07 maja 1884 r.; 02) 07 marca 1896 r.


[Stary Port]

[Fotografia – Autor: 1) Benh LIEU SONG. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcie objęte licencją CC-BY-SA].

MATUGLIE – [obecnie RIJEKA] * [Chorwacja – gmina Opatija]


Stacja kolejowa w pobliżu Abacji. Tu: 04 kwietnia 1887 r. – w drodze do austriackiej wówczas Abbacji – przyjechał Henryk Sienkiewicz, aby powozem dojechać do Fiume.

MEDIOLAN – [Włochy – gm. Mediolan, region Lombardia, prowincja Mediolan]


Miasto położone na północno-zachodnim skraju Niziny Padańskiej. Drugie co do wielkości po Rzymie miasto Włoch. Najważniejszy włoski ośrodek gospodarczo-finansowy. Jedno z najbogatszych miast Europy. Ważny węzeł kolejowy i drogowy, wielki węzeł lotniczy. Siedziba licznych banków i towarzystw ubezpieczeniowych
oraz giełdy (Borsa Italiana). Największy w kraju ośrodek przemysłowy - m. in. przemysł maszynowy, elektrotechniczny, środków transportu (Alfa Romeo), chemiczny (Koncern Pirelli), odzieżowy, a także metalowy, szklarski, spożywczy (sery, wina Cinzano i inne), porcelanowo-fajansowy, rafineryjny, hutnictwo żelaza. Siedziba siedmiu uniwersytetów: Statale, Biccoca, Iulm, Bocconi, Ccattolica, Politecnico), Akademii Literatury, instytutów naukowych itp. Mediolan jest bardzo ważnym ośrodkiem turystyki międzynarodowej. Ważniejsze zabytki: najsłynniejszy teatr operowy świata La Scala (1778 r.), Bazylika Sant' Ambrogio (IV, IX – XII w.), 16 kolumn rzymskich przed bazyliką S. Lorenzo (IV – XII w., XVI w.), kościoły: Katedra, renesansowy Santa Maria delle Grazie (w przyległym klasztorze słynny fresk „Ostatnia Wieczerza” Leonarda da Vinci), S. Eustorgio (IX – XIII w., XVII w.) – Ratusz (XIII - XVIII w.), Zamek Castello Sforzesco (XV w.), Ospedale Maggiore (XV - XVI, XVII w.), pałac Brera (XVI – XVII w.) (aktualnie mieszczący Pinakotekę Brera), Biblioteka Ambrosiana (XVII w.), Wieżowiec Pirelli Gio Pontiego (1958 r.).
W marcu 1884 r. Henryk i Maria Sienkiewiczowie przejeżdżali przez Mediolan w drodze do San Remo.
Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Mediolanie datują się następująco: 01) marzec 1890 r. - Hotel „Francia”.


[1) Katedra Mediolańska; 2) Piazza Cordusio]

[Fotografia – Autor: 1) Túrelio; 2) FlickreviewR. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

MENTONA – [Francja – Region Prowansja-Alpy-Wybrzeże Lazurowe – Departament Alpy Nadmorskie – gmina Mentona]


Miasto we Francji nad Morzem Śródziemnym. Warto zobaczyć: cerkiew Ikony Matki Bożej „Wszystkich Strapionych Radość” i św. Mikołaja w Mentonie, kościół św. Michała Archanioła w Mentonie. Henryk i Maria Sienkiewiczowie przyjechali tu 18 lutego i przebywali do 02 marca 1885 r. w Hotelu de Paris.


[Port]

[Fotografia – Autor: 1) Berthold Werner. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcie objęte licencją CC-BY-SA].

MERAN/MERANO – [Włochy – gmina Meran/Merano, region Trydent-Górna Adyga, prowincja Bozen/Bolzano]


Miejscowość uzdrowiskowa we Włoszech (w okresie pobytu w niej Sienkiewiczów terytorialnie należała do Austrii). Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza
w Meranie datują się następująco: 01) 1881 r.; 02) styczeń 1884 r.; 03) październik - grudzień 1884 r. (willa „Aders” - wraz z żoną Marią); 04) styczeń 1885 r.;
05) lipiec 1885 r.



[Fotografia – Autor: 1) stephantom. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcie objęte licencją CC-BY-SA].

MESTRE – [Włochy – region Wenecja Euganejska, Prowincja Wenecja]


Do 1926 r. – samodzielne miasto. Obecnie – położona na stałym lądzie część Wenecji. Henryk Sienkiewicz przejeżdżał przez Mestre z 08 na 09 marca 1890 r. w drodze do Como. Z 15 na 16 grudnia 1890 r. - tym razem w drodze z Wiednia do Rzymu - pisarz załatwiał tu sprawy związane z zagubieniem swojej portmonetki.


[1. Mestre stacja kolejowa Venezia Mestre Opedale; 2. Mestre - wieża średniowiecznego zamku]

[Autor: 1) Luca Fascia; 2) Didier Descoueus. Źródło – Wikipedia.]
[Zdjęcie 1. jest własnością publiczną zgodnie z wolą autora.] [Zdjęcie 2. objęte jest licencją CC-BY-SA].

MIŁOSŁAW – [gm. Miłosław, pow. wrzesiński, woj. wielkopolskie]


Pierwsza wzmianka o Miłosławiu pochodzi z 1314 r., kiedy to miejscowość była własnością Miłosławskich herbu Doliwa. Od 1487 r. – własność Górskich. W okresie reformacji silny ośrodek protestantyzmu - aż do 1627 r., kiedy to Górscy nawracają się na katolicyzm. Później w posiadaniu Grabskich, a od 1777 r. - Mielżyńskich.
W południowej części miasta znajduje się Pałac w Miłosławiu, rozbudowana w latach 1843 – 1844 według projektu Seweryna Mielżyńskiego oraz ponownie – w latach 1895 - 1899. Mielżyńscy, a później Kościelscy realizowali ideę „domu otwartego”. W pałacu w Miłosławiu gościli między innymi: Wincenty Pol, Teofil Lenartowicz, Władysław Syrokomla, Józef Ignacy Kraszewski, Władysław Reymont, Henryk Wieniawski, Julian Fałat, Leon Wyczółkowski i Henryk Sienkiewicz. W 1945 r. pałac został spalony. Powojenna odbudowa odtworzyła jedynie zewnętrzny, klasycystyczny wygląd pałacu. W latach powojennych mieścił on różne instytucje publiczne, obecnie - gimnazjum. Otoczeniem pałacu jest park krajobrazowy z wieloma okazami pomnikowych drzew (między innymi miłorząb dwuklapowy), kanałami, mostkami
i stawami.





W parku znajduje się najstarszy w Polsce (odsłonięty w 1899 r.) pomnik Juliusza Słowackiego dłuta Władysława Marcinkowskiego (ufundowany przez Józefa Kościelskiego). Odsłonięcie pomnika miało miejsce 16 września 1899 r. – w 50. rocznicę śmierci wieszcza, a uroczystą mowę wygłosił Henryk Sienkiewicz. W trakcie tej uroczystości pisarz poznał Marię Radziejewską, pannę pochodzącą z Zielnik koło Środy Wielkopolskiej, która w jego życiorysie stała się czwartą Marią, czwarta miłością, nader nieszczęśliwą.

[Zdjęcia dzięki uprzejmości Portalu ŚRODA WIELKOPOLSKA I OKOLICE.]

MIRAMARE – [Włochy]


Miasto u wybrzeża Zatoki Triesteńskiej. Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Miramare datują się następująco: 01) 25 września 1897 r.

[01. – 02. Zamek w Miramare]

[Fotografie – autorzy: 01) Walwegs; 02) Žiga. Źródło – Wikipedia.] [Fotografie 01. i 02. są własnością publiczną zgodnie z wolą autorów].

MOGIELNICA – [Ukraina – rejon Trembowla, obwód tarnopolski]


Miejscowość na Ukrainie. W czerwcu 1879 r. u hrabiego Edmunda Starzeńskiego w Mogielnicy gościnnie przebywał Henryk Sienkiewicz.

MOJAVE [MOHAVE] – [Stany Zjednoczone Ameryki - Stan Kalifornia]


Niewielka pustynia piaszczysta (65 tys. km kw.) znana dzięki Dolinie Śmierci. Jest to duża depresja do 85 m p. p. m., gdzie notuje się jedne z najbardziej ekstremalnych warunków termicznych na Ziemi. Ojczyzna kaktusów: saguaro,ocotillo, cholla - drzew Jozuego i suchych traw.
Henryk Sienkiewicz zwiedził ją w 1877 r. Przedstawił ją w „Listach z podróży do Ameryki”. Poniżej krótki fragment:
„(…) Po południu ruszyliśmy ku pustyni. (…)
Jechaliśmy już parę godzin, a widnokrąg nie zmieniał się prawie zupełnie.
Skończyła się tylko falistość gruntu, a przed nami legł step równy, szary, jednostajny, po którym błądziłem oczyma, gubiąc je w nieskończonej dali. (…)

Jechaliśmy teraz po gruncie pokrytym niezmiernie drobnym piaskiem, podobnym do popiołu, miękkim i ruchomym.
Znikły także, już po raz drugi, falistości gruntu.
Jak mogłem okiem sięgnąć, rozciągała się przed nami i obok nas równina szara, gładka jak stół. (…) Naokół nie rosło ani jedno źdźbło trawy, nic i nic, tylko niebo w górze, popielata, wygłodzona toń piaszczysta na dole.

Pero podniósł się w kulbace, zatoczył brązową ręką łuk ogarniający widnokrąg i rzekł:

- Mohave.

Jechaliśmy jeszcze z pół godziny, nie dostrzegając naokół ani jednego przedmiotu.
Nicość założyła tu sobie królestwo. (…)
Czerwoni nie mieszkali tu nigdy, bo na Mohave nie ma wody i zwierząt. (…)”
[Fotografia – Autor: 1) Urban. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcie objęte licencją CC-BY-SA].

MOŁODECZNO - [Białoruś – rejon miński, obwód miński]


Miasto nad Uszą. Przed 1939 r. było siedzibą powiatu w województwie wileńskim. Swoją nazwę prawdopodobnie otrzymało od rzeki Mołodeczanki. W miejscu ujścia tej rzeczki do Uszy został wzniesiony zamek, wokół którego w XIV w. zaczęła rozwijać się osada. Pierwsza historyczna wzmianka o Mołodecznie pochodzi z 1388 r.
W średniowiecznych dokumentach Mołodeczno jest nazywane „miejscowością”, która od 1413 r. do wchodziła w skład województwa wileńskiego.
17 września 1939 r. Mołodeczno zostało włączone w skład Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.
10 lutego 1887 r. w Mołodecznie przebywał Henryk Sienkiewicz.


[1) cerkiew prawosławna; 2) stalag 342]

[Fotografie: Autor: 1 - 2) User: Farasy. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

MONAKO [MONACO] [Księstwo]


Niewielkie miasto-państwo położone u podnóża Alp nad Morzem Śródziemnym w obrębie Riwiery Francuskiej. Drugie najmniejsze pod względem powierzchni niezależne państwo świata. Jego dzielnicą jest Monte Carlo (patrz - Monte Carlo). W marcu 1884 r., podczas pobytu w San Remo we Włoszech,do Monako zaglądał Henryk Sienkiewicz.


[1) Port; 2) pałac księcia Monako]

[Fotografia: Autor: 1. Cancre. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte są licencją GNU FDL].
[Fotografia – Autor: 1) Slawojar; 2) Florian K. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

MONT DIABLO – [Stany Zjednoczone Ameryki - Stan Kalifornia]


Góra [ 3.849 stóp (1.173 m)], na którą w maju 1876 r. wybrali się: Henryk Sienkiewicz i Juliusz Horain.


[01. - 02. Mt Diablo]

[Fotografia 01.: Autor: ShakataGaNai. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie objęte licencją GNU FDL].
[Fotografia 02. – Autor: KyleHawton. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcie objęte licencją CC-BY-SA].

MONTE CARLO [MONACO - dzielnica księstwa]


Położona na stoku górskim, nad Morzem Liguryjskim (część Morza Śródziemnego). Znajdują się tam m. in: uzdrowisko i kąpielisko morskie, port jachtowy, ogród botaniczny, Musée National des Beaux-Arts, ośrodek badań oceanograficznych, pochodzące z lat 1878 – 1879 kasyno, o którym zaglądający tu - podczas pobytu
w marcu 1884 r. w San Remo we Włoszech – Henryk Sienkiewicz pisał: (...) ”Tymczasem wczoraj byłem w Monaco i Monte Carlo, gdzie jest ruleta, w którą się idioci z całego świata zgrywają.” (...) Dalsze udokumentowane pobyty pisarza w Monte Carlo datują się następująco: 01) luty 1896 r.; 02) maj 1904 r.


[1) Monte Carlo; 2) Kasyno]

[Fotografia – Autor: 1) Wigulf; 2) Berthold Werner. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

MONTEREY [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej – Hrabstwo Monterey, Stan Kalifornia]


Port rybacki. Miasto nad Zatoką Monterey (Ocean Spokojny). Założone w 1770 r. jako państwowy posterunek wojskowy. W latach 1776 – 1846 pełniło rolę stolicy posiadłości Hiszpanii i Meksyku w Kalifornii. Prawa miejskie uzyskało w 1889 r. W lutym 1877 r. statek, wiozący Henryka Sienkiewicza z San Francisco do Los Angeles, miał godzinny postój w porcie. Pisarz oglądał miasto z pokładu.


[01.Monterey - port i nabrzeże; 02. Monterey - port][Fotografie: Autor: 01. Smatprt; 02. David Monniaux. Źródło – Wikipedia.]
[Zdjęcie 01. jest własnością publiczną zgodnie z wolą autora.] [Zdjęcie 02. objęte jest licencją CC-BY-SA].

MONTREUX – [Szwajcaria – Kanton Vaud]


Kurort nad Jeziorem Genewskim (Lac Leman). Położony w centrum Riwiery Szwajcarskiej. Znany jest od przełomu XIX i XX w. jako miejscowość turystyczna.
Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Montreux datują się następująco: 01) kwiecień 1909 r. - Royal Hôtel.









[01. Montreux – 1900 r.]

[Fotografia opublikowana pomiędzy 1890 r. a 1905 r. Autor nieznany. Źródło – Wikipedia.] [Powyższe zdjęcie jest własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do niego wygasły. Prawo to stosuje się w Stanach Zjednoczonych, Australii, Unii Europejskiej i w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa w 70 lat po śmierci autora.] [Autor lub właściciel praw autorskich do tego dzieła jest nieznany, a praca została opublikowana co najmniej 70 lat. Dlatego ze względu na art. 31. ustawy federalnej o prawie autorskim i prawach pokrewnych w Szwajcarii praca jest
w domenie publicznej.]

MORGES – [Szwajcaria – Kanton Vaud]


Jedno z czterech miast dawnego Pays de Vaud. W latach 1286 – 1287 Ludwik I wybudował tu zamek. Zamek był siedzibą lokalnych władz, a od 1530 r. - baliwów berneńskich. W latach 1691 – 1696 powstał port. W 1936 r., z inicjatywy Ignacego Jana Paderewskiego i generała Władysława Sikorskiego, powołany został tzw. Front Morges – polityczne porozumienie działaczy polskich stronnictw centrowych, skierowane przeciw sanacji. W latach 1914 – 1915 Henryk Sienkiewicz odwiedzał tu Ignacego i Helenę z Górskich Paderewskich, mieszkających w willi Rion Bosson.


[01. Morges - zamek od strony starego portu; 02. Morges - rynek]

[Fotografie: – Autor: 01) Slatin; 02) Raphaël Thiémard. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte są licencją CC-BY-SA].

MORSKIE OKO


Największe jezioro (1395 m n. p. m.) w Tatrach, położone w Dolinie Rybiego Potoku u stóp Mięguszowieckich Szczytów. Przebywając w Zakopanem, w okresie
od czerwca do połowy września 1894 r., Henryk Sienkiewicz wybrał się nad Morskie Oko wraz ze swoimi dziećmi: synem Henrykiem Józefem i córką Jadwigą.


[01. Morskie Oko]

[Fotografia – autor: Tamerlan. Źródło – Wikipedia] [Fotografia ta została (lub jest niniejszym) opublikowana jako własność publiczna przez jego autora. Dotyczy to całego świata. Autor zapewnia każdemu prawo do użycia tej pracy w dowolnym celu, bez żadnych ograniczeń, chyba że te ograniczenia są wymagane przez prawo.]

M’PONGWE – [Tanzania]


Góra, spod której wypływa rzeka M’Sua, wpadająca do Lungerengere, dopływu rzeki Kingani. Henryk Sienkiewicz był tu pomiędzy 03 a 26 marca 1891 r. Dokładna data nie jest znana, ale miało to miejsce przed febrą, na którą zapadł pisarz.

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]



Litera N



N – [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej]


Niewielka stacja na obrzeżach pustyni Mojave, na której w 1877 r. wysiadł z pociągu Henryk Sienkiewicz z zamiarem podróżowania po pustyni. Opisał ją w „Listach
z podróży do Ameryki”:
„(…) Nazajutrz rano pociąg zatrzymał się na małej stacji tuż nad granicą Mohave. Stację tę składało kilka domów stojących
bez osłony na nagim stepie, więc zwykły, pomalowany brązowo domek kolejowy, pospolita buda z czerwonych desek z napisem "Bakery" i druga takaż sama zatytułowana: "Saloon", co znaczy po prostu: szynk. Dowiedziawszy się, że z tej właśnie stacji można się dostać na pustynię ciągnącą się wzdłuż linii kolejowej, wysiadłem tu z zamiarem pozostania przez dni kilka. (…)”

NAŁĘCZÓW – [gmina i miasto Nałęczów, pow. puławski, woj. lubelskie]


Nałęczów to jedyne w Polsce uzdrowisko o profilu wyłącznie kardiologicznym. Posiada on również dobre warunki rehabilitacji pacjentów po zawale serca i operacjach kardiochirurgicznych.
Pierwotnie miejscowość była nazywana Bochotnicą. Początki sięgają przełomu VIII i IX wieku. W I połowie XIV w. powstała parafia w Bochotnicy. 23 czerwca 1751 r. tereny należące do Aleksandra Gałęzowskiego zakupił Stanisław Małachowski (starosta wąwolnicki), nazywając w 1772 r. – od noszonego przez swój ród herbu Nałęcz – całą posiadłość Nałęczowem. Na początku XIX w. odkryto lecznicze właściwości tutejszych wód. Wykorzystali je trzej lekarze: Fortunat Nowicki, Wacław Lasocki i Konrad Chmielewski, modernizując w końcu XIX w. funkcjonujące już uzdrowisko za pieniądze ówczesnego właściciela Nałęczowa – Michała Górskiego. Stworzył on uzdrowisko
w dzisiejszym kształcie miasto-ogród. Kuracjuszami byli tutaj m. in.: Stefan Żeromski, Bolesław Prus i Henryk Sienkiewicz - dwa miesiące w okresie od lipca
do września 1882 r. W 1963 r. Nałęczów otrzymał prawa miejskie.
Założycielem i organizatorem Parku Zdrojowego, na którego terenie znajduje się część zabudowań uzdrowiska, był Stanisław Małachowski. Park jest oazą ciszy
i spokoju, gdzie spacerowicze mogą dokarmiać oswojone łabędzie i wiewiórki. Odwiedzający mogą także skorzystać z uroków palmiarni i ugasić pragnienie wodami mineralnymi.
Na miejscowym cmentarzu pochowana jest pisarka Ewa Szelburg-Zarembina, malarz, grafik i ilustrator książek – Michał Elwiro Andriolli. W pobliżu parku znajduje się kilkanaście interesujących willi w stylu szwajcarskim i secesyjnym: Aniela, Brzoza, Borowianka, Czekoladka, Doktorska, Gidia, Marianówka, Mazowsze (dawniej
Pod Jesionem), Nagórskich, Nagórze, Oktawia, Podgórze, Raj (dawniej Babin), Tolin, Ukraina, Ustronie (dawniej Róża), Zofiówka - oraz obiektów w stylu zakopiańskim, m. in. kaplica pod wezwaniem św. Karola Boromeusza i muzeum Stefana Żeromskiego. W Nałęczowie mieszkał Gracjan Chmielewski (1840 – 1930), powstaniec 1863 r., kawaler Orderu Virtuti Militari, polski botanik.


[1) Sanatorium „Książę Józef”; 2) Stare Łazienki]

[Fotografia – Autor: 1 - 2) Pibwl. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

NEAPOL – [Włochy – region Kampania, prowincja Neapol]


Miasto-kurort. Miasto i port, stolica regionu Kampania, ośrodek administracyjny prowincji Neapol. Położony nad Zatoką Neapolitańską (Morze Tyrreńskie) u podnóża Wezuwiusza. Jedno z trzech miast włoskich posiadających metro (Metropolitana di Napoli). Główny ośrodek gospodarczy, kulturalny i naukowy południowych Włoch.
W Neapolu znajduje się uniwersytet (1224 r.) oraz liczne szkoły wyższe i placówki naukowo-badawcze. Mieści się tu międzynarodowy port lotniczy (Capodichino). Warte obejrzenia są następujące zabytki: muzea: Galleria Nazionale, Museo Archeologico Nazionale, Museo di Capodimonte - zamki średniowieczne: Castel dell'Ovo
(XII i XVI w.), Castel Nuovo – kościoły: Gerolomini (XVI, XVII w.), Gesù Nuovo (XVI, XVII w.), katedra (XIII – XV w.) z kaplicą św. Januarego, S. Agostino alla Zecca (XIV, XVII, XVIII w.), S. Anna dei Lombardi (XV, XVI w.), S. Annunziata (XVIII w.), S. Chiara (XIV i XVIII w.), S. Domenico Maggiore (XIII, XVII w.), S. Filippo Neri (XVI – XVIII w.), S. Francesco di Paolo (1817 – 1846), S. Giacomo degli Spanoli (XVI w.), S. Giovanni a Carbonara (XIII – XVI w.), S. Lorenzo (XIII, XVIII w.), S. Maria del Carmine (XIII, XVIII w.), S. Maria Donnaregina (XVII w.), S. Maria la Nova (XIII – XVI w.), S. S. Severino e Sossio (XV, XVI w.) – pałace: Palazzo Como (XV w.), Palazzo di Capodimonte (XVIII w.), Palazzo Gravina (XV w.), Palazzo Reale (XVII – XIX w.), Palazzo Salerno (XVIII w.) – Campi Flegrei, kartuzja (Certosa di S. Martino), katakumby rzymskie (di San Gennaro, di San Gaudioso), Pompeje, Solfatara.
Henryk Sienkiewicz przebywał tu: 01) od 29 listopada do 04 grudnia 1886 r. w Hotelu Hasslera; 02) od 13 maja do 15 czerwca 1889 r.; 03) od 19 do 24 grudnia
1890 r.; 04) od 25 lutego do 28 marca 1894 r. - w „Hôtel Continental”.


[1) Pałac Królewski; 2) Castel Nuovo; 3) Neapol z Wezuwiuszem w tle]

[Fotografia – Autor: 1 - 2) Radomil; 3) Lord Zarcon. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

NERVI – [Włochy – region Liguria, prowincja Genua, gmina Genua]


Nadmorska miejscowość w północnych Włoszech, obecnie dzielnica Genui. Henryk Sienkiewicz przebywał tu: 01) od 28 lutego do 20 marca 1893 r. Mieszkał w Hotelu „Eden”.


[01. – 02. Nervi]

[Fotografie – Autor: 01) Twice25; 2) Flickr upload bot. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte są licencją CC-BY-SA].

NEUMÜHLE – [Austria – w listach H. S. także: NEU MÜHLE]


Brak aktualnych danych na temat miejscowości. W XIX w. miejscowość podwiedeńska.
21 kwietnia 1887 r. szukał tu mieszkania dla swoich dzieci, teściów i szwagierki Jadwigi Janczewskiej.

NEW YORK – [Stany Zjednoczone Ameryki – Stan New York]


Miasto założone w 1614 r. przez Holendrów na wyspie Manhattan jako faktoria handlowa. Największe pod względem liczby ludności miasto w USA (powyżej 8 milionów ludności – dane z 2000 r.). Siedziba ONZ. „Miasto, które nigdy nie śpi”, zwane także „Wielkim Jabłkiem” („Big Apple”). Leży na wschodnim (atlantyckim) wybrzeżu USA, przy ujściu rzek: Hudson i East River – do Zatoki Nowojorskiej. Światowe centrum m. in. reklamowe i medialne.
29 lutego 1876 r. Henryk Sienkiewicz przypłynął do Nowego Yorku, gdzie przebywał do 04 marca 1876 r. W tym czasie mieszkał w Central Hotel. W 1878 r. pisarz, podążający szlakiem sukcesów scenicznych Heleny Modrzejewskiej, odwiedził miasto, a 23 lub 24 marca 1878 r. wyruszał w rejs do Londynu po 2 latach pobytu w USA.


[1. Panorama Nowego Jorku z 1902 r.; 2. Nowy Jork w nocy]


[3. Brodway w 1885 r.; 4. Brodway 1868 r.]


[5. Redakcja New York Herald; 6. Redakcja New York Tribune; 7. Redakcja New York Times]

[Fotografia – Autor: 1) Balcer; 2) Dschwen; 3) autor nieznany; 4) Ferdinand Mayer and Sons; 5 - 6) autor nieznany; 7) Trxt4kds. Źródło – Wikipedia.]
[Zdjęcia 1. - 2. objęte licencją CC-BY-SA].

[Zdjęcia 3. i 7. jest własnością publiczną. Zdjęcie 4. jest własnością publiczną - zgodnie z wolą autora. Zdjęcia 5. i 6. są własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do niego wygasły.]

NIAGARA – [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej – Kanada]


Wodospad położony w środkowo-wschodniej części USA i Kanady. Rzeka Niagara, płynąca z jeziora Erie do jeziora Ontario, rozwidla się mniej więcej w połowie drogi
i spada dwiema około pięćdziesięciometrowymi kaskadami: amerykańską (w całości na terytorium USA) i kanadyjską, środkiem której biegnie granica między USA
i Kanadą. 05 marca 1876 r. wodospad ten podziwiał Henryk Sienkiewicz, zarówno po stronie amerykańskiej jak i kanadyjskiej.

[Zdjęcia – patrz KALENDARIUM – ROK 1876]

NIAGARA FALLS SUSPENSION BRIDGE [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej – Kanada]


W latach 1855 – 1897 pierwszy na świecie wiszący most kolejowy nad Rzeką Niagara, łączący Niagara Falls w Stanach Zjednoczonych (Stan New York) z Niagara Falls w Kanadzie (prowincja Ontario). Zaprojektowany przez: Charles'a Ellet'a Jr. (1847/1848), John'a Augustus'a Roebling'a (1851/55) i Leffert'a L. Buck'a (1877/86). Otwarty 01 sierpnia 1848 r. (most tymczasowy), 18 marca 1855 r. (most kolejowy), zamknięty w 1896 r., rozebrany w 1897 r. i przed 27 sierpnia 1897 r. zastąpiony przez Whirlpool Rapid Most. 05 marca 1876 r. pociąg, wiozący Henryka Sienkiewicza do San Francisco, zatrzymał się po stronie amerykańskiej przy moście Suspension Bridge. Pisarz wysiadł, przeszedł po moście na stronę kanadyjską i podziwiał Wodospad Niagara.


[01. - 02. Niagara Falss Suspension Bridge.]

[Praca 01. Autor: Charles Parsons (1821 – 1910). Praca 02. Autor nieznany. Publikacja – przed 1856 r. i 1907 r. Źródło – Wikipedia.] [Te pliki są w domenie publicznej w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. Odnosi się to do utworów w USA, co do których prawa autorskie wygasły, często dlatego, że pierwsza publikacja nastąpiła przed 1 stycznia 1923 r.]

NICEA – [Francja – gmina Nicea, region Prowansja-Alpy-Wybrzeże Lazurowe, Departament Alpes-Maritimes.]


Miasto nad Morzem Śródziemnym, na Lazurowym Wybrzeżu. Ośrodek turystyczny, kąpielisko morskie, uzdrowisko, ośrodek sportu i rozrywki. Wzdłuż wybrzeża ciągnie bulwar o długości 7 km. Port handlowy, pasażerski i rybacki oraz międzynarodowy port lotniczy. W Nicei znajdują się: ruiny rzymskich term z III w., ruiny rzymskiego amfiteatru, resztki zamku i romańskiej katedry, katedra Sainte-Réparate, kościół Saint-François-de-Paule (1736 r.), kościół Saint-Jacques, kościół Saint-Augustin, pałac senacki (Palais du Sénat, XVII w.), pałac Lascaris. Główną arterią miasta jest Promenade des Anglais (Promenada Anglików) z początku XIX w. z ogrodem Jardin Albert I – muzea: Muzeum Sztuk Pięknych (Musée des Beaux-Arts)z dziełami impresjonistów (Degasa, Renoira, Moneta i Sisleya), Muzeum Sztuki Nowoczesnej i Sztuki Współczesnej (Musée d'Art moderne et d'Art contemporain) (prace Warhola, Lichtensteina i Nolanda), Musée Matisse (bogata kolekcja dzieł malarza), Musée d'Archéologie, Muzeum Chagall.
Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Nicei datują się następująco: 01) marzec 1884 r.; 02) luty 1896 r. - Hôtel Château des Beaumettes 03) marzec 1896 r. - Pension Rivoir na Promenade des Anglais; 04) listopad 1897 r. - Hôtel Julien; 05) luty - marzec 1898 r. - Hôtel des Princes, Hôtel Ferré,
przy Bld Dubouchage 23 i Pension Rivoir; 06) maj 1904 r.


[1) Port; 2) Promenade des Anglais]

[Fotografia – Autor: 1) Jonik; 2) W. M. Connoley. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

NIEŻYCHOWO [gm. Białośliwie, pow. pilski, woj. wielkopolskie]


Wieś. Funkcjonują w niej dwie szkoły: podstawowa i średnia im. Bohaterów Krajny, która znajduje się w budynku pałacu rodziny Komierowskich. Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Nieżychowie datują się następująco: 01) wrzesień 1899 r.

NORTH FORK SOUTH PLATTE RIVER [RZEKA] [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej]


Rzeka-dopływ South Platte River, około 50 mil (80 km) długości, w centrum Colorado w Stanach Zjednoczonych. Henryk Sienkiewicz podróżował wzdłuż północnych wideł tej rzeki w okresie października i listopada 1877 r. Opisał je w „Listach z podróży do Ameryki”:
„(…) Posuwaliśmy się naprzód z wolna wzdłuż koryta Północnych Wideł (North Fork) Rzeki Platty, płynącej środkiem kanionu wprost na północ i dopiero znacznie wyżej skręcającej na wschód, w kierunku Missouri, do której, przebiegłszy całą Nebraskę, wpada pod Omaha. (…) Okolica zdawała się być zupełnie pustą i jednostajną. Przed nami zawsze taż sama rzeka i ten sam kanion ciągnący się do nieskończoności… (…)”

NOWY TARG – [gm. Nowy Targ, pow. nowotarski, woj. małopolskie]


Miasto u zbiegu Białego i Czarnego Dunajca, we wschodniej części Kotliny Orawsko-Nowotarskiej, u podnóża Gorców. Historyczna stolica Podhala. Główny ośrodek handlowy, komunikacyjny i przemysłowy Podhala. Pierwsza wzmianka o istnieniu parafii, a zarazem Nowego Targu pochodzi z 1326 r.
Warto zobaczyć: rezerwat przyrody „Bór na Czerwonem” (chroni się tu roślinność torfowiskową), kościoły: kościół św. Anny, kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej.
07 czerwca 1886 r., w drodze do Zakopanego, przesiadał się tu Henryk Sienkiewicz.


[1) Kościół św. Anny; 2) Kino „Tatry”]

[Fotografia – Autor: 1) Ed88; 2) DraconNT. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]



Litera O



OBLĘGOREK [gm. Strawczyn, pow. kielecki, woj. świętokrzyskie]
[nazywany przez H. S.: RADIOOBLĘGOREK]


Miejscowość położona u stóp Baraniej Góry (427 m n.p.m.), wzniesienia w Paśmie Oblęgorskim w Górach Świętokrzyskich. U jego stóp wznosi się pałacyk oblęgorski.
W 1900 r. z okazji 25-lecia pracy literackiej Henryka Sienkiewicza społeczeństwo polskie ze składek ufundowało mu majątek w Oblęgorku. Akt notarialny podpisano
15 lipca 1900 r., a pisarzowi wręczono go 22 grudnia 1900 r. Przeprowadził się on tu 09 czerwca 1902 r. Dworek zaprojektował Hugo Kuder, a urządzeniem parku zajął się projektant Franciszek Szanior. Od maja 1902 r. do sierpnia 1914 r. Sienkiewicz mieszkał w Oblęgorku, wykorzystując go głównie jako letnią rezydencję. Po śmierci pisarza osiadła tu jego żona Maria i syn Henryk Józef, zamieszkując majątek do 1944 r. W 1958 r. dzieci Henryka Sienkiewicza podarowały państwu dworek, w którym niebawem powstało Muzeum Henryka Sienkiewicza (jego pierwszym kustoszem była żona Henryka Józefa, Zuzanna Sienkiewiczowa). Obecnie na parterze Muzeum odtworzony jest wygląd i wystrój pomieszczeń z czasów pisarza, a na piętrze wyeksponowana jest wystawa poświęcona pisarzowi.



[Płyta przed dworkiem]



[Droga dojazdowa. Dworek Henryka Sienkiewicza]









[Fotografie: Krzysztof Grabiński]

ODESSA [Ukraina – obwód odesski]


Miasto położone nad Morzem Czarnym. Oficjalnie założone w 1794 r. przez Rosję na terytorium straconym w 1792 r. przez Turcję. W XIX w. miasto było głównym portem obsługującym eksport rosyjskiego zboża. Przed wybuchem I wojny światowej było czwartym najważniejszym miastem imperium carskiej Rosji – po Petersburgu, Moskwie i Warszawie. Po rewolucji w 1917 r. miasto straciło swoją wyjątkową rolę i nigdy nie odzyskało poprzedniej świetności. Henryk Sienkiewicz był tu w styczniu 1893 r.


[01. Odessa – teatr; 02. Odessa – 1. biblioteka publiczna]

[Autor: 1 – 2) Photoglob AG. Erich, Switzerland or Detroit Publishing Company, Detroit, Michigan. Źródło – Wikipedia.] [Prace te są w domenie publicznej w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej, ponieważ zostały opublikowane (lub zarejestrowane w Biurze Prawa Autorskich USA) przed 01 stycznia 1923 r.]

OGDEN - [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej – Hrabstwo Weber, Stan Utah]


Miasto w Górach Skalistych na wschód od Wielkiego Jeziora Słonego.
Henryk Sienkiewicz dotarł tu 11 marca 1876 r. pociągiem w drodze na Dziki Zachód.


[1. Położenie Ogden; 2. Panorama Ogden]

[Fotografie: Autor: 1. Pinpin; 2. Weberstate. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 1. objęte licencją GNU FDL].[Zdjęcie 2. jest własnością publiczną - zgodnie z wolą autora.]

OKRZEJA [gm. Krzywda, pow. łukowski, woj. lubelskie]


Miejsce ślubu Józefa Sienkiewicza ze Stefanią Cieciszowską (rodziców H. S.). Miejsce chrztu H. S. i pozostałego jego rodzeństwa.
Kościół murowany zbudowany w 1793 r. kosztem Teresy z Lelewelów Cieciszowskiej, prababki Henryka Sienkiewicza. W 1806 r. konsekrował go biskup łucki Kacper Kazimierz Cieciszowski, późniejszy Arcybiskup Metropolita Mohilowski, brat Adama Kolumny Cieciszowskiego pisarza koronnego. W 1843 r. w kościele tym Józef Sienkiewicz poślubił Stefanię Cieciszowską z którego to małżeństwa 5 maja 1846 r. w Woli Okrzejskiej urodził się Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz (akt chrztu
w księgach metrycznych parafii Okrzeja). Tu również Sienkiewiczowie ochrzcili pozostałe swoje dzieci.
Na suficie kościoła zostały namalowane trzy obrazy. W prezbiterium w plafonie owalnym - Zmartwychwstanie Pana Jezusa; w nawie w plafonie w kształcie krzyża greckiego - sceny z „Quo Vadis” i z „Potopu”: 1. Dokąd idziesz Panie; 2. Obrona Jasnej Góry.
Na ścianie lewej wewnątrz kościoła umieszczone są dwie tablice pamiątkowe poświęcone dziadkowi i babce H. Sienkiewicza.
Na zewnątrz kościoła od strony północnej znajduje się nagrobek z herbem Cieciszowskich, a pod kościołem pochowani są: Teresa z Lelewelów Cieciszowska, jej mąż Adam Cieciszowski pisarz koronny, ich syn Adam Kolumna Cieciszowski z żoną Felicjanną z Roztworowskich Cieciszowską.
Na cmentarzu grzebalnym w Okrzei jest grób matki H. Sienkiewicza, Stefanii z Cieciszowskich Sienkiewiczowej zmarłej 1 września 1873 r. w Woli Gułowskiej.







Tuż za cmentarzem usypany jest kopiec ku czci H. Sienkiewicza (1 września 1932 r. - 1 września 1937r.).

[Fotografie: Krzysztof Grabiński]

OŁOMUNIEC [czes. OLOMOUC, niem. OLMÜTZ] [Czechy – powiat Ołomuniec, kraj ołomuniecki]


Pierwsza wzmianka o Ołomuńcu pochodzi z 1017 r. Od 1187 r. – stolica Moraw. W 1573 r. powstał tu uniwersytet.
Stare Miasto w Ołomuńcu jest drugim pod względem wielkości zespołem zabytkowym w Czechach. Ołomuniec – to ośrodek administracyjny, przemysłowy, handlowo-usługowy, akademicki i kulturalnych. Ważny węzeł drogowy i kolejowy.
19 maja 1889 r. na stacji kolejowej w Ołomuńcu Henryk Sienkiewicz miał przesiadkę w drodze do Kissingen. W mieście tym pisarz spędził półtorej godziny.


[1. centrum miasta; 2. Horní Náměstí]

[Fotografia 1. – Autor: RadekS. Fotografia 2. – Autor: Slovenist. Źródło – Wikipedia.][Zdjęcia objęte licencją GNU FDL].

OMAHA - [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej – Hrabstwo Douglas, Stan Nebraska]


Miasto nad rzeką Missouri założone w 1854 r. W XIX w. Omaha stała się ona znaczącym węzłem transportowym, natomiast dla hodowców bydła. W XX w. znajdował się tu największy na świecie kompleks zagród dla bydła oraz wysoko rozwinięty przemysł rzeźny.
Miasto to wymienia Henryk Sienkiewicz jako kolejny przystanek, do którego dotarł 09 marca 1876 r. pociągiem w drodze na Dziki Zachód.



[Autor: 1) Dolph77; 2) Futuredirections. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 1. objęte licencją CC-BY-SA]. [Zdjęcie 2. jest własnością publiczną.]

OPATÓWEK [gm. Opatówek, pow. kaliski, woj. wielkopolskie]


Wieś na Wysoczyźnie Kaliskiej nad Cienią. Niewielki ośrodek przemysłowy. W Opatówku znajduje się Muzeum Historii Przemysłu oraz wydziały zamiejscowe Uniwersytetu Łódzkiego i Wyższej Szkoły Informatyki w Łodzi. Zabytki Opatówka: Fabryka Adolfa Fiedlera, kościół neogotycki, pozostałości dawnego folwarku. 04 stycznia 1904 r.
na stacji kolejowej w Opatówku – delegacja Kalisza witała przybywającą w ramach akcji na rzecz powodzian grupę prelegentów na czele z Henrykiem Sienkiewiczem.



[Fotografia – Autor: 1) Jadwiga Miluska. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcie objęte licencją CC-BY-SA].

ORŁOWO [gm. Płużnica, pow. wąbrzeski, woj. kujawsko-pomorskie]


Wieś, w której w latach 1865 – 1870 wzniesiono neobarokowy pałac. Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Orłowie datują się następująco: 01) wrzesień 1899 r.

OSPEDALETTI – [Włochy – gmina Ospedaletti – Prowincja Imperia – Region Liguria]


Miejscowość, którą 24 marca 1884 r., odwiedził przebywający w San Remo Henryk Sienkiewicz.

OSTENDA [Belgia - prowincja Flandria Zachodnia]


Miasto w północno-zachodniej Belgii na wybrzeżu Morza Północnego. W 1830 r. weszła w skład nowo utworzonego królestwa Belgii. Równocześnie zaistniała jako kurort morski. Ośrodek przemysłu stoczniowego, włókienniczego, chemicznego, maszynowego i spożywczego. Ważny węzeł kolejowy i drogowy, promy do Anglii. Port handlowy, rybacki i lotniczy. Ośrodek turystyczny, kąpielisko morskie i uzdrowisko o znaczeniu międzynarodowym. Zabytki: gotycki kościół St. Pierre i St. Paul, gotycka dzwonnica. Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Ostendzie datują się następująco: 01) sierpień - wrzesień 1874 r. (przy Rue de Flandre 3);
02) czerwiec - lipiec 1874 r. (przy Rue de l'Eglise 21); 03) czerwiec - lipiec 1884 r.; 04) sierpień 1887 r. (w Hôtel Lion d’Or, pokój nr 7); 05) przełom lipca
i sierpnia 1888 r. (przy Rue d'Ouest 17); 06) sierpień 1889 r. (przy Rue d'Ouest 17; na koncercie symfonicznym w Kursalu w Ostendzie).



[Fotografia – Autor: 1) Gary Houston. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie objęte licencją CC-BY-SA].

OŚWIĘCIM [gm. Oświęcim, powiat oświęcimski, woj. małopolskie]


Miasto o 800-letniej historii. We wrześniu 1939 r. miasto zostało zajęte przez Wehrmacht. Podczas II wojny światowej znajdował się tutaj niemiecki obóz koncentracyjny Auschwitz-Birkenau. Po wyzwoleniu NKWD utworzyło na jego terenie dwa obozy przejściowe dla jeńców niemieckich. Obóz w Oświęcimiu funkcjonował do jesieni 1945 r., drugi obóz w Brzezince – do wiosny 1946 r. Ponadto niedaleko dworca kolejowego w Oświęcimiu istniał obóz Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego,
w którym komunistyczne władze polskie umieszczały osoby podejrzane o członkostwo w NSDAP, Hitlerjugend i BDM oraz niemieckich cywilów, Ślązaków podejrzewanych o brak lojalności wobec Polski. Obóz został zlikwidowany w marcu 1946 r. W 1947 r. na terenie byłego obozu otwarto Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, wpisane w 1979 r. na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.
Zabytki Oświęcimia: cmentarze: parafialny i żydowski – Muzeum Auschwitz-Birkenau, Zamek w Oświęcimiu, kaplice: Hallerów w Dworach i św. Jacka – kościoły: Matki Bożej Bolesnej, Matki Bożej Wspomożenia Wiernych, Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny – Pałac Ślubów, Ratusz, Rynek, synagoga Chewra Lomdei Misznajot.
13 października 1889 r. Henryk Sienkiewicz i Lucjan Wrotnowski spotkali się w Oświęcimiu, skąd wspólnie pojechali do Łęków, majątku Wrotnowskich.


[1. Rynek; 2. Zamek]

[Fotografie - Autor: 1) Puncsos; 2) Łeba. Źródło: Wikipedia.] [Właściciel praw autorskich do zdjęcia 1. pozwala wszystkim na wykorzystywanie tej grafiki w dowolnym celu, w tym na nieograniczoną redystrybucję, modyfikowanie oraz wykorzystanie komercyjne.] [Zdjęcie 2. objęte jest licencją GNU FDL.]

OUCHY – [Szwajcaria]


Kurort nad jeziorem Genewskim.
Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Ouchy datują się następująco: 01) kwiecień 1909 r.; 02) październik 1909 r. - Hotel Beau Rivage Palace.



[Ouchy: 01. pod koniec XIX w.; 02. Hotel Beau Rivage Palace]
[Fotografia: Autor: 01) L. Geisler. Źródło – Wikipedia.] [Plik ten jest własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do nich wygasły. Prawo to stosuje się
w Stanach Zjednoczonych, Australii, Unii Europejskiej i w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa w 70 lat po śmierci autora.]

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]



Litera Ó



Litera P


PADWA – [Włochy – region Wenecja Euganejska, prowincja Padwa, gmina Padwa]


Miasto – założone w IV w. p. n. e. – w północno-wschodnich Włoszech nad rzeką Bacchiglione na Nizinie Padańskiej. Zabytki miasta: bazylika Santa Giustina (XV w.), bazylika św. Antoniego (1232 – 1307), kaplica Scrovegnich (XIV w.), katedra i baptysterium (XI – XII w.), ogród botaniczny (1545 r.), Oratorio di San Giorgio, pałace: Casa de Ezzelino (XII w.), Logia del Consiglio (XV – XVI w.), Palazzo del Bo, Palazzo del Capitanio, Palazzo Della Ragione (XIII w.), – Plac Prato della Valle, Posąg Gattamelaty, Scuola del Santo, uniwersytet (1222 r.). Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Padwie datują się następująco: 01) lipiec - sierpień 1899 r.


[01. Padwa – Bazylika św. Antoniego] [02. Palazzo della Regione]
[Fotografia: Autor: 01. MarkusMark; 02. Schubbay. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 01. objęte jest licencją CC-BY-SA].[Zdjęcie 02. objęte jest licencją GNU FDL].

PARC-SAINT-MAUR – [Francja – gmina Créteil, Departament Val-de-Marne, Region Île-de-France]


Podparyska miejscowość - niedaleko Champigny - nad brzegami Rzeki Marny.
Henryk Sienkiewicz odwiedzał tu swojego przyjaciela, Bruna Abdanka Abakanowicza, mieszkającego pod adresem: Parc St. Maur (Seine), Quai du Parc 88:
01) 23 - 30 października 1894 r.; 02) 15 - 27 maja 1897 r.; 03) 04 czerwca - 03 lipca 1898 r.; 04) 23 - 26 marca 1900 r.

PARYŻ [Francja – stolica państwa – Departament Paryż, stolica regionu administracyjnego Île-de-France]


Największa aglomeracja Francji położona w centrum Basenu Paryskiego nad Sekwaną. Centrum polityczne, ekonomiczne i kulturalne kraju.
Znajduje się tu wiele zabytków z różnych epok (wieża Eiffla, Katedra Notre-Dame, Łuk Triumfalny itd.), dzieł sztuki, budowli architektonicznych, muzeów (Luwr, Musée d’Orsay, Centre Georges Pompidou itd.), uczelni (Sorbona, College de France, Uniwersytet Denisa Diderot itd.) oraz instytucji o znaczeniu międzynarodowym.
Paryż to również światowe centrum mody.

Paryż, Avenue Victor Hugo 83 - adres Pension Pinel, gdzie 06 czerwca 1884 r. zatrzymali się Maria I Henryk Sienkiewiczowie.
Paryż, Boulevard des Italiens 38 – adres Théâtre du Vaudeville (obecnie Opéra Gaumont), w którym Henryk Sienkiewicz oglądał komedię Aleksandra Bissona „Feu Tupinel”.


[10. Théâtre du Vaudeville]

Paryż, Boulevard Montparnasse 136 – adres Szkoły Architektury: „École Spéciale D'Architecture” - której Alfred Ciszkiewicz był sekretarzem. Na ten adres
w grudniu 1878 r. Henryk Sienkiewicz polecił Mścisławowi Godlewskiemu przesłać dramat „Na jedną kartę”.
Paryż, Comédie-Française (Komedia Francuska) albo Théâtre-Français (Teatr Francuski) - teatr, w którym 13 września 1888 r. Henryk Sienkiewicz oglądał sztukę Edwarda Paillerona „Świat nudów”. Od 1799 r. do naszych czasów siedziba teatru mieści się w: Théâtre des Variétés-Amusantes - Salle Richelieu
w Palais-Royal.


[03. Comédie-Française - XVIII w.; 04. Comédie-Française - 2005 r.]

Paryż, Gare d’Orleans lub Gare d’Austerlitz - stacja kolejowa w Paryżu, na której 14 października 1890 r. Henryk Sienkiewicz wsiadł do pociągu jadącego
do Biarritz.


[11. Stacja Kolejowa Gare d'Austerlitz]

Paryż, Lasek Buloński (fr. Bois de Boulogne) – park powierzchni 846 ha położony w 16. dzielnicy Paryża. Powstał na bazie resztek starego lasu dębowego zwanego Bois de Rouvray. Napoleon III Bonaparte przekształcił go w park. W 1857 r. powstał tu wielki hipodrom „Hippodrome de Longchamp”. W 1929 r. Lasek Buloński wszedł
w granice Paryża. 16 czerwca 1878 r. Henryk Sienkiewicz oglądał tu wyścigi konne.


[09. Lasek Buloński - fragment]

Paryż, Luwr (fr. Louvre, Musée du Louvre) – dawny pałac królewski, obecnie jedno z największych muzeów sztuki na świecie. Luwr położony jest między Rue de Rivoli
i prawym brzegiem Sekwany oraz ogrodami Tuileries i Rue du Louvre w obrębie Pierwszej Dzielnicy. Znajdują się tu zbiory liczące około 35.000 dzieł sztuki od czasów najdawniejszych po połowę XIX w. Henryk Sienkiewicz zwiedzał Luwr w czerwcu 1878 r.


[08. Luwr]

Paryż, N. D. de Victoire - ulica, gdzie na przełomie lat 1878/1879 w restauracji spotkali się: Antoni Piotrowski i Henryk Sienkiewicz.
Paryż, Palais-Royal - pałac, połączony z francuskim Teatrem Narodowym Comédie-Francaise. We wrześniu 1888 r. w księgarni na końcu pasażu w Palais Royal Henryk Sienkiewicz kupił kilka książek o Hiszpanii.


[05. Palais-Royal]

Paryż, Rue Boissiere - adres zamieszkania Władysława i Heleny Górskich, u których w 1888 r. bywał Henryk Sienkiewicz.
Paryż, Rue de l’Arcade 17 – adres Hotelu Bedford, w którym Henryk Sienkiewicz przebywał: 01) 29 października 1890 r.; 02) 16 - 17 sierpnia 1898 r.
Paryż, Rue de la Procession 48 - adres zamieszkania Cypriana Godebskiego, na który w 1878 r. Henryk Sienkiewicz polecał kierować korespondencję przed swoim przyjazdem z USA do Paryża.
Paryż, Rue de Mon Lyon 16 [Hotel de Lille et de Roubaix] - Henryk Sienkiewicz przebywał tu 22 kwietnia 1878 r.
Paryż, Rue de Montyon - ulica, przy której w maju 1878 r. mieszkał Henryk Sienkiewicz.
Paryż, Rue de Prony - ulica, przy której mieszkali Artur i Kazimiera z Rakowskich Sienkiewiczowie, u których 25 października 1888 r. gościł Henryk Sienkiewicz.


[06. Paryż, róg ulic: Fortuny i de Prony; 07. tabliczka z nazwą ulicy: Rue de Prony]

Paryż, Rue Joubert 7 - przecznica od Chaussée d’Antin - adres zamieszkania Tymoteusza Adamowskiego, u którego pisarz mieszkał od 10 października 1878 r.
Paryż – Rue Saint Honoré 161 (ul. św. Honoriusza 161) - Plac Komedii Francuskiej - adres popularnej paryskiej kawiarnia szachowej „Café de la Regence”.
W XVIII i XIX w. miejsce spotkań wybitnych osobistości. Kawiarnia powstała około 1688 r. w pobliżu Luwru, przy pl. Palais-Royal. Początkowo nosiła nazwę Café
de Palais-Royal
. W pierwszych latach panowania niepełnoletniego Ludwika XV (od 1715 r.) do kawiarni przylgnęła nazwa Regencja, z powodu częstych wizyt regenta, księcia Filipa Orleańskiego. W 1718 r. kawiarnia oficjalnie otrzymała nową nazwę „Café de la Regence”. Do 1740 r. kawiarnia przejęła szachową klientelę „Café Procope” i wkrótce stała się mekką miłośników królewskiej gry. Pierwszym legendarnym mistrzem szachownicy był Kermeur de Legal. W połowie XVIII w. w kawiarni spotykali się przedstawiciele paryskiej inteligencji – pisarze, dziennikarze, politycy. Częstymi bywalcami byli encyklopedyści: Wolter, Denis Diderot, Jan Jakub Rousseau
i Jean Le Rond d'Alembert. Kawiarnię chętnie odwiedzał miłośnik szachów Benjamin Franklin, wówczas - ambasador USA w Paryżu. W 1798 r. partię szachów rozegrał tu Napoleon Bonaparte, a po nim - Alfred de Musset.
W 1855 r., po krótkiej banicji na ulicę Richelieu, Café de la Régence powróciła w pobliże Luwru, na ul. Św. Honoriusza (Rue Saint Honoré) . Przeprowadzki były spowodowane generalną przebudową okolic Luwru. Kawiarnia otrzymała nowy wystrój. W 1864 r. kawiarnię odwiedził Aleksander Pietrow, wybitny rosyjski teoretyk szachów. W XX w. kawiarnia powoli traciła na znaczeniu jako ośrodek szachowy. W 1878 r. bywał w niej Henryk Sienkiewicz. 13 października 1890 r. pisarz spotkał tu Brunona Abdanka Abakanowicza.
W swoim pamiętniku Antoni Piotrowski podaje taki adres: „Café de la Regence” - Plac Komedii Fracuskiej.


[01 - 02. Café de la Regence]

Paryż, Rue Saint Roch 12 (ul. św. Rocha) - [Hôtel du Dauphin] - Henryk Sienkiewicz przebywał tu: 1) 13 - 20 września 1888 r.; 2) 22 lub 23 października 1888 r.;
3) 12 - 14 października 1890 r.
Paryż, Rue Scribe 9 - adres agencji, w której we wrześniu 1888 r. Henryk Sienkiewicz uzyskał informacje na temat Hiszpanii.
Paryż, Pola Marsowe – tu w czerwcu 1897 r. którym Henryk Sienkiewicz oglądał wystawę sztuki.


[Paryż - 12. - 13. Pola Marsowe]

[Fotografie – Autor: 01 – 02) Klin; 03) AndreasPraefcke, 04) Calton, 05) Jastrow; 06) Wikimedia Commons; 07) Prymouss; 11) Gabriel Villena; 12) Guillaume Baviere. Źródło – Wikipedia i Wikimedia. Zdjęcia objęte są licencją CC-BY-SA]. [Fotografie - Autor: 8) Benh Lieu Song; 9) Remi Jouan. Źródło - Wikipedia. Zdjęcia objęte są licencją GNU FDL]. [Fotografie - Autor: 10) Taugopaso; 11) Florian Pépellin. Zdjęcia są w domenie publicznej zgodnie z wolą ich autorów.].

PEGLI – [Włochy – dzielnica Genui]


Obecnie dzielnica Genui. Henryk Sienkiewicz wspomina to miejsce w liście z 28 lutego 1893 r. do Kazimierza Pochwalskiego:
„(…) Nie spodziewałem się nigdy, żeby to Nervi było takie piękne, tymczasem ładniejsze jest od Pegli… (…)”
Dalsze udokumentowane pobyty pisarza w Pegli datują się następująco: 01) listopad 1893 r.; 02) 28 marca - 02 kwietnia 1901 r.



[Fotografie – Autor: 01) Yoggysot; 02) Superzen. Źródło – Wikipedia.]
[Zdjęcie 01. objęte jest licencją CC-BY-SA] [Zdjęcie 02. jest własnością publiczną zgodnie z wolą autora.]

PERCY [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej]


Stacja kolejowa. Dzisiaj jej miejsce jest nieznane. Henryk Sienkiewicz przybył tu w okresie października i listopada 1877 r. Opisał je w „Listach z podróży do Ameryki”:
„(…) Przybywszy do Percy, stacji leżącej nad North Fork of Platte R., zastaliśmy już wszystko przygotowane. (…)”

PERCHTOLSDORF – [Austria – gmina Perchtolsdorf, powiat Mödling, kraj związkowy Dolna Austria]


Miasto i gmina targowa. W lipcu 1890 r. Henryk Sienkiewicz kupował tu pierniki.


[1) Pertcholsdorf – XIX w.; 2) Pertcholsdorf – Rynek Główny]

[Fotografia: Autor: 1. Rudolf Ritter von Alt (1812 – 1905); 2. Karl Gruber. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 1. jest własnością publiczną w Stanach Zjednoczonych
oraz w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa 100 lat po śmierci autora lub wcześniej.] [Zdjęcia objęte są licencją GNU FDL].

PERROS-GUIREC [Francja – gmina Perros-Guirec, region Bretania, departament Côtes-d'Armor]


Nadmorska turystyczna miejscowość słynąca z szerokich plaż, ciekawej architektury, bogactwa nadmorskiej przyrody i z niezwykle urokliwego Wybrzeża Czerwonego Granitu. Do najpiękniejszych miejsc Perros-Guirec wartych zobaczenia należą: latarnia morska Men Ruz (Phare de Men Ruz), pieszy szlak spacerowy „Ścieżka celników” (Le Sentier des Douaniers), plaże: Trestraou, Trestrignel oraz Pors-Rolland – port jachtowy Port de Plaisance i rezerwat ptactwa wodnego Archipelag Siedmiu Wysp (L'Archipel des Sept Îles). W lipcu 1910 r. Henryk Sienkiewicz – wraz z żoną Marią z Babskich i dziećmi: Henrykiem Józefem i Jadwigą – przebywał w Ploumanach
u Stanisława Kwiryna i Zofii z Abakanowiczów Pstrokońskich, skąd ich jachtem wybrał się na wycieczkę do Perros-Guirec.


[01. Perros-Guirec - latarnia morska Men Ruz; 02. Perros-Guirec - Plaża Trestrignel]

[Fotografie – Autor: 01) Rüdger Wölk 02) Dweller1. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 01. objęte jest licencją CC-BY-SA]. [Zdjęcie 02. objęte jest licencją GNU FDL].

PFAFFSTÄTTEN – [Austria – pow. Baden – kraj związkowy Lower Austria]


Miasto w Austrii. Henryk Sienikiewicz spędza tu noc z 13 na 14 sierpnia 1886 r., nie przesiadłszy się wcześniej w Liesing z pociągu na pociąg, nie mając już tego dnia żadnego połączenia do Kaltenleutgeben.


[Ratusz]

[Fotografia: Autor – Karl Gruber. Źródło – Wikimedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

PIENIAKI – [Ukraina – rejon brodzki, obwód lwowski]


Miejscowość na Ukrainie nad Seretem położona 22 km od Brodów. Do 1945 r. na terytorium Polski.
Zespół pałacowo-ogrodowy w Pieniakach, malowniczo usytuowany wśród wzniesień Woroniaków (360 m n.p.m.) zyskał szeroki rozgłos pod koniec XVII w. za czasów Ignacego Miączyńskiego (1760 – 1810), wnuka Atanazego Miączyńskiego (wojewody wołyńskiego i pułkownika wojsk pancernych). Dzięki licznym zasługom, głównie
na polu walki pod Wiedniem, gdzie dowodził trzema chorągwiami pancernymi, założył rodzinę senatorską. Jego wnuk Ignacy uczył się w Collegium Nobilium, wiele podróżował po Europie. Po ślube z Anielą z Bielskich (1784 r.) zamieszkał w Pieniakach. Jako dobry gospodarz propagował postęp i nowoczesne metody kształtowania środowiska. W 1801 r. wybudował klasztor i szpital Sióstr Miłosierdzia w Załoźcach. Ufundował klasztor bazylianów w Podhorcach oraz wzniósł cerkiew w Ratyszczach.
Najbardziej długotrwałym pomnikiem działalności Ignacego Miączyńskiego był pałac pieniacki. Na jego zlecenie pałac zaprojektował nadworny architekt królewski Dominik Merlini. Pałac pieniacki (z początkiem XIX w. całkowicie już przebudowany) wznosił się na wzgórzu, opadając łagodnie ku pobliskim stawom, w otoczeniu rozległego parku krajobrazowego. Była to dwukondygnacyjna budowla o elewacji głównej rozczłonkowanej pilastrami, zamkniętej trójkątnym ryzalitem, mieszczącym główne wejście. Przy frontowym ryzalicie mieścił się obszerny korytarz ozdobiony kolekcją starych portretów rodzinnych. Jako miłośnik i znawca sztuki Ignacy Miączyński stworzył galerię malarstwa i zgromadził tu dużą kolekcję obrazów szkoły włoskiej i niderlandzkiej, liczne zegary, porcelanę saską, broń, pojazdy, zabytkowe meble i inne. Ostatnim właścicielem Pieniak był hrabia Tadeusz Cieński, wybitny mąż stanu, współzałożyciel Stronnictwa Narodowego, senator RP. Uwięziony w 1940 r. przez Sowietów został wywieziony wraz z całą rodziną na zesłanie do Kazachstanu. Jego syn, Jan Cieński, po powrocie z katorgi, przyjął święcenia kapłańskie i pozostał na ojczystej ziemi. Mimo licznych szykan i prześladowania, przez z górą 50 lat prowadził działalność duszpasterską wśród Polonii Złoczowa i okolic. Zmarł w 1992 r.
Zabytkowy pałac spłonął w sierpniu 1916 roku. Nacierający wówczas Rosjanie spalili go kompletnie. Spłonęły wszystkie zabudowania folwarczne, trzy gorzelnie, sześć młynów, jeden browar, sprzęt folwarczny, elektrownie, a śluzy wodne zostały wysadzone w powietrze.
W listopadzie 1891 r., gdy Pieniaki należały do Dzieduszyckich, przyjechał tu na polowanie Henryk Sienkiewicz.



[Zdjęcie zamieszczono dzięki uprzejmości ZWIĄZKU RODOWEGO DZIEDUSZYCKICH HERBU SAS w Warszawie].

PINE BLUFFS - [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej – Hrabstwo Laramie, Stan Wyoming]


Miasto to wymienia Henryk Sienkiewicz jako kolejny przystanek, do którego dotarł 11 marca 1876 r. pociągiem w drodze na Dziki Zachód.


[01. Pine Bluffs - 1868 r. 02. Pine Bluffs - szkoła]

[Autorzy fotografii: 01) Arundel C. Hull; 02. Ammodramus. Źródło – Wikipedia.]
[Fotografia 01. jest w domenie publicznej w Stanach Zjednoczonych. Odnosi się to do utworów w USA, co do których prawa autorskie wygasły, często dlatego,
że pierwsza publikacja nastąpiła przed 1 stycznia 1923 r.] [Fotografia 02. objęta jest licencją CC-BY-SA].

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI [gm. Piotrków Trybunalski, powiat piotrkowski, woj. łódzkie]


Miasto położone na zachodzie Równiny Piotrkowskiej.
Henryk Sienkiewicz był tu 09 grudnia 1903 r. W ramach akcji pomocy powodzianom przedstawił swoją nowelę „Dwie łąki”.


[1. Piotrków Trybunalski – Stare Miasto; 2. Piotrków Trybunalski – panorama północnej części miasta]

[Autor: 1 - 2) Szymon Dedek. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte są licencją GNU FDL].

PITTSBURGH – [Stany Zjednoczone Ameryki – Hrabstwo Allegheny]


Miasto założone w 1754 r. przez Francuzów jako Fort Duquesne. Obecna nazwa datuje się od zajęcia miasta przez Brytyjczyków w 1758 r. Nazwa pochodzi od polityka Williama Pitta. Obecnie centrum bankowo-biznesowe (siedziby koncernów Gulf Oil, Westinghouse, Electric, National Steel). Ośrodek naukowy: Uniwersytet
w Pittsburgu oraz politechnika Carnegie Mellon University) i kulturalny (znana orkiestra filharmoniczna, muzea, galerie sztuki nowoczesnej). Ważny węzeł komunikacji kolejowej i drogowej. Pittsburgh posiada port rzeczny i Międzynarodowy Port Lotniczy. W 1878 r. miasto odwiedził Henryk Sienkiewicz podążający szlakiem sukcesów scenicznych Heleny Modrzejewskiej.



[Fotografia – Autor: 01.) Bobak; 02.) Ronald C. Bochum Jr. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

PIZA – [Włochy – region Liguria, prowincja Genua, gmina Genua]


Miasto nad rzeką Arno. Zabytki: - Baptysterium; - Campo dei Miracoli (Pole cudów); - Camposanto; - katedra; - kościół Santa Maria della Spina; - Museo delle Sinopie; - Museo dell’Opera del Duomo; - Museo Nazionale di San Matteo; - Piazza dei Cavallieri; - Torre Pendente (Krzywa Wieża). W Pizie znajduje się również jeden ze starszych uniwersytetów na świecie (1343 r.). Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Pizie datują się następująco: 01) między 21 a 27 marca 1893 r.;
02) wrzesień 1899 r.


[01. Piza – Duomo; 02. Piza – Camposanto; 03. Piza – krzywa wieża; 04. Piza- ogród botaniczny]

[Fotografie – Autor: 01) Lucarelli; 02) Georges Jansoone; 03) Johann H. Addicks; 04) Laurentius. Źródło – Wikipedia.]
[Zdjęcia 01. – 03. objęte są licencją GNU FDL]. [Zdjęcie 04. objęte jest licencją CC-BY-SA].

PLOUMANACH – [Francja – Bretania]


Miejscowość we Francji. Henryk Sienkiewicz przebywał tu: 01) czerwiec 1898 r. – u swojego przyjaciela, Brunona Abakanowicza (na wyspie Costa-ar-Haerec, adres: Ploumanach, Côte du Nord) – wraz z dziećmi; 02) maj 1896 r. - wraz z dziećmi; 03) lipiec 1910 r. - wraz z żoną Marią z Babskich i dziećmi - u Stanisława i Zofii
z Abakanowiczów Pstrokońskich.


[01. Wyspa Costa-ar-Haerec - zamek Bruna Abdanka Abakanowicza]

[Fotografia: autor: 1. Patrick Giraud. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie objęte jest licencją GNU FDL].

PŁOCK [gm. Płock, powiat płocki, woj. mazowieckie]


Miasto nad Wisłą położone na Pojezierzu Dobrzyńskim i w Kotlinie Płockiej, historyczna stolica Mazowsza oraz stolica Polski w latach 1079 – 1138.
Na uwagę zasługuje architektura miasta, a w szczególności: amfiteatr, bazylika katedralna, dom Władysława Broniewskiego, klasztor Mariawitów, kościół
św. Bartłomieja, „Małachowianka”, mosty, Muzeum Mazowieckie, Ratusz, Sanktuarium Bożego Miłosierdzia, Stary Rynek, Świątynia Miłosierdzia i Miłości, ulice: Grodzka
i Tumska, zamek książęcy. W okresie od 10 grudnia 1903 r. do 20 stycznia 1904 r. Henryk Sienkiewicz miał w Płocku odczyt na rzecz powodzian. Prezentował swoją nowelę „Dwie łąki”.


[01. Płock – Starówka]


[02. Płock – Ratusz; 03. Płock – deptak na ul. Tumskiej]

[Fotografia - Autor: 01. – 03.) Maciej Kurzak. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia 01. – 03. objęte są licencją GNU FDL].

PŁOŃSK [m. i gm. Płońsk, pow. płoński, woj. mazowieckie]


Miasto na północny zachód od centrum Warszawy na Wysoczyźnie Płońskiej nad rzeką Płonką. Zabytki: cmentarz parafialny, domy z XIX w., grodzisko (pozostałości grodu z XI w.), więzienie (koniec XIX w.), zespół pokarmelicki, zespół podworski (XIX/XX w.).
W latach 1865 – 1866 Henryk Sienkiewicz przybywał do Płońska, jadąc z Warszawy do Poświętnego i odwrotnie. Dokumentuje to w liście z 19 kwietnia 1866 r.
do Konrada Dobrskiego.


[1) stary dom; 2) dworzec kolejowy]

[Fotografie: Autor: 1) Hubert Śmietanka; 2) Radowid125. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

POMPEJE - [Włochy]


Jedno z trzech miast rzymskich, które 24 sierpnia 79 roku n.e. zniszczył wybuch wulkanu Wezuwiusz. Ruiny Pompejów położone są w regionie Kampania, około 20 km
na południowy wschód od Neapolu. Miasto zostało założone w VII w. p.n.e. przez Osków. Do najważniejszych odkryć dokonanych w Pompejach należą malowidła ścienne, mozaiki oraz: Bramy Morskiej (Porta Marina), Forum, Świątynia Jowisza, Budynek Władz Miejskich, Comitium, Budynek Eumachii, Świątynia Wespazjana, Świątynia Larów, Macellum. W Pompejach zbudowano: Bazylikę (120 – 78 p.n.e.), świątynię Apollina, Świątynia Apollina, termy miejskie, Teatr Wielki (III w. p.n.e.), Amfiteatr, Dom Fauna, Dom Wettiuszów, Willa z Misteriami i Dom Dramaturga. Henryk Sienkiewicz zwiedzał Pompeje na początku grudnia 1886 r.


[1) Forum. 2) Dom]


[3) Mury z okresu samnickiego. 4) Widok na Campo Pompejanium]

[Fotografie - Autor 1) i 2) Jan Arkesteijn; 3) i 4) Radomil. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją GNU FDL].

PONTEBBA – [Włochy – region Friuli-Wenecja Julijska, prowincja Udine, gmina Pontebba]


Ówczesna stacja graniczna między Austrią a Włochami. Obecnie miejscowość we Włoszech. Z 08 na 09 marca 1890 r. – w drodze do Como – Henryk Sienkiewicz przesiadał się tu do pociągu jadącego do Milanu. Z 15 na 16 grudnia 1890 r. pisarz ponownie przekraczał tu granicę - tym razem w drodze z Wiednia do Rzymu.


[1) Pontebba. 2) Ratusz]

[Fotografie - Autor: 1) Celsius1; 2) Johann Jaritz. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją GNU FDL].

POPRAD [Słowacja – gmina Poprad, pow. Poprad, kraj preszowski]


Miasto we wschodniej Słowacji w historycznym regionie Spisz. Położone jest na wysokości 672 m n.p.m. nad rzeką Poprad, w Kotlinie Popradzkiej i u południowych podnóży Tatr. Henryk Sienkiewicz przebywał tu 08 września 1890 r.


[1. - 2. Centrum miasta z kościołem ewangelickim]

[Fotografie: Autor: 1. Kristo; 2. Yellowfire. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte są licencją GNU FDL].

PORT SAID – [Egipt]


Miasto na północnym wschodzie kraju nad Morzem Śródziemnym w pobliżu Kanału Sueskiego. Henryk Sienkiewicz przypłynął tu 30 grudnia 1890 r. i jeszcze tego dnia wyruszył do Ismaili. W Port Saidzie rozpoczyna się akcja powieści „W pustyni i w puszczy”. Mieszkali tu jej główni bohaterowie Staś i Nel, kiedy to ich ojcowie: Władysław Tarkowski i pan Rawlison – pracowali przy budowie Kanału Sueskiego.




[Fotografia: Autor: 1. nieznany; 2. Flominator; 3. Nicola; 4. Albinfo. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 1. jest własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do niego wygasły. Prawo to stosuje się w Stanach Zjednoczonych, Australii, Unii Europejskiej i w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa w 70 lat po śmierci autora.] [Zdjęcia: 2. i 3. – są własnością publiczną] [Zdjęcia objęte są licencją CC-BY-SA].

POŚWIĘTNE [gm. Płońsk, pow. płoński, woj. mazowieckie]



Tu, od sierpnia 1865 r. do sierpnia 1866 r. w majątku dzierżawionym przez Ludwika Weyhera i Aleksandrę z Kotarskich Henryk Sienkiewicz był guwernerem ich syna Stanisława.



[Zdjęcia dzięki uprzejmości I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO w Płońsku].

POTURZYCA – [Ukraina – rejon sokalski, obwód lwowski]


Miejscowość na Ukrainie. Od południa sąsiaduje z Sokalem. Położona na północ od Czerwonogrodu.
Do II wojny światowej Poturzyca była ośrodkiem majątku ziemskiego, który wchodził w skład dawnego starostwa sokalskiego, które na początku XIX w. władze austriackie przekazały rodzinie Dzieduszyckich jako rekompensatę za skonfiskowane dobra na Podkarpaciu. W ręku Dzieduszyckich Poturzyca pozostała do II wojny światowej. Pierwszym jej właścicielem był hrabia Józef Dzieduszycki, który w 1830 r. rozpoczął budowę pałacu, wstrzymaną po wzniesieniu jednego skrzydła. Był on bibliofilem i zgromadził w Poturzycy cenną bibliotekę. Znaną postacią był jego syn, hrabia Włodzimierz Dzieduszycki (1825 – 1899), członek licznych towarzystw naukowych, przyrodnik, bibliofil, działacz społeczny i polityczny. Powiększał on poturzyckie zbiory, uzupełniając je m. in. o kolekcję przyrodniczą. W 1857 r. całą bibliotekę, liczącą wtedy 14.000 woluminów, przeniósł do zakupionego pałacyku we Lwowie. Aby zapewnić środki na utrzymanie biblioteki, w 1885 r. założył ordynację poturzycko-zarzecką, obejmującą majątki w Poturzycy i Zarzeczu pod Jarosławiem.
Cenne wyposażenie pałacu w Poturzycy zostało rozgrabione w latach 1914 – 1918, a sam pałac wraz z otaczającym go parkiem zniknął z powierzchni ziemi
podczas II wojny światowej lub zaraz po niej. Dziś jedynym śladem rezydencji jest kilka zdewastowanych budynków gospodarczych.
Na przełomie lutego i marca 1901 r. Henryk Sienkiewicz przebywał w Poturzycy u Dzieduszyckich na polowaniu, a następnie - od 18 do 25 lutego 1906 r.



[Zdjęcie zamieszczono dzięki uprzejmości ZWIĄZKU RODOWEGO DZIEDUSZYCKICH HERBU SAS w Warszawie].

POZNAŃ – PADEREWSKIEGO IGNACEGO 8 – HOTEL BAZAR


Hotel w Poznaniu. 24 czerwca 1838 r. powstała Spółka Akcyjna „Bazar”, która zatwierdziła projekt budowy hotelu. Budowa przy ul. Nowej (obecnie – Ignacego Paderewskiego) zakończyła się w 1842 r. W latach 1898 – 1899 dobudowano drugie skrzydło. W 1945 r. hotel spłonął. W 1949 r. jego odbudowy podjął się Henryk Marcinkowski. W latach 1950 – 1978 budynek zajmował „Orbis”. Po 1990 r. hotel powrócił w ręce przedwojennych akcjonariuszy, którzy kończą jego remont.
W dniach 14, 16 i 17 kwietnia 1880 r. w hotelu „Bazar” Henryk Sienkiewicz czytał nowelę “Za chlebem”.


[01. - 02. Hotel “Bazar”]
[Fotografie – Autor: 01) Radomil; 2) Ewa Jermakowicz. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte są licencją CC-BY-SA].

PRAGA [czes. i słow. PRAHA, niem. PRAG] [Czechy – stolica państwa]


Miasto wydzielone na prawach kraju położone nad Wełtawą, jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego. Według tradycji oryginalna czeska nazwa miasta Praha pochodzi od czeskiego słowa práh - próg. Praga powstała w 1784 r. z połączenia pięciu wcześniej samodzielnych organizmów: Starego Miasta, Nowego Miasta, Josefova, Małej Strany i Hradczan – siedziby władców czeskich. Od 1992 r. zabytkowe centrum miasta znajduje się liście światowego dziedzictwa UNESCO.
Ośrodek administracyjny, przemysłowy, handlowo-usługowy, akademicki, turystyczny i kulturalny. Siedziba większości czeskich urzędów centralnych. Ważny węzeł drogowy, kolejowy i lotniczy.
W 1992 r. zabytkowe centrum Pragi zostało zapisane na liście światowego dziedzictwa UNESCO. W mieście znajduje się ponad 20 muzeów i prawie 100 galerii. Niektórymi z atrakcji turystycznych są: Brama Prochowa, Dworzec Główny, Dworzec Masaryka, Galeria Narodowa Sztuki Europejskiej, Galeria Narodowa w Pradze, Hradczany z zamkiem oraz gotycką katedrą św. Wita, św. Wacława i św. Wojciecha, kościół św. Mikołaja (XVIII w.), Loreta, Malá Strana, Miejski Dom Reprezentacyjny, Most Karola, ogrody botaniczne, ogród zoologiczny, praski metronom, Ratusz Nowomiejski (XV w.), Ratusz Staromiejski (XIV w.), Stadion Strahov, Stare Miasto, synagogi Pragi, „Tańczący dom” nad Wełtawą, Týnský Chrám (kościół Marii Panny), wzgórze Petřín, wzgórze Wyszehrad, Złota Uliczka.
Henryk Sienkiewicz przybył tu 20 maja 1889 r. o godz. 3.15 i był do 21 maja 1889 r. Był między innymi w Teatrze Narodowym na sztuce Henrika Johana Ibsena „Nora”.


[1. Hradczany i Most Karola; 2. Hradczany]


[3. Teatr Narodowy – drzeworyt z 1881 r.; 4. Teatr Narodowy]

[Fotografia 1. – Autor: Karelj. Fotografia 2. – Autor: Da Troll. Fotografia 3. – Autor nieznany. Fotografia 4. – Autor: Adam Zivner. Źródło – Wikipedia.]
[Zdjęcia 1. – 3. – zgodnie z wolą autorów – są własnością publiczną.][Zdjęcie 4. objęte jest licencją GNU FDL].

PRZERÓW [czes. PŘEROV, niem. PRERAU] [Czechy – kraj ołomuniecki]


Miasto na Morawach. W mieście znajduje się stacja kolejowa, na której 19 maja 1889 r. Henryk Sienkiewicz miał przesiadkę w drodze do Kissingen. W mieście tym pisarz spędził cztery godziny.


[1. Stary Rynek; 2. Stare Miasto]

[Fotografia 1. – Autor: Radosław Botev. Źródło – Wikipedia. Zgodnie z wolą autora zdjęcie jest własnością publiczną. Fotografia 2. – Autor: Tomas Koralik. Źródło – Wikipedia.][Zdjęcie nr 2. objęte licencją GNU FDL].

PUŁTUSK [m. i gm. Pułtusk, powiat pułtuski, woj. mazowieckie]


Miasto w północnej części Mazowsza, na skraju Puszczy Białej nad Narwią. Powstało w IX – X w. na miejscu dawnego grodu. Od poł. XVI w. przy jezuickiej szkole działał pierwszy w Polsce teatr publiczny. W XIII – XVIII w. było własnością biskupów płockich, rezydujących na pułtuskim zamku. 30 stycznia 1868 r. miał miejsce upadek meteorytu, zwanego później „pułtuskim”. W 1875 r. mieszkańców Pułtuska dotknął pożar, który strawił większość zabudowy miejskiej. Spłonęły cenne pułtuskie księgozbiory. Pod koniec lipca 1875 r. na miejsce tragedii przybył Henryk Sienkiewicz, efektem czego był felieton w prasie warszawskiej. Miasto jest siedzibą Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora.
Zabytki: Bazylika kolegiacka Zwiastowania Najświętszej Marii Panny (XV w.), kaplica Świętej Marii Magdaleny; kościół pojezuicki (XVII - XVIII w.); ratusz (XVI w.); zamek biskupi (XIV – XVI w; obecnie Dom Polonii); kościół św. Krzyża (XVI w.).


[1. Rynek w Pułtusku; 2. Zamek]

[Fotografie – Autorzy: 1 - 2) Marek i Ewa Wojciechowscy. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]



Litera Q



QUEENSTOWN [obecnie – COBH, irl. An Cóbh – [Irlandia – Hrabstwo Cork]


Miasto, port morski na południowy wschód od miasta Cork. Miejscowość letniskowa i uzdrowiskowa. Miasto zyskało swą nazwę Queenstown na cześć królowej Wiktorii. Nazwa ta obowiązywała w latach 1849 – 1922. Obecnie miasto nosi nazwę Cobh i znane jest jako port, z którego wypływały statki z emigrantami, zwłaszcza
do Ameryki. 24 lutego 1876 r. płynący do Ameryki statek „Germanic” z Henrykiem Sienkiewiczem na pokładzie zawinął do tego portu na kilka godzin.


[1. Queenstoown - obecnie Cobh; 2. Statua Annie Moore i jej braci]

[Fotografia 1. Autor: Ralph Rawlison. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].
[Fotografia 2. Autor: Dynaflow. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją GNU FDL].

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]



Litera R



RADOM [gm. Radom, powiat radomski, woj. mazowieckie]



Miasto nad rzeką Mleczną. Według legendy „O srebrnopiórym orle i radomskim grodzie” pewien młodzieniec trafił niesiony głodem do pięknej, zaklętej wioski. Drzewa, krzewy i rzeka szumiały jakby chcąc coś mu powiedzieć. Oczarowany tym pięknem wypowiedział „Rad dom bym tutaj zbudował”. To odczarowało wioskę. Jej mieszkańcy ugościli młodzieńca, a na tamtym miejscu wybudowano gród „Radom”. W rzeczywistości Radom brzmiał pierwotnie Radom’ i nazwa ta pochodziła od imienia Radomir.
Warto tu zobaczyć: cmentarz żydowski, cmentarz rzymskokatolicki, dawny gmach komisji województwa sandomierskiego, Grodzisko Piotrówka, klasztor benedyktynek
z kościołem św. Trójcy, Kolegium oo. Pijarów, kościół ewangelicko-augsburski, kościół św. Wacława, kościół farny św. Jana Chrzciciela, kościół i klasztor
oo. Bernardynów, kościół ufundowany przez Kazimierza Wielkiego, lożę masońską, mury miejskie, Ratusz, Resursę Obywatelską, rogatki, starą elektrownię, stary ogród, średniowieczną szkołę parafialną, Zamek Królewski.
W okresie od 10 grudnia 1903 r. do 20 stycznia 1904 r. Henryk Sienkiewicz miał w Radomiu odczyt na rzecz powodzian. Prezentował swoją nowelę „Dwie łąki”.


[1. Radom – Rada Miasta; 2. Radom – Sąd Okręgowy]

[Autorzy fotografii: 1. Voytek S; 2) Wariag. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 1. objęte jest licencją CC-BY-SA]. [Zdjęcie 2. jest własnością publiczną. Dotyczy to całego świata. Autor zapewnia każdemu prawo do użycia tej pracy w dowolnym celu, bez żadnych ograniczeń, chyba że te ograniczenia są wymagane przez prawo.]

RADZIEJOWICE – [gm. Radziejowice, pow. żyrardowski, woj. mazowieckie]


Niewielka miejscowość położona nad Rzeką Pisią Gągoliną na lekko sfalowanym terenie wypiętrzenia Mszczonowskiego. W XV w. zbudowano tu reprezentacyjną siedzibę właścicieli dóbr Radziejowskich. Wielokrotnie rozbudowywany renesansowy dwór w połowie XVII w. przybrał formę regularnego barokowego założenia pałacowego powiązanego z rozległym ogrodem. Pałac gościł wiele znakomitych osobistości polskich i zagranicznych dworów. Bywali tu Zygmunt III Waza, Władysław IV, Jan III Sobieski. Prymas Michał Radziejowski dokonał przebudowy jednej z oficyn dawnego założenia na pałac, stanowiący obecnie korpus główny zespołu. Po śmierci prymasa dobra odziedziczyli Prażmowscy. Następnie Radziejowice przeszły w posiadanie rodziny Ossolińskich i od 1782 r. – Krasińskich. Oboźny koronny Kazimierz Krasiński na przełomie XVIII i XIX w. przebudował pałac, nadając mu klasycystyczną formę. Prace przy podnoszeniu rezydencji do stanu świetności kontynuował Józef Wawrzyniec Krasiński – szwoleżer, oficer wojsk Księstwa Warszawskiego. Z jego polecenia na poddaszu urządzono mały teatr. Wzniesiono neogotycki zameczek oraz murowany kościół. Wokół pałacu i zameczku założony został park krajobrazowy. Radziejowice, tak dogodnie położone blisko Warszawy, odwiedzali liczni goście. Bywali tu literaci, dziennikarze, m. in.: Henryk Sienkiewicz, Juliusz Kossak, Lucjan Rydel, Jarosław Iwaszkiewicz i mieszkający w pobliskiej Kuklówce Józef Chełmoński.





Od 1965 r. pałac pełni funkcję domu pracy twórczej dla twórców kultury. Przyjeżdżają tu pisarze, publicyści, aktorzy, filmowcy, muzycy i plastycy. Przez trzydzieści lat stałym rezydentem pałacu był Jerzy Waldorff.

[Zdjęcia dzięki uprzejmości Pana Jacka Adamskiego.]

RAGAZ - patrz BAD RAGAZ


REICHENHALL - patrz BAD REICHENHALL


RENO – [Stany Zjednoczone Ameryki – Stan Nevada – Hrabstwo Washoe – stolica hrabstwa]


Miejscowość nad rzeką Truckee u podnóża gór Sierra Nevada. Leży w odległości 42 km na północ od stolicy stanu Carson City i w odległości 35 km na północny wschód od jeziora Tahoe. Drugie po Las Vegas największe miasto stanu Nevada. Słynie ze swoich kasyn. W 1877 r. – w drodze do kopalń srebra w Virginia City – krótką chwilę był tu Henryk Sienkiewicz.



[Fotografia – Autor: 1) Kc0616; 2) Lvtalon. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

RESINA – [Włochy – gmina Torre Annunziata, region Kampania, Prowincja Neapol]


Miejscowość położona niedaleko Herculanum (dzisiejsze: Ercolano). Henryk Sienkiewicz był tu na początku grudnia 1886 r.

RIGI – [Szwajcaria – Kanton: Lucerna/Schwyz]


Góra wapienna (1.797 m n. p. m.) pomiędzy jeziorami: Zug i Czterech Kantonów. Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w tym miejscu datują się następująco: 01) przełom maja i czerwca 1896 r. – wraz z dziećmi.


[01. i 02. Góra Rigi]

[Fotografie: – Autor: 01 – 02) Roland Zumbühl. Źródło – Wikipedia.] [Fotografie 01. i 02. objęte są licencją GNU FDL].

ROCHESTER - [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej – Stan Nowy Jork]


Miasto nad jeziorem Ontario i rzeką Genesee.
05 marca 1876 r. Henrykiem Sienkiewiczem podróżował pociągiem na Dziki Zachód. W Rochester – z okien pociągu – podziwiał on jezioro Ontario.


[1. – 2. Rochester]

[Fotografie: Autor: 1. Maksim; 2. Andreas F. Borchet. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją GNU FDL].

RODAUN – [Austria – dzielnica Wiednia]


Do 1938 r. odrębna miejscowość, a obecnie jest 23. dzielnicą Wiednia.
Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Rodaun: 1) sierpień 1886 r. - wycieczki; 2) 21 i 24 kwietnia 1887 r. - poszukiwania mieszkania dla swoich dzieci, teściów i szwagierki Jadwigi Janczewskiej; 3) 15 lipca 1890 r. - obiad ze znajomymi.


[2) mapa Rodaun i okolic - 1872 r.]


[3) Bergkirche; Schulzentrum Schloss Rodaun]

[Fotografie: Autor: 1) Eknuf; 2) Österreichisch-Ungarische Monarchie, Militärgeographisches Institut; 3 – 4) Extrawurst. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

ROGALIN – [gm. Mosina, pow. poznański, woj. wielkopolskie]


Wieś nad Rzeką Wartą położona 20 km na południe od Poznania. Pierwsze wzmianki o Rogalinie pochodzą z XIII w. W drugiej połowie XVIII w. wieś przeszła w ręce Kazimierza Raczyńskiego, starosty generalnego Wielkopolski i marszałka koronnego. Latem 1831 r. w Rogalinie zatrzymał się Adam Mickiewicz. Znajduje się tu barokowo-klasycystyczny pałac, park i wozownia pochodzące z XVIII w. W zespole pałacowym znajduje się kościół pw. św. Marcelina – mauzoleum Raczyńskich. W pałacu mieści się galeria malarstwa mająca w swych zbiorach prace artystów: Jan Matejko, Jacek Malczewski, Stanisław Wyspiański, Julian Fałat, Olga Boznańska, Leon Wyczółkowski, Aleksander Gierymski, Maurice Chabas, Albert Besnard, Paul Delaroche, Claude Monet – i innych, udostępnione dla zwiedzających. Pałac stanowi oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu. Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza u Edwarda i Róży Raczyńskich w Rogalinie datują się następująco:
01) 29 września - 17 października 1895 r.; 02) wrzesień 1899 r.







Nad brzegiem Warty (w tzw. starorzeczu Warty) rosną dęby rogalińskie (dąbrowa rogalińska) (około 2000 dębów) - pomniki przyrody i największe w Europie skupisko dębów pomnikowych, położone na terenie Rogalińskiego Parku Krajobrazowego. Najpotężniejsze dęby mają pnie o obwodzie sięgającym 9 m, a wszystkie
o obwodzie pow. 2 m. Najsłynniejsze z nich to Lech, Czech i Rus, mające około 700 lat.



Przez Rogalin przebiega trasa turystyczna - Trasa Kórnicka oraz rowerowy Pierścień Poznański.

[Zdjęcia dzięki uprzejmości Firmy SELNET.PL w Puszczykowie.]

ROMANUL - [Rumunia]


Miasto w Rumunii przy ujściu Mołdawy do Seretu. Henryk Sienkiewicz był tu na początku października 1886 r. w drodze do Konstantynopola.
W liście z 09 października 1886 r. pisze do Jadwigi Janczewskiej, że w Romanul są ludzie, którzy mówią po polsku.

RUDA [gm. Krzywda, pow. łukowski, woj. lubelskie]


Wieś. Majątek Leona i Ludwiki Dmochowskich, krewnych Henryka Sienkiewicza. Przebywał on w Rudzie w sierpniu i wrześniu 1880 r.

RUDAWA [gm. Zabierzów, pow. krakowski, woj. małopolskie]


Wieś położna 12 km od granic Krakowa. Nazwa wsi pochodzi od bagien i moczarów (tzw. rudawy) albo od rudy żelaznej. Przy stacji kolejowej stoi dom z wieżyczką
z 1896 r. Antoniny Domańskiej. W lipcu i sierpniu 1908 r. mieszkał w nim Henryk Sienkiewicz z rodziną. 06 sierpnia 1908 r. Henryk Sienkiewicz wpisał się do parafialnej księgi pamiątkowej.


[01. Rudawa – dworzec kolejowy; 02. Rudawa – Zespół Szkół im. Henryka Sienkiewicza]
[Autorzy fotografii: 01) Smokker; 02) Jakub Hałun. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 01. jest własnością publiczną zgodnie z wolą autora.] [Zdjęcie 02. objęte jest licencją GNU FDL].

RUSE [RUSZCZUK] – [Bułgaria – obwód Ruse] - [HOTEL ISLAHANE]


Miasto założone przez Rzymian na prawym brzegu Dunaju przy ujściu Dolnego Łomu, port śródlądowy i ważny węzeł komunikacyjny, ośrodek handlu. Turcy nazwali
to miasto Ruszczuk. Taka też nazwa pojawia się w listach Henryka Sienkiewicza. Obecnie przez Ruse przechodzi najkrótsza linia kolejowa, łącząca kraje europejskie
z Bliskim Wschodem. Wzdłuż malowniczego, wysokiego brzegu Dunaju ciągnie się szeroki bulwar. Warto zwiedzić schronisko rybackie „Prosta”, Park Lipnika,
gdzie znajdują się schroniska turystyczne, domy wypoczynkowe, hotel i restauracja. Atrakcję stanowi również: Międzynarodowy Dworzec Kolejowy, „Mostu Przyjaźni”.
10 października 1886 r. z Giurgiu do Ruse (Ruszczuka) w Bułgarii dopłynął Henryk Sienkiewicz wraz z Antonim Zaleskim i Kazimierzem Pochwalskim – w ramach podróży
do Konstantynopola. Zatrzymali się w Hotelu Islahane (Islah Hane - z tureckiego: dobra karczma). Przebywali tu do 13 października 1886 r., kiedy to wybrali się w drogę do Warny w Bułgarii.

RZYM – [Włochy – stolica państwa i regionu Lacjum]


Miasto w środkowej części kraju w otoczeniu wzgórz, nad Tybrem, ośrodek administracyjny i polityczny (siedziba prezydenta, ministerstw i urzędów). Drugi
po Mediolanie ośrodek finansowy i gospodarczy państwa. Wielki węzeł komunikacji lotniczej, kolejowej (sławny dworzec Termini) i drogowej. Rzym posiada także metro. Światowy ośrodek turystyczny z bardzo bogatymi zabytkami starożytności i średniowiecza (kościoły, bazyliki, Koloseum, pałace, akwedukty, fontanny i wiele innych budowle), niezwykle bogate muzea, nowoczesne osiedla mieszkaniowe na przedmieściach. Częścią miasta jest Watykan –państwo kościelne i siedziba papieży.
Rzym powstał w epoce żelaza, jako osada Latynów, usytuowana na szczycie Palatynu. Jego mieszkańcy byli prostymi pasterzami owiec (około 800 – 750 p.n.e.). Według tradycji Rzym założył Romulus 21 kwietnia 753 r. p.n.e. i został jego pierwszym królem. Od tej daty liczona była historia miasta. Po śmierci Romulusa panowało jeszcze sześciu królów. Według tradycji byli to: Numa Pompiliusz (około 715 – 673 p.n.e.), Tuliusz Hostiliusz, Ankus Marcjusz (642 – 617 p.n.e.), Tarkwiniusz Stary, Serwiusz Tuliusz i Tarkwiniusz Pyszny. W I w. p.n.e. armia rzymska stworzyła okazję takim ludziom jak Gajusz Mariusz, Sulla, Pompejusz i Cezar, by mogli sięgnąć po władzę. W 167 r. p.n.e. została sprowadzona do Rzymu biblioteka Perseusza króla Macedonii. W 142 r. p.n.e. powstał pierwszy kamienny most na Tybrze.
W 46 r. p.n.e. została przeprowadzona przez Sosigenesa reforma kalendarza rzymskiego. W 27 r. p.n.e. August został pierwszym cesarzem. W 59 r. n.e. cesarz Neron zorganizował igrzyska wzorowane na greckich. W 64 r. wybucha w Rzymie wielki pożar. Rozpoczyna się odbudowa miasta, jeszcze piękniejszego niż wcześniej. W 72 r. rozpoczęto budowę Koloseum, w 125 r. – Panteon, a w 216 r. zostają ukończone Termy Karakalli. W latach 70. III w. zbudowano nowe mury miasta zwane Murami Aureliana. W 330 r. cesarz Konstantyn Wielki, przeniósł stolicę Cesarstwa Rzymskiego do Konstantynopola. W 395 r. nastąpił podział na Cesarstwo Wschodniorzymskie ze stolicą w Konstantynopolu i Cesarstwo Zachodniorzymskie ze stolicą w Rawennie. Rzym został zdobyty przez germanów w 410 i 455 r. Samo cesarstwo upadło w 476 r. W VIII w. Rzym stał się stolicą Państwa Kościelnego i siedzibą papieży. W 1527 r. Rzym zostaje splądrowany przez wojska niemieckie
i hiszpańskie pod wodzą cesarza Karola V, a w latach 1809 – 1814 – wcielony przez Napoleona I do Francji, po czym ponownie wraca pod władzę papieży. W 1871 r. staje się stolicą zjednoczonych Włoch. W 1929 r. traktaty laterańskie między papiestwem a rządem Królestwa Włoch ustanowiły odrębność Państwa Watykańskiego, uznając jego niezależność i niepodległość. Do najstarszych części miasta należą: Forum Romanum, Forum Boarium, Pole Marsowe, Via Appia. W Rzymie warto zobaczyć: Bazylikę Santa Maria Maggiore, Bazylikę św. Jana na Lateranie, Bazylikę św. Pawła za Murami, Circus Maximus, Cloaca Maxima, Corso, Fontannę di Trevi, Forum Boarium, Forum Romanum, Kapitol, Koloseum, Mauzoleum Augusta, Ołtarz Pokoju, Palatyn, Panteon w Rzymie, Piazza del Popolo, Piramidę Cestiusza, Plac Navona, Plac Wenecki z Ołtarzem Ojczyzny, Pole Marsowe, Schody Hiszpańskie, Usta Prawdy, Via Appia, Via Sacra, Watykan, Wielką Synagogę, Zamek Świętego Anioła.
Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Rzymie datują się następująco: 01) październik 1879 r.; 02) grudzień 1890 r. - Henryk Siemiradzki oprowadzał pisarza po Rzymie. Pokazał mu wówczas kaplicę z napisem „Quo vadis, Domine” na frontonie, która do dnia dzisiejszego mieści się przy Via Appia Antica.


[05 - 06) Kaplica „Quo vadis, Domine”]

W okresie od 04 do 9 (10) grudnia 1886 r. pisarz mieszkał w Albergo Orientale (Hotelu Orientale) w Rzymie. Od 16 do 19 grudnia 1890 r. mieszkał w Hotelu Minerwa przy Piazza Della Minerva 69. 18 grudnia 1890 r. gościł na obiedzie u Henryka Hektora Siemiradzkiego w willi przy via Gaeta 1.


[01 - 02) Via Appia Antica]


[03) Pantenon; 04) Koloseum]

Henryk Sienkiewicz był w Rzymie od 29 marca do 11 kwietnia 1893 r. 31 marca 1893 r. w Kaplicy Sykstyńskiej oglądał „Lamentacje proroka Jeremiasza” Giorgia Allegri.


[07. Rzym - Kaplica Sykstyńska; 08. Rzym - Corso Vittore Emanuele]

Dalsze udokumentowane pobyty pisarza w Rzymie datują się następująco: 01) grudzień 1893 r. - Hôtel Splendide i Hôtel de Rome; 02) 24 lutego 1894 r. - Pension Tischer przy via Alimberti.

[Fotografia – Autor: 01) Radosław Botev; 02) Longbow4u; 03) Eean; 04) BetacommandBot; 05) Achille Pinelli (1809 - 1841); 06) LPLT; 07) Stinkzwam; 08) Lalupa. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia 01. - 04., 07 - objęte są licencją CC-BY-SA].[Zdjęcie 08. objęte jest licencją GNU FDL]. [Zdjęcia: 05. - 06. - są własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do nich wygasły. Prawo to stosuje się w Stanach Zjednoczonych, Australii, Unii Europejskiej i w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa w 70 lat po śmierci autora.]

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]



Litera S



SACRAMENTO - [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej – Hrabstwo Sacramento, Stan Kalifornia]


Miasto leżące w Dolinie Kalifornijskiej w odległości 85 mil na północny wschód od San Francisco przy ujściu rzeki American do rzeki Sacramento.
Założone w grudniu 1848 r. przez szwajcarskiego imigranta Johana Suttera. Siedziba Uniwersytetu Stanowego Kalifornii (California State University at Sacramento).
Jest to przedostatni przystanek Henryka Sienkiewicza w podróży na Dziki Zachód, do którego dotarł 15 marca 1876 r.


[1. Miasto w 1849 r.; 2. Kapitol; 3. Panorama śródmieścia]

[Fotografie – Autor: 1) RI; 2) Henri Sivonen; 3) J. Smith. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 1. jest własnością publiczną.] [Zdjęcia 2. i 3. objęte licencją CC-BY-SA].

SAINT-RAPHAËL [Francja – gmina Saint-Raphaël, region Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, departament Var]


Miejscowość nadmorska. Zabytki w mieście: kościół Notre Dame de la Victorie de Lépante, historyczna dzielnica Valescure, Stare Miasto, stary port, Muzeum Archeologiczne oraz zabytkowe wille - Villa Rouquerousse i Villa Sémiramis, Kościół Templariuszy, Promenada René Coty oraz Bulwar Generała de Gaulle’a.
09 lutego 1896 r. Henryk Sienkiewicz – wraz z dziećmi: Henrykiem Józefem i Jadwigą – odwiedził tę miejscowość.


[Saint-Raphaël – 01. Hôtel de Ville; 02. Kasyno Barrière]

[Fotografie: Autor: 01 – 02) Cyrilb1881. Źródło – Wikipedia.] [Fotografie objęte są licencją GNU FDL].

SALZBURG – [Austria – kraj związkowy Salzburg]


Miasto nad rzeką Salzach w Alpach w północno-zachodniej Austrii, stolica kraju związkowego Salzburg. Położone w pobliżu granicy z Niemcami. Miejsce urzędowania polskiego konsula honorowego. Ważne centrum turystyczne oraz sportów zimowych. W 1996 r. stare miasto Salzburga zostało wpisane na Listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO.
Najbardziej odwiedzane atrakcje turystyczne miasta to: Festung Hohensalzburg – Zamek-Forteca Salzburga, główna ulica starego miasta – Getreidegasse, na której znajduje się dom narodzin Wolfganga Amadeusza Mozarta, Hellbrunn wraz z parkami i pałacami, katedra św. Ruperta, klasztor Nonnberg, klasztor św. Piotra, kościół franciszkanów, kościół uniwersytecki, Pałac Klessheim, Pałac Leopoldskron, Pałac Mirabell z ogrodami, Petersfriedhof – cmentarz św. Piotra, Salzburger Residenz - pałac arcybiskupów Salzburga, Tanzmeisterhaus przy Makartplatz – drugie mieszkanie rodziny Mozartów, zabytkowe centrum miasta.
Przed 21 sierpnia 1887 r. około godz. 16.00 – w drodze do Bad Gastein – przebywał tu Henryk Sienkiewicz.


[1) Salzburg; 2) Ogrody Pałacu Mirabell]


[3) Panorama Salzburga]

[Fotografie: Autor: 1) Thomas Pintaric; 2) Andrew Bossi; 3) Newdecade. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

SAN BERNARDINO [GÓRY] - [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej – Hrabstwo San Bernardino; Stan Kalifornia]


Krótkie pasmo górskie na północny wschód od Los Angeles.

Pasmo rozciąga sie na długości około 100 km na południowym krańcu pustyni Mojave.

Od zachodniej strony Najwyższy szczyt to San Gorgonio Mountain (3505 m n.p.m.).

W górach leżą popularne ośrodki wypoczynkowe południowej Kalifornii: Crestline, Lake

Arrowhead, Running Springs i Big Bear Lake.














Góry te Henryk Sienkiewicz zwiedzał w drugiej połowie 1876 r.


[1. Położenie Gór San Bernardino na mapie; 2. Góry San Bernardino – widok na San Gorgonio Mountain; 3. San Gorgonio Mountain od strony północnej]

[Fotografie – Autor: 1) Matthew Trump; 2) i 3) Doc Searls. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia 1. i 3. objęte są licencją CC-BY-SA].[Zdjęcie 2. objęte jest licencją GNU FDL].

SAN FRANCISCO – CALIFORNIA THEATRE [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej – Stan Kalifornia]


Teatr zbudowany w 1869 r. przez William'a Ralston'a w San Francisco przy Bush Street 414 – według projektu SC Bugbee & Son. Zburzony i odbudowany w 1889 r.
W 1906 r. w wyniku trzęsienia ziemi teatr uległ całkowitemu zniszczeniu. Obecnie w tym miejscu znajduje się oznaczenie upamiętniające teatr i jego artystów.
W sierpniu i wrześniu 1877 r. Henryk Sienkiewicz bywał w teatrze na występach Heleny Modrzejewskiej.


[03. California Theatre – około 1870 r. 04. Ruiny California Theatre – 1906 r.]

[Fotografie: Autor: 03. www.oac.cdlib.orgark; 04. www.content.cdlib.orgark13030hb138nb1jh. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia 01. - 02. są własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do nich wygasły. Prawo to stosuje się w Stanach Zjednoczonych, Australii, Unii Europejskiej i w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa w 70 lat po śmierci autora.]

SAN FRANCISCO – MINNA STREET 619 – [Stany Zjednoczone Ameryki - Stan Kalifornia]


Tu po wyjeździe w 1877 r. z Anaheim Henryk Sienkiewicz przeprowadził się wraz z Chłapowskimi. Później je opuścił. Powrócił tu w połowie roku. Dokładny adres
jest nieznany.


[01. City Hall. 02. Port Lotniczy]

[Fotografia – Autor: 01) Cabe6403; 02) Lupo. Źródło – Wikipedia.][Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

SAN FRANCISCO – WOODWARDS’S GARDEN [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej – Stan Kalifornia]


Popularne w latach 1865 – 1891 w San Francisco miejsce rozrywki, które Henryk Sienkiewicz wspomina w „Listach z podróży do Ameryki”. Oglądał je w drugiej połowie 1876 r.:

(…) Podczas tych wycieczek spotykałem dość często grzechotniki. (…) Pewnego razu wyszedłszy świtaniem spostrzegłem na samej drodze węża. Myślałem, że płaz ustąpi mi z drogi, jak się to zresztą zwykle zdarza; ale on wyprostował się do wpół ciała i zagiąwszy głowę począł syczeć. Mogłem mu się wtedy dobrze przypatrzyć. Sam koniec ogona jego, podniesiony w górę, poruszał się na prawo i na lewo tak szybko, że pojedyncze drgania grzechotek zlewały się w jeden dosyć wysoki ton. Wąż widocznie musiał być albo czymś rozdrażniony,
albo najedzony do tego stopnia, że mu się nie chciało uciekać.
Gdy jednak zachodziłem mu z boków, prostował się coraz bardziej
i w miarę moich ruchów obracał głowę. Trwało to wszystko dość długo, albowiem nie widziałem w tym dla siebie żadnego niebezpieczeństwa, gdyż w ostatecznym razie łatwo mogłem uciec.
Na koniec uciąłem za pomocą bowie-knife długi pręt laurowy
i ogołociwszy go z liści przystąpiłem bliżej. Wąż stanął wówczas jak świeca i już chciał się rzucić na mnie, gdy uderzenie pręta zabiło go
na miejscu. Odciąwszy mu ogon naliczyłem siedemnaście dzwonków, co znaczyło, że płaz miał siedemnaście lat; zatem był stary i niebezpieczny. Od owej pory zebrałem już bardzo piękną kolekcję ogonów, nie licząc bowiem zdobytych osobiście, dostałem ich przeszło dwadzieścia
od skwaterów i Indian. Największe z nich dochodzą do jedenastu grzechotek, chociaż często zdarzają się węże daleko starsze. W San Francisco np. w Woodward’s Garden widziałem węża o czterdziestu dzwonkach w ogonie. (…)


[Autor nieznany. Zdjęcie pochodzi z ENCYCLOPEDIA OF SAN FRANCISCO].

SAN REMO [Włochy - gmina san Remo, region Liguria, prowincja Imperia]



Najbardziej znane kąpielisko Włoskiej Riwiery. Miasto wygląda dostojnie i przyciąga wczasowiczów. Pozostaje miejscowością wytworną. Miejscowe kasyno, obok tego
z Monte Carlo, należy do najsłynniejszych na całej Riwierze. Miasto kojarzy się z Festival della Canzone.
Wytworne kąpielisko kwitło przez około 60 lat, aż do wybuchu II wojny światowej. Piotr Czajkowski, przebywając tu w 1878 r., ukończył Eugeniusza Oniegina
i skomponował IV Symfonię. Henryk i Maria Sienkiewiczowie przebywali tu: w 1884 r.: 28 stycznia, 24., 28. marca (w Hotel et Pension Beau-Séjour), 2, 11 kwietnia – w 1885 r.: 06 lutego.


[1) Widok ogólny; 2) Casino Municipal]

[Fotografia – Autor: 1) Dr. Gert Błażejewski; 2) Markus Bernet. Źródło – Wikipedia.][Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

SANTA ANA MOUNTAINS [GÓRY] - [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej – Hrabstwo Orange, Riverside, San Diego; Stan Kalifornia]


Krótkie pasmo górskie wzdłuż wybrzeża południowej Kalifornii w Stanach Zjednoczonych. Najwyższy szczyt – Santiago (1.734 m n.p.m. Góry te Henryk Sienkiewicz zwiedzał w drugiej połowie 1876 r.


[1. Położenie Gór Santa Ana na mapie; 2. Kanion św. Mateusza w Górach Santa Ana]

[Fotografie – Autor: 1) Decumanus; 2) Justin.Johnsen. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia 1. i 2. objęte jest licencją GNU FDL].

SANTA ANA RIVER [RZEKA] - [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej – Stan Kalifornia]



Największa rzeka Południowej Kalifornii.
Henryk Sienkiewicz wspomina ją w „Listach z podróży do Ameryki”. Oglądał ją w drugiej połowie 1876 r.:
„(…) …rozmawialiśmy o zbliżającej się porze dżdżystej i potrzebie porobienia tych zapasów, które nie mogły być porobione
gdzie indziej jak w mieście, a które należało porobić wcześnie, albowiem w czasie wezbrania potoków i Santa Ana River drogi między miastem a kanionami są poprzecinane. (…)

Był zachód słońca, a nad Oceanem rozlewał się drugi ocean purpury i złota na niebie. Na dolinie ubranej w królewskie kolory ujrzałem naprzód suche, piaszczyste a szerokie łożysko równoległej do gór rzeki Santa Ana. Dalej ciemne grupy drzew oznaczały Anaheim i Orange, a mniejsze grupy - farmy rozrzucone po całym stepie. Wszystko to leżało u moich nóg. (…)”


[Fotografie: Autor: 1) Shannon1; 2) Scotttezombie. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 1. objęte jest licencją GNU FDL]. [Zdjęcie 2. objęte jest licencją CC-BY-SA].

SANTA CATALINA ISLAND [WYSPA] [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej – Stan Kalifornia]



Skalista wyspa w archipelagu Channel Islands u wybrzeży Stanów Zjednoczonych w stanie Kalifornia w hrabstwie Los Angeles. Henryk Sienkiewicz wspomina wyspę
w „Listach z podróży do Ameryki”. Oglądał ją w pierwszej połowie 1876 r.:
„(…) Góry skończyły się. Stałem jakoby na olbrzymim, wysokim na jakie dwieście stóp tarasie. Strumień spływał zeń
po tak stromej pochyłości na dół, że tworzył prawie wodospad. U stóp tarasu widniał dom farmerski bielejący wśród masy drzew gumowych
(eukaliptusów); tam zaczynała się dolina anaheimska, a raczej step szeroki, powietrzny, przestronny, biegnący
aż do brzegów Oceanu. Oparłszy się o karabin patrzyłem nieruchomo z pół godziny na ową cudną dolinę. Na krańcu widnokręgu szarzała niby mgła, niby chmura jakaś sina, ale rozświecona purpurą zachodu. Był to Pacyfik, ojciec oceanów i mórz wszystkich. We wzgórzach sterczących nad tumanem poznałem wyspy Santa Catalina i Catalina Harbor, które zwiedzałem bawiąc jeszcze
w Landing. (…)”




[Fotografia: Autor: Krzysier. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie jest w domenie publicznej, ponieważ zostało wykonane przez NASA. Według prawa autorskiego NASA „materiały NASA nie są chronione prawami autorskimi, chyba że zaznaczono”.]

SANTA MONICA [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej – Hrabstwo Los Angeles, Stan Kalifornia]


Nadbrzeżne miasto w USA znane jako miasto artystów oraz ludzi związanych z show biznesem. Ośrodek turystyczny. Nazwa miasta pochodzi od Moniki z Hippo.
W pierwszym kwartale 1877 r. Henryk Sienkiewicz przypłynął tu statkiem „Mohongo” i dalej pojechał pociągiem do Los Angeles.


[01. - 02. Santa Monica]

[Fotografie: Autor: 01) Lars0001; 02) Sameer Khan. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia są własnością publiczną zgodnie z wolą ich autorów.]

SCHINZNACH LES BAINS – [Szwajcaria]


Miejscowość uzdrowiskowa nad rzeką Aare, posiadająca gorące źródła siarczane. Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Genewie datują się następująco: 01) 02 - 24 czerwca 1896 r.

SEBASTOPOL – [Stany Zjednoczone Ameryki - Hrabstwo Sonoma, Stan Kalifornia]


Miasto, gdzie Rudolf Korwin Piotrowski posiadał swój majątek, w którym w 1877 r. zamieszkał Henryk Sienkiewicz, po opuszczeniu San Francisco.



[Fotografia – Autor: 1) Norton; 2) Jengod; 3) Stephen Gold. Źródło – Wikipedia.][Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

SEROCK [m. i gm. Serock, powiat legionowski, woj. mazowieckie]


Miasto nad Jeziorem Zegrzyńskim, położone naprzeciw ujścia Bugu do Narwi, na pograniczu Kotliny Warszawskiej i Wysoczyzny Ciechanowskiej. Ośrodek rekreacyjno-wypoczynkowy. Znajdują się tu: przystań żeglugi pasażerskiej, liczne trasy spacerowe, turystyczny szlak pieszy z Dębego. Miejscowość stanowi także ośrodek kultury
i sportu.
Pod koniec lipca 1875 r. w Serocku Henryk Sienkiewicz zatrzymał się tu na zmianę koni w drodze z Warszawy do Pułtuska.


[1. Rynek; 2. Urząd Miasta i Gminy]

[Fotografie – Autor: 1 - 2) Alina Zienowicz. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

SESTRI LEVANTE – [Włochy – gmina Sestri Levante, Prowincja Genua, Region Liguria]


Miejscowość, w której Henryk Sienkiewicz przebywał wraz z córką Jadwigą w 1901 r.



[Fotografia – Autor: 1) Ricc_HB74; 2) Idéfix. Źródło – Wikipedia.][Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

SEWILLA – [Hiszpania – prowincja Sewilla]


Czwarte pod względem wielkości miasto Hiszpanii, nad Gwadalkiwirem, założone przez Iberów prawdopodobnie w II w. p.n.e. jako osada Hispalis. Stolica andaluzyjskiego folkloru "flamenco". Ważniejsze muzea i zabytki: Alkazar (dawny pałac królewski), Dom Piłata (Casa de Pilatos), Giełda, Katedra de Santa Maria
(z grobowcem Krzysztofa Kolumba), Główne Archiwum Indii, La Plaza de Toros de la Real Maestranza de Caballería de Sewilla (arena walk byków), Muzeum Archeologiczne, Muzeum Sztuk Pięknych (Museo de Bellas Artes), Plac Hiszpański (Plaza de España), Ratusz, Szpital Miłosierdzia (Hospital de la Caridad), Torre del Oro (Złota Wieża).
Henryk Sienkiewicz przebywał tu od 30 września do 04 października 1888 r. Mieszkał w Hotelu Fonda di Paris. W tym czasie zwiedził między innymi: katedrę, Alcazar i dom Piłata.


[1) Arena walk byków; 2) główne patio w domu Piłata]

[Fotografia – Autor: 1) Julo; 2) Pufacz. Źródło – Wikipedia.][Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

SHERMAN HILL SUMMIT - [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej - Hrabstwo Albany County, Stan Wyoming]


Przełęcz [wysokość 8.640 stóp (2.630 m)] pomiędzy Górą Sherman [ wysokość około 8.820 stóp (2.690 m)] a Górami Laramie. 11 marca 1876 r. pociąg, którym Henryk Sienkiewicz podróżował z Nowego Jorku do San Francisco, miał tu przystanek (pomiędzy Pine Bluffs w Stanie Wyoming a Ogden w Stanie Utah). Napisał on:
„(…) Na koniec dojeżdżamy do stacji Sherman, najwyższego wzniesienia na całej linii, leżącego na 9000 stóp nad poziom morza. (…)”

SIDNEY - [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej – Hrabstwo Cheyenne, Stan Nebraska]


Miasto założone w 1867 r. przez Union Pacific.
Miasto to wymienia Henryk Sienkiewicz jako kolejny przystanek, do którego dotarł 11 marca 1876 r. pociągiem w drodze na Dziki Zachód.



[Fotografie – Autor: 1) Publichall 2) Iowaryan. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 1. objęte licencją CC-BY-SA].[Zdjęcie 2. jest własnością publiczną zgodnie z wolą autora.]

SIEDLCE [gm. Siedlce, powiat siedlecki, woj. mazowieckie]


Miasto we wschodniej Polsce położone na Południowym Podlasiu pomiędzy rzekami: Muchawką i Helenką.
Najstarszy przekaz o miejscowości Siedlecz pochodzi z 1448 r. 15 stycznia 1547 r. Siedlce otrzymały prawa miejskie oparte na prawie magdeburskim. W pierwszym stuleciu swego istnienia miasto przeżywało dynamiczny rozwój, przerwany w połowie XVII w. w wyniku wojen. Odrodzenie miasta nastąpiło za Aleksandry Ogińskiej
z rodu Czartoryskich. W czasie zaborów mieszkańcy brali czynny udział w powstaniach. Miasto odzyskało niepodległość w 1918 r. W okresie dwudziestolecia międzywojennego Siedlce stanowiły ośrodek handlu i rzemiosła. W czasie II wojny światowej Siedlce były rejonem działań partyzanckich Armii Krajowej, BCh i NSZ. Okres wojny przyniósł ogromne zniszczenia zabudowy miasta. W 1969 r. rozpoczęła działalność Wyższa Szkoła Nauczycielska, obecnie Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach. W okresie od 10 grudnia 1903 r. do 20 stycznia 1904 r. Henryk Sienkiewicz miał w Siedlcach odczyt na rzecz powodzian. Prezentował swoją nowelę „Dwie łąki”.


[1. Siedlce – Pałac Ogińskich; 2. Siedlce – Narodowy Bank Polski]


[3. Siedlce – Urząd Miasta; 4. Siedlce – Poczta Polska]

[Autorzy fotografii: 1. J. Janusz; 2) Aga K.; 3 – 4) Janusz Jurzyk. Źródło – Wikipedia.]
[Zdjęcie 1. objęte jest licencją CC-BY-SA]. [Zdjęcia 2. – 4. objęte są licencją GNU FDL].

SOPOT [m. gm. Sopot, miasto na prawach powiatu, woj. pomorskie]


Miasto nad Zatoką Gdańską, położone pomiędzy Gdańskiem i Gdynią, z którymi tworzy Trójmiasto. Popularny kurort nadmorski, miasto uzdrowiskowe, Miejsce konkursów piosenki Sopot Festiwal w Operze Leśnej. Miasto posiada najdłuższe w Europie drewniane molo.
Zabytki Sopotu: dworek Sierakowskich, drewniane molo spacerowe, kaplica Najświętszej Marii Panny i Andrzeja Boboli, kościół garnizonowy św. Jerzego wraz z plebanią, kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa, kościół Zbawiciela (ewangelicko-augsburski), Łazienki Południowe, Zakład Balneologiczny, zespół pałacowy „Stawowie”, zespół sądowo-więzienny, zespół urbanistyczny miasta.
Henryk Sienkiewicz przebywał tu w lipcu (Sopot, willa „Neudorff” przy Rickert-Strasse (dzisiaj: ul. Obrońców Westerplatte) i sierpniu 1888 r.


[1. Muzeum Sopotu; 2. Zakład Balneologiczny]


[3. Latarnia morska; 4. Pomnik Armii Krajowej]

[Fotografie – Autor: 1) Jan Burnewicy; 2 - 4) Tomasz Kolowski Tommy jr. Źródło – Wikipedia. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

SOSNOWIEC [gm. Sosnowiec, pow. sosnowiecki, woj. śląskie]


Miasto położone na Wyżynie Śląskiej nad 3 rzekami: Czarną Przemszą, Białą Przemszą i Brynicą. Znajduje się na terenie Zagłębia Dąbrowskiego.
Nazwa miasta pochodzi od borów sosnowych porastających te tereny. Pierwotna nazwa miasta brzmiała Sosnowice. Najstarsza znana wzmianka o osadzie pochodzi być może z 1123 r., a już z pewnością o Milowicach, Klimontowie, Zagórzu można mówić na podstawie dokumentu z 1228 r. Prawa miejskie przez krótki okres w XVIII w. posiadał Modrzejów a następnie od 1902 r. Sosnowiec.
Zabytki: budynek dawnego Liceum im. Stanisława Staszica, cerkiew prawosławna świętych Wiery, Nadziei, Luby i Matki ich Zofii; dom ludowy, Dom Macierzysty zgromadzenia Karmelitanek Bosych Dzieciątka Jezus, dom Mieroszewskich, dworzec kolejowy Sosnowiec Główny, dworzec kolejowy Sosnowiec-Maczki, dwór Mieroszewskich, Hotel „Victoria”, katedra Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, kościół ewangelicki, kościół Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa, kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa, kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny, kościół św. Apostołów Piotra i Pawła, kościół św. Barbary, kościół św. Jana Chrzciciela, kościół św. Joachima, kościół św. Tomasza Apostoła, pałac Dietla, pałac Schöna, pałac Wilhelma, Sanktuarium Miłosierdzia Bożego, zamek Sielecki i willa Piątkowskiego.
W okresie od 10 grudnia 1903 r. do 20 stycznia 1904 r. Henryk Sienkiewicz miał w Sosnowcu odczyt na rzecz powodzian. Prezentował swoją nowelę „Dwie łąki”.


[1. Sosnowiec – dworzec kolejowy Sosnowiec Główny]


[2. Sosnowiec – Pałac Schöna; 2. Sosnowiec – Zamek Sielecki]

[Autorzy fotografii: 1) Napoleon.c; 2) Bastet78 3) MatthiasGor. Źródło – Wikipedia.]
[Zdjęcie 1. objęte jest licencją GNU FDL]. [Zdjęcia 2. i 3. objęte są licencją CC-BY-SA].

STARY SMOKOWIEC [Słowacja]


Miejscowość klimatyczna i kąpielowa na Spiszu. Założona w 1793 r. u podnóża Tatr Wysokich, część struktury administracyjnej miasta Wysokie Tatry. Jednym
z najbardziej znanych budynków jest Grand Hotel. W lipcu 1896 r. Henryk Sienkiewicz odwiedził tę miejscowość wraz ze swoimi dziećmi. Wtedy miejscowość ta znajdowała się na terytorium Węgier.


[Stary Smokowiec: 01. Grand Hotel; 02. kościół]

[Fotografie: Autorzy: 01. Jozef Kotulič Slovakia; 02. Stevage. Źródło – Wikipedia.] [Fotografie objęte są licencją GNU FDL].

STRZAŁKÓW [gm. Radomsko, pow. radomszczański, woj. łódzkie]


Wieś, w której znajduje się dworek (niestety – już po przeróbkach) rodziny Biedrzyckich oraz park. Tu od 05 do 17 sierpnia 1874 r. Henryk Sienkiewicz przebywał
wraz z narzeczoną Marią Kellerówną.





W 1884 r. dworek kupił malarz Henryk Siemiradzki, gdzie przez wiele lat wraz z rodziną przyjeżdżał na wakacje. Przed dworkiem rośnie lipa, pod którą artysta tworzył.



W 1901 r. artysta zachorował, stracił mowę. Na krótko przed śmiercią wyjechał do Strzałkowa i tam zmarł.

[Fotografie: Krzysztof Grabiński]


STUDZIENIEC [gm. Puszcza Mariańska, powiat żyrardowski, woj. mazowieckie]


Wieś nad rzeką Sucha, dopływem Bzury. Znajduje się tu zakład poprawczy założony w 1876 r. przez Towarzystwo Osad Rolnych i Przytułków Rzemieślniczych. Początkowo chłopcy byli podzieleni na piętnastoosobowe grupy. Każda z nich wraz ze swoim wychowawcą zajmowała oddzielny domek. Byli oni przyuczani do różnych zawodów, a ponadto każdy musiał się również uczyć pracy na roli.
W 1875 r. wieś odwiedził Henryk Sienkiewicz, o czym napisał XXII felieton „Chwila obecna”.

Poniższe zdjęcia Zakładu Poprawczego w Studzieńcu przedstawiają:


[1. budynek administracji; 2. budynek I grupy internatowej]


[3. budynek VI grupy internatowej; 4. nowa portiernia]


[5. szkoła; 6. szpitalik]


[7. kaplica]

[Fotografie – Autor: Rafał Szulc.] [Zdjęcia dzięki uprzejmości ZAKŁADU POPRAWCZEGO w Studzieńcu].

SUCZAWA [SUCEAVA] - [Rumunia – okręg Suczawa]


Miasto w Mołdawii w Rumunii.
Można tu obejrzeć: ruiny twierdzy tronowej (XIV w.), cerkiew św. Jerzego „Mirăuţi” (XIV w.), monastyr ormiański „Zamca” (XV w.), cerkiew św. Demetriusza (XVI w.)
i monastyr św. Jana Nowego (XVI w.).
Henryk Sienkiewicz był tu na początku października 1886 r. w drodze do Konstantynopola.


[1) Suczawa; 2) Cerkiew Narodzin św. Jana Chrzciciela]

[Fotografie: Autor: 1) Oleh Petriv; 2) Petr Sporer. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

SUEZ – [Egipt – muhafaza Suez]


Miato portowe położone nad Zatoką Sueską. Henryk Sienkiewicz był w Suezie: od 27 stycznia do 01 lutego i w kwietniu 1891 r.


[01. Suez – Masjid Hamza; 02. Suez – dom Anwara as-Sadata]

[Fotografia: Autor: 1 - 2) The Egyptian. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia 01. – 02. objęte są licencją GNU FDL].

SUSPENSION BRIDGE – patrz NIAGARA BALLS SUSPENSION BRIDGE


SUWAŁKI [gm. Suwałki, pow. suwalski, woj. podlaskie]


Miasto nad rzeką Czarna Hańcza.
W okresie od 10 grudnia 1903 r. do 20 stycznia 1904 r. Henryk Sienkiewicz miał w Suwałkach odczyt na rzecz powodzian. Prezentował swoją nowelę „Dwie łąki”.


[1. Suwałki – dworzec kolejowy (1917 r.); 2. Suwałki – Biblioteka Publiczna im. Marii Konopnickiej]


[2. Suwałki – ul. Tadeusza Kościuszki; 2. Suwałki – Park Konstytucji 3 Maja]

[Autorzy fotografii: 1) Michał Jankiewicz (zm. 1924 r.); 2. i 4.) Łukasz Urynowicz; 3) Halibutt. Źródło – Wikipedia.]
[Zdjęcie 1. jest własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do niego wygasły. Prawo to stosuje się w Stanach Zjednoczonych, Australii, Unii Europejskiej i w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa w 70 lat po śmierci autora.] [Zdjęcia 2. – 4. objęte są licencją CC-BY-SA].

SWEETWATER MOUNTAINS [GÓRY] [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej]


Pasmo górskie z najwyższym szczytem Mount Patterson (3.552 m n. p. m.) w północnym Hrabstwie Mono w Kalifornii i zachodnim Hrabstwie Lyon w Nevadzie. Oddzielają Rzekę West Walker od Rzeki East Walker. Henryk Sienkiewicz przybył tu w okresie października i listopada 1877 r. Opisał je w „Listach z podróży
do Ameryki”:
(…) Jechaliśmy środkiem obszernego kanionu, który jakby olbrzymia, na kilkanaście mil szeroka ulica szedł na północ. Dwa boki,
a raczej dwie ściany jego boczne stanowiły pasma Gór Sweet Water Mts. (Słodkiej Wody); przez przerwy zaś pasma leżącego
po prawej stronie widać było południową grupę Black Hills (Czarnych Gór). (…)

SYRACUSE - [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej – Hrabstwo Omondaga, Stan New York]


Miasto założone w 1820 r. Jego nazwa pochodzi od miasta Syrakuzy we Włoszech. Obydwa miasta niegdyś miały wielkie kopalnie soli.
05 marca 1876 r. na pół godziny w Syracuse zatrzymał się pociąg z Henrykiem Sienkiewiczem, podróżującym na Dziki Zachód.


[01. Syracuse; 02. Uniwersytet w Syracuse]

[Autor: 01) Leslie; 02) Doulelel. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 01. objęte licencją CC-BY-SA]. [Zdjęcie 02. jest własnością publiczną zgodnie z wolą autora.]

SZCZAKOWA [dzielnica Jaworzna – gmina Jaworzno, pow. jaworznicki, woj. śląskie]


Pierwsze wzmianki o Szczakowej pochodzą z XV w. Szczakowa była wsią królewską i należała do starostwa będzińskiego (1519 r.). Rozwój miejscowości wiązał się
z budową linii kolejowej i powstaniem w 1847 r. dworca kolejowego. Niedaleko zbiegały się granice zaborów. Osoba, przekraczająca w owym czasie granicę, musiała przejechać przez Szczakową. W latach 1933 – 1956 Szczakowa była samodzielnym miastem, a w latach 1934 – 1954 – także siedzibą gminy wiejskiej Szczakowa.
Od 2000 r. działa Koło Miłośników Szczakowej przy Towarzystwie Przyjaciół Miasta Jaworzna. W 1956 r. Szczakowa została przyłączona do Jaworzna.
03 listopada 1887 r. podróżujący pociągiem Henryk Sienkiewicz przekraczał granicę zaborów: austriackiego i rosyjskiego. Wspomina o tym w liście z tego samego dnia. 18 listopada 1890 r. w Szczawnicy pisarz spotyka się ze Swinarskim (agentem Towarzystwa Wzajemnych Ubezpieczeń „New-York”) i Karolem Bennim (swoim przyjacielem, a jednocześnie lekarzem współpracującym z tym towarzystwem) celem ubezpieczenia się przed podróżą afrykańską.


[1. Jaworzno - Szczakowa – plan; 2. Szczakowa – ul. Jagiellońska – 1909 r.]

[Zdjęcie 1. objęte jest licencją GNU FDL]. [Zdjęcie 2. jest własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do niego wygasły. Prawo to stosuje się w Stanach Zjednoczonych, Australii, Unii Europejskiej i w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa w 70 lat po śmierci autora.]

SZCZAWNICA [gm. Szczawnica, pow. nowotarski, woj. małopolskie]



Miasto położone w dolinie potoku Grajcarka (prawego dopływu Dunajca) między Pieninami a pasmem Radziejowej z Beskidu Sądeckiego. Uzdrowisko. Leczone są tu choroby układu oddechowego i przewodu pokarmowego ze względu na występowanie szczaw alkalicznych słonych oraz korzystnych warunków klimatycznych.
W Szczawnicy trzykrotnie przebywał Henryk Sienkiewicz (1868, 1879, 1909).



[Fot. 1. i 2. Pomnik Henryka Sienkiewicza w Szczawnicy]



[Fot. 3. Dawna Szkoła Podstawowa nr 1, w której był Henryk Sienkiewicz. Fot. 4. Obecna Szkoła Podstawowa nr 1 im. Henryka Sienkiewicza]



[Fot. 5. i 6. Hotel „Batory w Szczawnicy]

[Fotografie: Krzysztof Grabiński]

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]



Litera Ś



ŚMIEŁÓW [gm. Żerków, pow. jarociński, woj. wielkopolskie]


Osada nad Lutynią, na terenie Żerkowsko-Czeszewskiego Parku Krajobrazowego. Miejscowość znana z Muzeum im. Adama Mickiewicza mieszczącego się
w klasycystycznym pałacu, w którym latem 1831 r. przebywał Adam Mickiewicz. Pałac zbudowany w 1797 r. Składa się z klasycystycznej, na planie prostokąta zbudowanej willi, połączonej półkolistymi galeriami z oficynami. Korpus główny poprzedzony czterokolumnowym portykiem wielkiego porządku. Pałac na planie podkowy
o rozpiętości skrzydeł około 43 m. W otoczeniu pałacu znajduje się dobrze utrzymany park krajobrazowy. Po wygaśnięciu rodu Gorzeńskich (1887 r.), zadłużony majątek kupił Franciszek Chełkowski. Chełkowscy modernizują gospodarstwo, a w pałacu urządzają kolekcję pamiątek związanych z Adamem Mickiewiczem i jego pobytem w Śmiełowie. Prowadzą domu otwartego, który, aż do wybuchu wojny przyciągał wiele wybitnych postaci ze świata kultury i polityki, między innymi: Ignacy Paderewski, Wojciech Kossak, Ludwik Puget, Ludomir Różycki, Władysław Tatarkiewicz i Henryk Sienkiewicz. Ku uczczeniu pobytu ostatniej z wymienionych postaci, Józef i Maria z Donimirskich Chełkowscy wmurowali tablicę pamiątkową na pokojem, gdzie ona przebywała. Od 1975 r. mieści się tu Muzeum im Adama Mickiewicza
w Śmiełowie.





Henryk Sienkiewicz, który bawił tu od 20 do 23 września 1899 r. Nocował w komnacie na zdjęciu poniżej.



[Zdjęcia dzięki uprzejmości MUZEUM MARODOWEGO im. ADAMA MICKIEWICZA w Śmiełowie].

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]



Litera T



TAMISCAL [GÓRY] - [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej – Stan Kalifornia]


Krótkie pasmo górskie. Góry te Henryk Sienkiewicz zwiedzał w drugiej połowie 1876 r. Z uwagi na brak opisu tych gór przytoczono fragment z listu pisarza:
„(…) Całe dni i miesiące takich podróżniczych warunków miałem teraz przed sobą, ponieważ owe góry: Tamiscal, Santa Ana
i San Bernardino, w które przedostałem się po wielu usiłowaniach, leżą poza ucywilizowanym kalifornijskim pasem. Ów pas ciągnie się z północy na południe, brzegiem morskim, od Oregonu aż do miasta San Diego, leżącego prawie już na granicy między właściwą Kalifornią a tak zwaną Lower Kalifornią, półwyspową i należącą do Meksyku. (…)”

TOLEDO – [Hiszpania – prowincja Toledo, wspólnota autonomiczna – Kastylia-La Mancha]


Miasto w środkowej Hiszpanii (około 70 km od Madrytu), położone na wzgórzu w zakolu rzeki Tag. Ośrodek przemysłu lekkiego, spożywczego i rzemiosła artystycznego. Miejscowość turystyczna. Klejnot hiszpańskiej architektury założony przez Iberów. Atrakcje turystyczne: Alkazar (twierdza), brama Puerta del Sol, brama Puerta Nuevade de Bisagra, brama Puerta Vieja de Bisagra, Katedra (z kaplicami: Capilla de San Juan, Capilla Mayor, Capilla Mozarabe, Capilla Santiago - z chórem, zakrystią), Kościół San Juan de los Reyes, Kościół San Roman, Kościół San Tome, Kościół Santa Maria la Blanca, Kościół Santiago del Arrabal, Kościół Santo Cristo de la Luz, most Puente de Alcantara, Muzeum Archeologiczne, muzeum Casa del Greco (dom El Greco), Museo de Santa Cruz, Synagoga El Transito, pałac arcybiskupi, Palacio
de Fuensalida, Ratusz.
Henryk Sienkiewicz przebywał tu 11 października 1888 r. Zwiedzał między innymi: katedrę, kościół San Juan de los Reyes i szkołę wojskową.


[1) Ratusz; 2) Kościół Santiago del Arrabal]


[3. Katedra; 4. Kościół San Juan de los Reyes]

[Fotografia – Autor: 1) Albeins; 2) EmDee; 3) Dodo; 4) Daderot. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

TOMASZÓW MAZOWIECKI [gm. Tomaszów Mazowiecki, pow. tomaszowski, woj. łódzkie]


Miasto położone na skraju Puszczy Pilickiej w Dolinie Białobrzeskiej nad Pilicą, Wolbórką, Czarną i Piasecznicą, w pobliżu Zalewu Sulejowskiego. Znajduje się w dwóch regionach historyczno-kulturowych. Część miasta po lewej stronie Pilicy to Mazowsze, a po prawej stronie rzeki to Małopolska.
Zabytki: Batavia, budynek Banku Polskiego, dawna wozownia Moritza Piescha, dawne jatki, dawny dwór, kamienica Bolesława vel Borucha Szepsa, kamienica Karola Jana Bartke, kamienica rodziny Knothe, kościół ewangelicko-augsburski Świętej Trójcy, kościół ewangelicko-augsburski Zbawiciela, kościół św. Antoniego Padewskiego, kościół św. Marcina, pałac Ostrowskich, pałacyk Jana Rode, pałacyk Pieschów, Ratusz, willa Bornsteinów, willa Dawida Bornsteina, willa Jakuba Halperna, willa kierownictwa Fabryki Sukna H. Landsberg i willa Roberta Kleindiensta.
W okresie od 10 grudnia 1903 r. do 20 stycznia 1904 r. Henryk Sienkiewicz miał w Tomaszowie Mazowieckim odczyt na rzecz powodzian. Prezentował swoją nowelę „Dwie łąki”.


[1. Tomaszów Mazowiecki – Urząd Miasta; 2. Tomaszów Mazowiecki – ul. Polskiej Organizacji Wojskowej]


[2. Tomaszów Mazowiecki – willa Jana Rode; 2. Tomaszów Mazowiecki – willa rodziny Knothe]

[Autorzy fotografii: 1 – 2) Michalszew; 3 – 4) Ktw. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia 1. i 2. objęte są licencją CC-BY-SA]. [Zdjęcia 3. i 4. objęte są licencją GNU FDL].

TORRE ANNUNZIATA – [Włochy – gmina Torre Annunziata, region Kampania, Prowincja Neapol]


Miejscowość położona blisko Pompejów, siedmiokrotnie zalewana przez Wezuwiusz. Ośrodek przemysłu spożywczego, skąd pochodzą znane makarony i spaghetti. Henryk Sienkiewicz był tu na początku grudnia 1886 r.

TORRE DEL GRECO – [Włochy – gmina Torre Annunziata, region Kampania, Prowincja Neapol]


Miejscowość znana z rzemiosła artystycznego, specjalizująca się w kameach i koralach. Henryk Sienkiewicz był tu na początku grudnia 1886 r.

TORUŃ - [gm. TORUŃ, miasto na prawach powiatu, woj. kujawsko-pomorskie]


Miasto położone nad Wisłą i Drwęcą. Prawobrzeżna część miasta położona jest na Pomorzu, lewobrzeżna – na Kujawach. Ośrodek gospodarczy, kulturalny i naukowy. Jedno z najstarszych miast polskich. W nocy z 19/20 lutego 1876 r. na stacji kolejowej zatrzymał się pociąg, którym Henryk Sienkiewicz odbywał pierwszą część podróży do Ameryki, o czym napisał we wstępie „Listów z podróży do Ameryki”. Pisarz przechodził tu kontrolę graniczną i celną.



[Fotografia – Autor: René Klein. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją GNU FDL].

TRENCZYŃSKIE CIEPLICE [TRENČIANSKE TEPLICE] - [Słowacja – Kraj Trenczyński] - [d. Teplitz]


Uzdrowisko w zachodniej Słowacji, w dolinie potoku Teplicka, w obszarze gór Strażowskich. Własności lecznicze tutejszych źródeł znane były już w XIV w. Termalne wody mineralne (36 - 42°C) stosuje się do leczenia chorób reumatycznych, narządów ruchu. Ośrodek turystyczny i sportów zimowych.
Udokumentowane pobyty pisarza w Teplitz datują się następująco: 01) 21 sierpnia - 06 października 1894 r.; 02) 29 lipca - 23 sierpnia 1895 r.; 03) 29 lipca - 13 sierpnia 1896 r.



[Fotografia – Autor: 1) Pufacz. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcie objęte licencją CC-BY-SA].

TRESTRAOU [Francja – gmina Perros-Guirec, region Bretania, departament Côtes-d'Armor]


Miejscowość w pobliżu Perros-Guirec. Udokumentowane pobytu w Trestraou datują się następująco: 01) 04 – 22 lipca 1898 r.

TRIEST – [Włochy – region Friuli-Wenecja Julijska, prowincja Triest, gmina Triest]


Miasto w północno-wschodnich Włoszech u północnych wybrzeży Morza Adriatyckiego, nad Zatoką Triesteńską. Położone jest tuż przy granicy ze Słowenią. Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Trieście darują się następująco: 01) połowa września 1879 r.; 02) 25 - 26 września 1897 r.



[Autor: 1. - 2.) Tiesse. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia są własnością publiczną zgodnie z wolą autora.]

TRZEBCZ SZLACHECKI [gm. Kijewo Królewskie, pow. chełmiński, woj. kujawsko-pomorskie]


Wieś nadana w 1222 r. przez Konrada Mazowieckiego biskupowi pruskiemu Chrystianowi. Gniazdo rodowe Trzebskich, w których posiadaniu pozostaje w XVI w.
i później, następnie własność biskupów chełmińskich. W XIX w. własność Ślaskich. W 1883 r. właścicielem dworu został Ludwik Maurycy Ślaski. To właśnie za jego czasów dwór w Trzebczu Szlacheckim gościł tak znane postacie jak: Juliusz Fałat, Kazimierz Nitsche, Henryk Sienkiewicz i Józef Wodziński. W 1975 r. majątek został wchłonięty przez Państwowe Gospodarstwo Rolne w Stablewicach. Natomiast we dworze umieszczono szkołę podstawową, która mieści się tam do chwili obecnej.
We wsi znajduje się także gotycki kościół z XIV w. Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Trzebczu datują się następująco: 01) wrzesień 1899 r.

TUANO - [Stany Zjednoczone Ameryki Północnej]


Miejscowość tę Henryk Sienkiewicz wymienia jako przystanek pomiędzy Ogden w Stanie Utah a Sacramento w Stanie Kalifornia, do której dotarł 12 marca 1876 r. pociągiem w drodze na Dziki Zachód. Napisał:
„(…) …posunęliśmy się o jeden dzień drogi do małej i nędznej stacji Tuano, na której zwykle pociąg zatrzymuje się na trzy minuty, przyszła wiadomość, że dalsza droga nie jest do przebycia, śniegi bowiem na przestrzeni kilku mil zasypały ją
na kilkanaście łokci grubo. (…)”
Z tego powodu pisarz zmuszony był pozostać tu kilka dni.

TYNIEC


Do 1973 r. podkrakowska wieś. Obecnie włączona do Krakowa. Znana jest głównie dzięki istniejącemu od 1044 r. klasztorowi benedyktynów. Nazwa Tyniec pochodzi
od celtyckiego słowa „tyn”, które oznaczało mur lub ogrodzenie. Henryk Sienkiewicz był tu 06 lipca 1890 r.


[1. Klasztor o. o. benedyktynów]

[Fotografia – Autor: 1) Jerzy Strzelecki. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie objęte jest licencją CC-BY-SA].

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]



Litera U



UDINE – [Włochy – gmina Udine – Prowincja Udine – Region Friuli-Wenecja Julijska]


Miasto na północno-wschodnim skraju Niziny Weneckiej założono w 943 r. Ma tutaj swoją siedzibę Uniwersytet Udine. W marcu 1884 r. Henryk i Maria Sienkiewiczowie przejeżdżali przez Udine w drodze do San Remo.


[1) Centrum miasta; 2) Piazza della Liberta]

[Fotografia – Autor: 1) Sandro Schachner; 2) Wikityke. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

UTRATA [obecnie - część Zakroczymia]


W XIX w. maleńka miejscowość pod Zakroczymiem, przez którą Henryk Sienkiewicz przejeżdżał w drodze do Poświętnego. Pisarz wspomina ją w liście z 19 kwietnia 1866 r. do Konrada Dobrskiego.

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]



Litera V



VEVEY [Szwajcaria - Kanton Vaud] - RUE D'ITALIE 1 [Hotel du Lac - obecnie Grand Hotel du Lac]


Miasto o charakterze turystyczno-wypoczynkowym, położone na brzegu Jeziora Genewskiego (18 km od Lozanny).
Od końca 1914 r. aż do swojej śmierci (15 listopada 1916 r.) mieszkał tu Henryk Sienkiewicz. W Vevey ostatnich 25 lat swego życia spędził również Charlie Chaplin.
W czasie I wojny światowej powstał tu Komitet Generalny Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce założony przez Ignacego Jana Paderewskiego i Henryka Sienkiewicza.
W Szwajcarii Henryk Sienkiewicz mieszkał początkowo w Grand Hotelu - przynajmniej do 24 listopada 1915 r. Na przełomie lat 1915/1916 przeprowadził się do Hotelu
du Lac. Mieszkał w nim do śmierci. Na razie listami pisarza udokumentowane są dni:31 stycznia, 26 kwietnia 1916 r.
Obecnie jest to GRAND HOTEL DU LAC - elegancki hotel pięciogwiazdkowy, usytuowany nad brzegiem Jeziora Genewskiego. Oferuje przepiękne widoki na jezioro
oraz szereg znakomitych udogodnień w luksusowych pokojach. Wytworna atmosfera hotelu przywodzi na myśl czasy, gdy był on miejscem odwiedzanym
przez przedstawicieli arystokracji. Jego nowoczesne udogodnienia zapewniają doskonały pobyt nawet najbardziej wymagającym, współczesnym turystom.
Hotel kultywuje znakomite tradycje szwajcarskiej gościnności, które odzwierciedlone są w jego znakomitej kuchni, eleganckim wystroju, rzetelnej obsłudze, pięknym ogrodzie oraz odprężającym tarasie.


[1) Vevey; 2) Muzeum Żywności i Żywienia]

[Fotografia – Autor: 1) Roland Zumbühl; 2) Aliman5040; 3) Flicka. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

VIAREGGIO – [Włochy – region Toskania, prowincja Lukka, gmina Viareggio]


Miasto nad Morzem Tyrreńskim. Ośrodek przemysłowy, rzemieślniczy oraz rolniczy. Turystyczny kurort nadmorski.
Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Viareggio datują się następująco: 01) listopad 1908 r.

[Viareggio: 01) Grand Hotel Royal; 02) Principe di Piemonte]

[Fotografia: Autor: 01. Salko; 02. Freepenguin. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 01. objęte jest licencją GNU FDL]. [Zdjęcie 02. objęte jest licencją CC-BY-SA].

VILLEFRANCHE-SUR-MER [Francja – gmina Villefranche-Sur-Mer, region Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, departament Alpy Nadmorskie]


Miejscowość nadmorska. W lutym 1896 r. Henryk Sienkiewicz – wraz z dziećmi: Henrykiem Józefem i Jadwigą – odwiedził tę miejscowość.


[Villefranche – 01. Port; 02. Promenada]


[Villefranche – 03. Panorama]


[Villefranche – 04. Cytadela]

[Fotografie: Autor: 01) Ernmuhl; 02) Rundvald; 03) Berthold Werner; 04) Fafou06. Źródło – Wikipedia.]
[Fotografie 01. i 03. objęte są licencją GNU FDL]. [Fotografia 02. jest własnością publiczną zgodnie z wolą Dotyczy to całego świata. Autor zapewnia każdemu prawo do użycia tej pracy w dowolnym celu, bez żadnych ograniczeń, chyba że te ograniczenia są wymagane przez prawo.] [Fotografia 04. objęte jest licencją CC-BY-SA].

VILLENEUVE – [Szwajcaria – Kanton Vaud]


Miasto we francuskojęzycznej części kraju.
Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Villeneuve datują się następująco: 01) kwiecień 1909 r. - Hotel Byron.















[01. Villeneuve – Hotel Byron – 1842 r.]
[Autor: 1) Jean Bryner. Źródło – Wikipedia.] [Ten plik jest własnością publiczną
w Stanach Zjednoczonych oraz w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa 100 lat po śmierci autora lub wcześniej.]

VIRGINIA CITY – [Stany Zjednoczone Ameryki – Stan Nevada, Hrabstwo Storey]


Stolica hrabstwa Storey. Jedno z najstarszych miast w stanie Nevada i jedno z najstarszych na zachód od Rzeki Missisipi. Powstało w wyniku odkrycia cennych złóż mineralnych. W 1859 r. w pobliskim Comstock Lode rozpoczął się boom górniczy na wydobycie srebra. Tutaj w 1863 r. Samuel Clements, reporter miejscowej gazety „Enterprise”, podpisał się pseudonimem Mark Twain. Virginia City to także miasto położone najbliżej Cartwright Ranch, gdzie rozgrywała się akcja serialu „Bonanza”. W 1877 r. kopalnie srebra w Virginia City zwiedzał Henryk Sienkiewicz.


[1) Virginia City; 2) ruda srebra i złota]

[Fotografia – Autor: 1) Sascha Brück; 2) Reno Chris. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

VÖSLAU - patrz BAD VÖSLAU


VRANOV NAD TOPĽOU [niem. FRÖ(H)NEL/VRONAU AN DER TÖPL, węgier. VARANNÓ]
[Słowacja – gmina Vranov nad Topľou, pow. Vranov nad Topľou, kraj preszowski]


Miasto we wschodniej Słowacji w historycznym regionie Zemplín. Położone jest na wysokości 132 m n.p.m., w dolinie Topľi, u zbiegu Niziny Wschodniosłowackiej, Pogórza Ondawskiego i Gór Tokajsko-Slańskich. Od 24 do 26 października 1889 r. Henryk Sienkiewicz był gościem Edwarda i Ludgardy z Mniszków Stadnickich
w ich rezydencji (zamku).


[1) Panorama miasta; 2) klasztor]

[Fotografie: Autor: 1. Szeder László; 2. Przykuta. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte są licencją GNU FDL].

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]



Litera W



WALDMÜHLE – [Austria]


Brak aktualnych danych na temat miejscowości. W XIX w. miejscowość podwiedeńska.
21 kwietnia 1887 r. szukał tu mieszkania dla swoich dzieci, teściów i szwagierki Jadwigi Janczewskiej.

WALDEGG – [Austria – gm. Feliksdorf, pow. Wiener Neustadt-Land, kraj związkowy Dolna Austria]


Miejscowość w Austrii.
24 kwietnia 1887 r. szukał tu mieszkania dla swoich dzieci, teściów i szwagierki Jadwigi Janczewskiej.

WALENCJA – [Hiszpania – gmina Walencja – prowincja Walencja – wspólnota autonomiczna Walencja]


Miasto w Hiszpanii nad rzeką Turia na wybrzeżu Morza Śródziemnego, trzecie pod względem liczby ludności miasto Hiszpanii. Ważny ośrodek przemysłowy, finansowy
i kulturalno-naukowy. Duży port handlowy i pasażerski. Ważny węzeł kolejowy, drogowy i lotniczy. Kolonia rzymska Valentia Edetanorum – założona w 138 r. p.n.e.
Atrakcje turystyczne Walencji: El Carme (stara dzielnica), El Micalet, Jardí Botánic (ogród botaniczny), Jardins de l'Alameda (park), Jardins de Monfort (park), katedra, La Ciudad de las Artes y las Ciencias (Miasto Sztuki i Nauki), La Lonja (giełda jedwabiu), Las Fallas, modernistyczna hala targowa, Museo Nacional de Cerámica, Museo Provincial de Bellas Artes (Muzeum Sztuk Pięknych), Serrano i Quart (dwie wieże).
Henryk Sienkiewicz przebywał tu 26 września 1888 r.


[1) Dworzec kolejowy]


[2) Muzeum Sztuk Pięknych]

[Fotografia – Autor: 1) - 2) Felivet. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

WAMI – [Tanzania]


Rzeka, na której pomiędzy 03 a 26 marca 1891 r. Henryk Sienkiewicz polował na krokodyle. Dokładna data nie jest znana, ale miało to miejsce przed febrą, na którą zapadł pisarz.

WARNA – [Bułgaria – obwód Warna]


Miasto w Bułgarii, port nad Morzem Czarnym. 10 listopada 1444 r. pod Warną miała miejsce bitwa między oblegającą miasto armią węgierską dowodzoną
przez Władysława III (Warneńczyka), króla polskiego i węgierskiego z wojskami tureckimi pod dowództwem sułtana Murada II. Bitwa zakończyła się klęską wojsk chrześcijańskich i śmiercią polskiego króla. Od 1878 r. Warna leży w granicach Bułgarii.
W dniach od 13 do 15 października 1886 r., w drodze do Konstantynopola, w Hotelu Mercatelli zatrzymali się: Henryk Sienkiewicz, Kazimierz Pochwalski i Antoni Zaleski.


[1) Katedra w Warnie; 2) symboliczne Mauzoleum Władysława Warneńczyka]

[Fotografie: Autor: 1) Arieta171; 2) Maksim. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

WARSZAWA

Szczególne podziękowania za pomoc przy opracowaniu notatek dotyczących adresów warszawskich składam:

- Panu RYSZARDOWI MĄCZEWSKIEMU z Portalu Internetowego WARSZAWA1939.PL;
- Pani EWIE BRATOSIEWICZ z WARSZAWSKIEGO STOWARZYSZENIA PRZEWODNIKÓW im. Adama Jarzębskiego.



WARSZAWA – AGRYKOLI 1 [ŁAZIENKI KRÓLEWSKIE]


Zespół pałacowo-ogrodowy w Warszawie założony w XVIII w. przez Stanisława Augusta Poniatowskiego. Nazwa pochodzi od wzniesionego w latach 80. XVII w. przez Stanisława Herakliusza Lubomirskiego barokowego pawilonu Łaźni, przebudowanego przez Stanisława Augusta Poniatowskiego na pałac Na Wyspie. Oprócz budynków, pawilonów oraz wolnostojących rzeźb w Łazienkach Królewskich znajdują się cztery ogrody: Królewski, Romantyczny, Modernistyczny oraz Chiński.
Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Łazienkach Królewskich datują się następująco: maj 1913 r.










[Fotografia: Autor: 01. Mariokol. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie objęte jest licencją GNU FDL].

WARSZAWA – ALEKSANDRA PLAC [obecnie TRZECH KRZYŻY PLAC] 12


Mieszkanie Franciszka i Marii z Wieniawskich Ejsmondów. Fotografia po lewej przedstawia dwie kamienice - po lewej nr 12, po prawej nr 10. Dom ocalał w czasie powstania warszawskiego, ale w 1974 r., wraz z pierzeją Trzech Krzyży, został rozebrany w ramach modernizacji miasta.
Henryk Sienkiewicz odwiedzał Franciszka i Marię Ejsmondów podczas swoich pobytów w Warszawie.



[Fotografie dzięki uprzejmości Portalu WARSZAWA1939.PL].

WARSZAWA – BRACKA 16


Kamienica wybudowana w latach 1882 - 1883. Mieszkał tu Karol Benni. Tu też w okresie jego zamieszkania odbywały „piątki u Benniego", gromadzące elitę kulturalną Warszawy. Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza pod tym adresem datują się następująco: 01) 22 marca 1897 r.



[Zdjęcia dzięki uprzejmości Portalu WARSZAWA1939.PL].

WARSZAWA – CHMIELNA 15


Dwupiętrowa kamienica przy ul. Chmielnej 15 powstała około 1840 r. Kamienica ta nie przetrwała II wojny światowej. Fotografia z okresu Powstania Warszawskiego przedstawia wylot ul. Chmielnej na ul. Szpitalną i ul. Bracką. Chmielna 15 – to druga (w głąb Chmielnej) kamienica po prawej stronie zdjęcia.



Tu w sierpniu 1881 r. mieszkał Henryk Sienkiewicz. Tu 18 sierpnia - po ślubie - zamieszkała również jego żona Maria Emilia Kazimiera z Szetkiewiczów.

[Fotografia: Sylwester Braun ps. „Kris”. Oryginał przechowywany jest w Muzeum Historycznym M. St. Warszawy]
[Zdjęcie dzięki uprzejmości MUZEUM HISTORYCZNEGO MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY oraz Szanownej Pani JOANNY BRAUN].

WARSZAWA – CHOPINA (przed wojną pisownia fonetyczna - SZOPENA) 10


Tu 24 stycznia 1912 r. przebywał Henryk Sienkiewicz. Stąd pisał list do Jean’a Auguste’a Boyer D’agen.

WARSZAWA – CHOPINA 18


Tu od wiosny 1911 r. mieszka Henryk Sienkiewicz. Przebywał tam jeszcze 13 stycznia 1914 r.
Dziś nie ma adresu Chopina 18. Numeracja kończy się na nr 5 i 5a (po stronie nieparzystej) oraz na nr 10 (po stronie parzystej). Wspominany przez Henryka Sienkiewicza dom stał na rogu ulic: Mokotowskiej i Chopina (nr 18). Ulica zamieszkana była przez zamożnych lokatorów. W 1939 r. spłonęła część zabudowy w pobliżu al. Ujazdowskich. Walki w okresie Powstania Warszawskiego i późniejsze podpalenia doprowadziły do zniszczenia pozostałych domów. Po 1945 r. rozebrano mury wszystkich wypalonych kamienic. Obecnie na miejscu dawnego budynku (Chopina 18) znajduje się skwerek z drzewami.

WARSZAWA – CZERNIAKOWSKA


Miejsce istnienia w XIX w. pierwszej w Warszawie fabryki betonu, kierowanej przez inżyniera Ludwika Jarockiego.
22 czerwca 1875 r. Henryk Sienkiewicz uczestniczył w jej poświęceniu.

WARSZAWA – DOLINA SZWAJCARSKA


Warszawski ogród wypoczynkowo-rozrywkowy powstały w 1786 r. Istniał do Powstania Warszawskiego w 1944 r. Zajmowała przestrzeń od ul. Pięknej do Al. Róż
po przebitą w XIX w. ul. Chopina. Do dziś ocalał fragment ogródka oddzielony od Al. Ujazdowskich budynkiem Sądu Apelacyjnego. Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w tym miejscu datują się następująco: 01) 02 grudnia 1899 r.


[Dolina Szwajcarska: 01. około 1901 r.; 02. obecnie]

[Fotografie: Autor: 01) nieznany zmarły przed 1937 r.; 02) Vistula. Źródło – Wikipedia.]
[Fotografia 01. jest własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do niej wygasły. Prawo to stosuje się w Stanach Zjednoczonych, Australii, Unii Europejskiej
i w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa w 70 lat po śmierci autora.] [Fotografia 02. objęta jest licencją CC-BY-SA].

WARSZAWA – DYNASY


Fragment warszawskiego Śródmieścia na pograniczu Powiśla przy skarpie wiślanej. W 1892 r. księżna Maria Światopełk-Czetwertyńska teren Dynasów wydzierżawiła Warszawskiemu Towarzystwu Cyklistów. Wkrótce wybudowano tu tor kolarski oraz budynek głównej siedziby Towarzystwa. W 1921 r. tor został zastąpiony betonowym. W 1937 r. skończyła się umowa dzierżawy i powoli teren toru kolarskiego był zabudowywany budynkami mieszkalnymi. Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w tym miejscu datują się następująco: 01) 28/29 stycznia 1898 r.; 02) 17 grudnia 1900 r.



[Fotografia – autor: E. Troczewski. Publikacja 1897 r. Źródło – Wikipedia.] [To zdjęcie jest w domenie publicznej, ponieważ zgodnie z art.3 prawa autorskiego
z 29 marca 1926 r. i art. 2 prawa autorskiego z 10 lipca 1952 fotografie polskich autorów (lub które ukazały się po raz pierwszy w Polsce lub równocześnie w Polsce
i za granicą) opublikowane bez wyraźnego zastrzeżenia prawa autorskiego (przed zmianą prawa 23 maja 1994 r.) nie podlegają ochronie. należy domniemywać, że są własnością publiczną.]

WARSZAWA – FREDRY ALEKSANDRA 12 [róg Alberta I]


Adres Hotelu Brühlowskiego, gdzie w okresie od 01 do 04 stycznia 1884 r. (dokładnej daty brak) miał miejsce bankiet ku czci Ludwika Kubali, w czasie którego Henryk Sienkiewicz wygłaszał toast. Obecnie budynek nie istnieje.



[Zdjęcia dzięki uprzejmości Portalu WARSZAWA1939.PL].

WARSZAWA – HOŻA 22 - I piętro


Tu w: 1901 r., 1903 r., 1905r. - mieszkał Henryk Sienkiewicz, gdy przyjeżdżał z Oblęgorka. Obecnie brak jest numeru 22, dlatego też zamieszczono fotografię archiwalną przedstawiającą budynek przy rogu ulic: Krucza 28 i Hoża 22.



[Zdjęcia dzięki uprzejmości Portalu WARSZAWA1939.PL].

WARSZAWA – JASNA 5 [róg Stanisława Moniuszki 5 i Henryka Sienkiewicza 8]
[FILHARMONIA WARSZAWSKA – obecnie FILHARMONIA NARODOWA]


Gmach Filharmonii Warszawskiej stanął w latach 1900 – 1901. Uroczysta inauguracja odbyła się 5 listopada 1901. Fundatorami Filharmonii Warszawskiej byli między innymi:Leopold Julian Kronenberg i Ignacy Jan Paderewski. Projekt architektoniczny: Karol Kozłowski i Izydor Pianka. Rzeźby na fasadzie: Stanisław R. Lewandowski, Władysław Mazur. Plafon w sali koncertowej: Henryk Siemiradzki. Wśród rzeźb zdobiących fasadę pierwotnego budynku Filharmonii znalazły się popiersia Christopha Willibalda Glucka i Georga Friedricha Händla. W 1939 r. gmach filharmonii został spalony w czasie oblężenia Warszawy przez Niemców, a w 1944 r. został zbombardowany i uległ znacznemu zniszczeniu. Nowy budynek – odbudowany według projektu Eugeniusza Szparkowskiego i Henryka Białobrzeskiego – został otwarty 21 lutego 1955 r. Tego samego dnia Filharmonia Warszawska została uhonorowana mianem Filharmonii Narodowej.
Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Filharmonii Warszawskiej datują się następująco: 01) marzec 1914 r.


[01. Filharmonia Warszawska - około 1901 r.; 02. Filharmonia Narodowa - 2010 r.]

[Fotografie: Autor 01. nieznany. Autor 02. Szczebrzeszyński. Źródło – Wikipedia.]
[Praca 01. jest własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do niej wygasły. Prawo to stosuje się w Stanach Zjednoczonych, Australii, Unii Europejskiej i w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa w 70 lat po śmierci autora.] [Praca 02. została opublikowana jako własność publiczna przez jego autora. Dotyczy to całego świata. Autor zapewnia każdemu prawo do użycia tej pracy w dowolnym celu, bez żadnych ograniczeń, chyba że te ograniczenia są wymagane przez prawo.]

WARSZAWA – JEROZOLIMSKIE ALEJE 35 [róg MARSZAŁKOWSKIEJ 101]


Tu we wrześniu 1883 r. Henryk Sienkiewicz urządza swoje mieszkanie i mieszka do 1884 r. Wtedy posesja miała numer 25.
Budynek powstał w 1843 r. jako willa własna architekta Henryka Marconiego na wprost dworca Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Budynek ten według spisu z 1870 r. nosił numer 25, według spisu z 1930 r. – numer 35. Pomiędzy jednym a drugim spisem posesja miała numer 49. Nieznana jest data zmiany numeru 25 na 49. Numer 49 na 35 zmieniono w 1919 r. Zamieszczone poniżej zdjęcia przedstawiają budynek przy Alejach Jerozolimskich 35 róg ul. Marszałkowskiej 101.



[Zdjęcia dzięki uprzejmości Portalu WARSZAWA1939.PL].

WARSZAWA – JEROZOLIMSKIE ALEJE 74


Tu przeprowadzają się Józef i Stefania Sienkiewiczowie po opuszczeniu mieszkania przy Nowym Świecie 13.

WARSZAWA – KRAKOWSKIE PRZEDMIEŚCIE * NOWY ŚWIAT 72 [zbieg ulic] *
PAŁAC STANISŁAWA STASZICA [właściwie: PAŁAC KRÓLEWSKIEGO TOWARZYSTWA PRZYJACIÓŁ NAUK]


Pałac zbudowano w latach 1820 – 1823 według projektu Antonio Corazzi'ego 11 maja 1830 Julian Ursyn Niemcewicz, prezes Królewskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk przed pałacem odsłonił pomnik Mikołaja Kopernika. Po rozwiązaniu Towarzystwa po powstaniu listopadowym w gmachu do 1862 r. mieściła się Dyrekcja Loterii. W latach 1857 – 1862 działał Akademia Medyko-Chirurgiczna, a następnie – gimnazjum II zwane ruskim. To tu, po ukończeniu czterech klas Gimnazjum Realnego,
w 1862 r. Henryk Sienkiewicz przeniósł się na dalsze dwa lata i ukończył w nim klasy: V i VI. W okresie międzywojennym pałac był drugą siedzibą: czytelni Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii, Instytutu Francuskiego, Kasy im. Józefa Mianaaowskiego, Muzeum Archeologicznego, Państwowego Instytutu Meteorologicznego, Polsko-Amerykańskiej Izby Handlowej i Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Uszkodzony w 1939 r., zniszczony w 1944 r., został odbudowany w latach 1946 – 1950. Odbudowany pałac przekazano Towarzystwu Naukowemu Warszawskiemu, a po jego likwidacji – Polskiej Akademii Nauk. Obecnie Pałac stanowi siedzibę kilku instytutów I Wydziału Akademii, archiwum i reaktywowanego w 1981 r. Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.


[01. Pałac Stanisława Staszica; 02. Pałac Stanisława Staszica – zdjęcie sprzed 1939 r.]

[Fotografia: Autor: 01. harum; 02. Henryk Poddębski. Źródło – Wikipedia.] [Fotografia 01. została opublikowana jako własność publiczna przez jego autora. Dotyczy to całego świata. Autor zapewnia każdemu prawo do użycia tej pracy w dowolnym celu, bez żadnych ograniczeń, chyba że te ograniczenia są wymagane przez prawo. Fotografia 02. jest w domenie publicznej, ponieważ zgodnie z art.3 prawa autorskiego z 29 marca 1926 r. i art. 2 prawa autorskiego z 10 lipca 1952 r. fotografie polskich autorów (lub które ukazały się po raz pierwszy w Polsce lub równocześnie w Polsce i za granicą) opublikowane bez wyraźnego zastrzeżenia prawa autorskiego (przed zmianą prawa 23 maja 1994 r.) nie podlegają ochronie. Należy domniemywać, że są własnością publiczną. Opublikowana została w: „Warszawa stolica Polski”, Społeczny Fundusz Odbudowy Stolicy, wyd. II, Warszawa 1949, s. 34, no ISBN]

WARSZAWA – KRAKOWSKIE PRZEDMIEŚCIE – PENSJONAT


W domu tym Henryk Sienkiewicz mieszkał kilka dni w 1913 r.

WARSZAWA – KRAKOWSKIE PRZEDMIEŚCIE 3 – KOŚCIÓŁ ŚW. KRZYŻA


Pierwotnie w tym miejscu stała kaplica św. Krzyża, wspominana już 1510 r. W 1525 r. stanął tu kościółek – filia kolegiaty św. Jana. Kościół przebudowano w 1615 r. W czasie potopu szwedzkiego (1655 – 1660) kościół został zniszczony. Nowy kościół został zbudowany w latach 1679–1696 w stylu barokowym. Za czasów panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego odbywały się tu uroczystości państwowe jak nadawanie Orderu Świętego Stanisława, czy uroczyste posiedzenie Sejmu Czteroletniego w rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja.
We wrześniu 1814 r. pochowano tu zwłoki Józefa Poniatowskiego, które w 1817 r. przewieziono do Krakowa
i pochowano w katedrze na Wawelu. 22 grudnia 1900 r. częściowo odbyły się tu uroczystości przypadającego
na 1898 r. 25-lecia pracy twórczej Henryka Sienkiewicza. W czasie II wojny światowej Niemcy zniszczyli kościół, który został odbudowany w latach 1945 – 1953.
















[01. Kościół św. Krzyża]
[Fotografia: Autor: 01) Adrian Grycuk. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie objęte jest licencją CC-BY-SA].

WARSZAWA – KRAKOWSKIE PRZEDMIEŚCIE 13 – HOTEL EUROPEJSKI



05 maja 1903 r. w pokoju nr 147 Henryk Sienkiewicz spotkał się z Marią Radziejewską.

[Fotografia: Autor: Vindur~commonswiki. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie objęte jest licencją GNU FDL].

WARSZAWA – KRAKOWSKIE PRZEDMIEŚCIE - [obecnie 26/28] - SZKOŁA GŁÓWNA WARSZAWSKA



Polska szkoła wyższa w Warszawie działająca w latach 1862 – 1869. Powołana w czerwcu 1862 r. przez dyrektora Komisji Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Aleksandra Wielopolskiego na mocy ukazu cara Aleksandra II. Posiadała cztery wydziały: Prawa i Administracji, Filologiczno-Historyczny, Matematyczno-Fizyczny i Lekarski. Zamknięta w listopadzie 1869 r. w ramach represji po powstaniu styczniowym i przekształcona w Cesarski Uniwersytet Warszawski.
W latach 1858 - 1862 w Szkole Głównej uczył się Henryk Sienkiewicz. Od 1915 r. – Uniwersytet Warszawski. Obecnie mieści się tu Rektorat i Muzeum Historii UW.



[Zdjęcia dzięki uprzejmości Portalu WARSZAWA1939.PL].

WARSZAWA – KSIĄŻĘCA 21 [Parafia św. Aleksandra]


Tu 18 sierpnia 1881 r. w parafii św. Aleksandra został spisany akt ślubu Henryka Sienkiewicza z Marią Emilią Kazimierą Szetkiewiczówną. Obecny budynek plebanii
nie jest tym samym, w którym sporządzono w/w akt ślubu.



[Zdjęcia dzięki uprzejmości Portalu WARSZAWA1939.PL].

WARSZAWA – MAŁACHOWSKIEGO STANISŁAWA PLAC 1 – KOŚCIÓŁ EWANGELICKO-AUGSBURSKI św. TRÓJCY


05 maja 1903 r. Henryk Sienkiewicz uczestniczył w nabożeństwie pogrzebowym Ludwika Jenike.
































[Fotografia: Autor: Marcin Białek. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte są licencją GNU FDL].

WARSZAWA – MAŁACHOWSKIEGO STANISŁAWA PLAC 4 [róg KRÓLEWSKIEJ 13]


Siedziba Gimnazjum IV (Wielopolskiego), gdzie jesienią 1864 r. Sienkiewicz rozpoczął naukę.



[Zdjęcia dzięki uprzejmości Portalu WARSZAWA1939.PL].

WARSZAWA – MARSZAŁKOWSKA 85


Tu 15 lipca 1882 r. na świat przyszedł Henryk Józef Sienkiewicz, syn Henryka i Marii Sienkiewiczów.



Fotografia lewa przedstawia budynek z 1937 r. i 1945 r. Fotografia prawa sprzed 1937 r. przedstawia kolejno posesje nr: 83, 85, 87.

[Zdjęcia dzięki uprzejmości Portalu WARSZAWA1939.PL].

WARSZAWA – MAZOWIECKA 4


Tu w 1886 r. mieściła się Redakcja „Słowa, którego redaktorem naczelnym był Henryk Sienkiewicz.

WARSZAWA – MAZOWIECKA 11


Tu w 1885 r. mieściła się Redakcja „Słowa, którego redaktorem naczelnym był Henryk Sienkiewicz.



[Zdjęcia dzięki uprzejmości Portalu WARSZAWA1939.PL].

WARSZAWA – MIEJSCE NIEUSTALONE [DOM BANKOWY K. RADZISZEWSKIEGO]


W styczniu 1904 r. Henryk Sienkiewicz złożył tu otrzymane od Władysława Hieronima Fredry 100 rubli na powodzian.

WARSZAWA – MIEJSCE NIEUSTALONE [KOMITET CENZURY]



Tu 23 listopada 1892 r. Henryk Sienkiewicz był w sprawie wydania zezwolenia na druk powieści „Bez dogmatu”.

WARSZAWA – MIEJSCE NIEUSTALONE [KONSULAT CARSKIEJ ROSJI]


Tu 19 lutego 1876 r. Henryk Sienkiewicz przybył do Konsula Carskiej Rosji w celu uzyskania wizy na wyjazd do Ameryki.

WARSZAWA – MIEJSCE NIEUSTALONE [SALON ARTYSTYCZNY ALEKSANDRA KRZYWULTA]


W 1882 r. Henryk Sienkiewicz oglądał tu obraz Jana Alojzego Matejki „Rzeczpospolita Babińska”.

WARSZAWA – MŁYNARSKA 54/56/58 – CMENTARZ EWANGELICKO-AUGSBURSKI



05 maja 1903 r. Henryk Sienkiewicz uczestniczył w w pogrzebie Ludwika Jenike.

[Fotografia: Autor: 01) Wistula; 02) Gophi. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 01. objęte jest licencją GNU FDL, a zdjęcie 02. – licencją CC-BY-SA].

WARSZAWA – MOKOTOWSKA 49 [OCHRONKA im. HENRYKA SIENKIEWICZA]


Ochronka charytatywna. Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w tym miejscu datują się następująco: 01) styczeń 1909 r.

WARSZAWA – NIECAŁA 1 [róg Wierzbowej]


Tu w 1882 r. mieściło się „Słowo”, którego redakcję 02 stycznia 1882 r. objął Henryk Sienkiewicz.

WARSZAWA – NIECAŁA 8


Pod tym adresem w 1875 r. przed swoim wyjazdem do Ameryki mieszkał Henryk Sienkiewicz wspólnie z przyjacielem Leopoldem Mikulskim.
Obecnie mieści się tu Kancelaria Adwokacka.

WARSZAWA – NOWY ŚWIAT 7


Tu rodzice Henryka Sienkiewicza przeprowadzają się po sprzedaży majątku w Wężyczynie. Tu też ze stancji na Starym Mieście przeprowadza się ich syn, Henryk.



[Zdjęcia dzięki uprzejmości Portalu WARSZAWA1939.PL].

WARSZAWA – NOWY ŚWIAT 13


Tu przeprowadzają się Józef i Stefania Sienkiewiczowie po opuszczeniu mieszkania przy Nowym Świecie 7.

WARSZAWA – NOWY ŚWIAT 30


W 1874 r. w drukarni „Opiekuna Domowego” mieściła się siedziba dwutygodnika naukowego, literackiego i artystycznego „Niwa”, którego współwłaścicielem
i członkiem komitetu redakcyjnego w latach 1874 – 1875 był Henryk Sienkiewicz.

WARSZAWA - OGRÓD SASKI - KAWIARNIA LESSLA


Ogród Saski to najstarszy publiczny park Warszawy. Otwarto go w 27 maja 1727 r. Zaczątkiem ogrodu była posiadłość poety Jana Morsztyna, wykupiona przez Augusta II Sasa od jego córki. Ogród miał powierzchnię 13,5 ha. Od wschodu sięgał do pałacu, od północy do pałacu Sanguszków (potem Bruhla) i dawnej rezydencji biskupa Potockiego. Południowa granica była drogą do folwarku królewskiego, nazwaną potem ulicą Królewską, a od zachodu granicą były ulice: Żabia i Graniczna (dawny trakt krakowski). Po 1720 r. powstała Oranżeria. Następnie w okolicy późniejszej Żelaznej Bramy powstał pawilon ogrodowy, zwany Wielkim Salonem. Powstała też Operalnia. Od 1850 r. zaczęto w Ogrodzie urządzać wielkie zabawy muzyczne, z których dochód przeznaczano na cele dobroczynne. Wielkim powodzeniem cieszyły się w Ogrodzie Saskim kawiarnie. Najstarszą, sięgająca jeszcze czasów saskich, była cukiernia Lessla, mieszcząca się w pięknej willi z rotundą od strony Ogrodu. Bywał w niej Henryk Sienkiewicz ze swoim przyjacielem, Leopoldem Mikulskim. Po latach wydzierżawił ją Semadeni, którego cukiernia zasłynęła szeroko z doskonałych lodów i ciast. W latach osiemdziesiątych kupił ją Lourse, kontynuując doskonałe tradycje cukiernicze. W latach siedemdziesiątych wybudowany został teatr letni, który przetrwał aż do 1939 r. Park miał poziom europejski. Wchodziło sie do niego przez siedem bram: od placów: Saskiego i Ewangelickiego – od ulic: Marszałkowskiej, Żabiej, Niecałej, Kotzebuego (obecnie Fredry) – i placu Żelaznej Bramy. Przełom wieków: XIX i XX - przyniósł Ogrodowi Saskiemu upadek znaczenia. Widać było konkurencję Łazienek i Doliny Szwajcarskiej. Zmiany w zadrzewieniu, wycinanie, tworzenie nowych alejek spowodowało zmianę charakteru Ogrodu - z letniego salonu zamieniał się w promenadę. W 1935 r. w kierunku pl. Żelaznej Bramy przebito ulicę Marszałkowską. W ten sposób odcięto od Ogrodu jego zachodnio-południowy kraniec z budynkami Giełdy, Instytutu Wód Mineralnych i Oranżerią. Ogród Saski został zamknięty dla mieszkańców 4 maja 1942 r.
Henryk Sienkiewicz bywał w Ogrodzie Saskim jeszcze w 1866 r. - przed i w okresie egzaminów maturalnych. Fakt ten wspomina tak:
„(…) Przypominam sobie z moich młodych lat, jaki to ciężar spada wraz z maturą z ramion, a przypominam to sobie tym lepiej,
że wcale nie zdawałem jej świetnie. Przyczyną tego było przedwczesne rozbudzenie się serca i wycieczki do Saskiego Ogrodu,
gdzie Ona przechadzała się w godzinach popołudniowych, ale przede wszystkim logarytmy, algebra i tym podobne rzeczy,
do których wstrętu nie mogły pokonać we mnie nawet późniejsze lata.(…)”

WARSZAWA – OLSZOWA 6


Posiadłość na przedmieściach Warszawy (numer hipoteczny 416), na którą 01 października 1861 r. Józef i Stefania Sienkiewiczowie zamienili Wężyczyn. Mieściła się ona naprzeciwko dawnego mostu łyżwowego łączącego to przedmieście z Warszawą i tworzącego przedłużenie ul. Bednarskiej.

WARSZAWA – PIWNA


W 1858 r. dwunastoletni Henryk Sienkiewicz chodził tą ulicą ze stancji na Starym Mieście do Gimnazjum Realnego w Pałacu Kazimierzowskim. Czynił tak „z powodu sklepów z ptakami. Istniało tych sklepów kilka obok siebie, po lewym boku ulicy. Na zewnątrz wisiały klatki, a w nich czyże, zięby, szczygły, słowiki i gile, niekiedy nawet sowy, sójki i kraski.”



[Fotografia – Autor: Maria Goliński. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją GNU FDL].

WARSZAWA – PLAC TEATRALNY - TEATR ROZMAITOŚCI [jako scena wewnętrzna TEATRU NARODOWEGO]


Jako filia Teatru Narodowego działał w latach 1829 – 1919. W okresie od 1833 r. do 1915 r. wchodził w skład Warszawskich Teatrów Rządowych. W repertuarze miał dramaty klasyki polskiej i obcej. Po upadku powstania listopadowego (1831 r.) obowiązywał zakaz wystawiania dramatu romantycznego. Gatunek ten zaistniał
na scenie Teatru Rozmaitości w Warszawie dopiero w latach prezesury Siergieja Siergiejewicza Muchanowa (1868 – 1880), kiedy zaczęto grać dramaty Juliusza Słowackiego, Williama Szekspira, komedie Aleksandra Fredry. Do zespołu należało wielu wybitnych aktorów, m.in.: Maria Deryng, Mieczysław Frenkiel, K. Kamiński, Jan Królikowski, Bolesław Leszczyński, Helena Modrzejewska, Wincenty Rapacki, Józef Tatarkiewicz, Alojzy Żółkowski.
Tu 24 lutego 1881 r. miała miejsce premiera sztuki Henryka Sienkiewicza „Na jedną kartę”.



[Zdjęcia dzięki uprzejmości Portalu WARSZAWA1939.PL].

WARSZAWA – PLAC TEATRALNY – TEATR WIELKI


W miejscu dzisiejszego Teatru Wielkiego stał kiedyś kompleks handlowo-usługowy i hotel dla kupców – Marywil (zbudowany za czasów Jana III Sobieskiego; a nazwa pochodziła od imienia żony króla – Marysieńki). W latach 30. XIX w., po zburzeniu Marywil, w latach 1825 – 1833 wybudowano teatr według projektu Antonia Corazziego. Pierwsze przedstawienie w nowo otwartym teatrze odbyło się
24 lutego 1833 r. 22 grudnia 1900 r. częściowo odbyły się tu uroczystości przypadającego na 1898 r. 25-lecia pracy twórczej Henryka Sienkiewicza. We wrześniu 1939 r. budynek został zbombardowany
i w dużej mierze spłonął. Wojska niemieckie nie zdążyły jednak wysadzić całego budynku. II wojnę światową przetrwała jedynie wschodnia część fasady, kolumnowy portyk, oraz pomieszczenia
na I piętrze w zachodniej części fasady. Po II wojnie światowej, w 1965 r., teatr został odbudowany.
W 2002 r. na fasadzie Teatru Wielkiego została umieszczona kompozycja rzeźbiarska autorstwa profesorów warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych: Adama Myjaka i Janusza Pastwy.
Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Teatrze Wielkim datują się następująco: 01) listopad 1910 r.

[01. Teatr Wielki około 1900 r.]
[Fotografia: Autor nieznany. Źródło – Wikipedia.] Fotografia została opublikowana przed 1923 r.
i dlatego jest w domenie publicznej.]

WARSZAWA – [RATUSZ WARSZAWSKI] SENATORSKA 14/16 * PLAC TEATRALNY


Tu w lutym 1880 r. Henryk Sienkiewicz miał trzy odczyty, podczas których prezentował nowelę „Za chlebem”. 09 kwietnia 1889 r. pisarz miał tu kolejny odczyt
„O powieści historycznej” - na rzecz Towarzystwa Dobroczynności.



[Zdjęcia dzięki uprzejmości Portalu WARSZAWA1939.PL].

WARSZAWA – SENATORSKA 18 – KOŚCIÓŁ ZGROMADZENIA PANIEN KANONICZEK
[obecnie: KOŚCIÓŁ ŚRODOWISK TWÓRCZYCH p. w. św. BRATA ALBERTA i św. ANDRZEJA APOSTOŁA]


Tu 18 sierpnia 1881 r. Henryk Sienkiewicz poślubił Marię Emilię Kazimierę Szetkiewiczównę. Natomiast 26 października 1885 r. odbyło się tu nabożeństwo żałobne po śmierci żony pisarza.



[Zdjęcia dzięki uprzejmości Portalu WARSZAWA1939.PL].

WARSZAWA – SENATORSKA 28/30


W 1875 r. w drukarni F. Fryzego, W. Dębskiego i Spółki (na wprost kościoła św. Antoniego) mieściła się siedziba dwutygodnika naukowego, literackiego i artystycznego „Niwa”, którego współwłaścicielem i członkiem komitetu redakcyjnego w latach 1874 – 1875 był Henryk Sienkiewicz. Dzisiaj budynek ten nie istnieje.



[Plan i zdjęcie dzięki uprzejmości Portalu WARSZAWA1939.PL].

WARSZAWA – SENATORSKA 40


Pałac Mniszchów. Od 1829 r. siedziba Resursy Kupieckiej. Obecnie siedziba Ambasady Królestwa Belgii. Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w tym miejscu datują się następująco: 01) 3 na 4 marca 1889 r.; 02) 25 maja 1899 r.



[Zdjęcia dzięki uprzejmości Portalu WARSZAWA1939.PL].

WARSZAWA - STARE MIASTO


Tu dwunastoletni Sienkiewicz rozpoczyna naukę w Gimnazjum Realnym w Pałacu Kazimierzowskim (gmachu dzisiejszego uniwersytetu) w Warszawie. Początkowo
(do 1861 r.) mieszka na stancji na Starym Mieście.





[Zdjęcia dzięki uprzejmości Portalu WARSZAWA1939.PL].

WARSZAWA – ŚWIĘTOJAŃSKA 8 – KATEDRA ŚW. JANA CHRZCICIELA


Świątynia znajduje się na Starym Mieście w Warszawie przy ul. Świętojańskiej 8. Jedna z najstarszych świątyń Warszawy. Jej początki sięgają przełomu XIII i XIV w. Drewniana kaplica zamkowa w 1339 r. stała się kościołem parafialnym miasta. W 1390 r. powstała tu budowla murowana. W 1406 r. kościół farny stał się kolegiatą.
W 1798 r. kolegiata otrzymała tytuł katedry, a w 1818 r. – archikatedry. W 1944 r. świątynia została niemal całkowicie zniszczona przez Niemców. Zrekonstruowano ją w latach 1948 – 1956. W 1960 r. kościół otrzymał tytuł bazyliki.
27 października 1924 r. w poniedziałek w krypcie katedry pochowany został Henryk Sienkiewicz, zmarły 15 listopada 1916 r. w Vevey w Szwajcarii.


[1) Katedra św. Jana - zdjęcie sprzed 1939 r.; 2) Krypta Henryka Sienkiewicza]


[3) Krypta Henryka Sienkiewicza; 4) Katedra św. Jana - widok obecny]

[Fotografie: 2) i 3) Adrianna Adamek-Świechowska. [Zdjęcia dzięki uprzejmości ADRIANNY ADAMEK-ŚWIECHOWSKIEJ].
[Fotografie: 1) Shalom Alechem; 2) Marek i Ewa Wojciechowscy. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją GNU FDL].

WARSZAWA – UJAZDOWSKIE ALEJE 4 – OGRÓD BOTANICZNY UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO


W 1818 r. „Komisyja Rządowa” otrzymała od cara Aleksandra I tzw. Ogród Królewski leżący między Łazienkami a Belwederem celem urządzenia ogrodu botanicznego
dla Uniwersytetu Warszawskiego. Jego dyrektorem został profesor botaniki Michał Szubert. Twórca Ogrodu podzielił jego powierzchnię na trzy części: naukową (poświęconą systematyce roślin), pomologiczną (przeznaczoną dla nauki przyszłych sadowników) oraz spacerową (dla szerokiej publiczności). Do Ogrodu należały także szklarnie. W 1846 r. Michała Szuberta usunięto ze stanowiska, a władzę przejął starszy ogrodnik Ignacy Hanusz. Podczas jego rządów Ogród z przodującej placówki naukowej stał się ruiną. W 1862 r. dyrektorem Ogrodu został profesor przyrody Szkoły Głównej, Jerzy Aleksandrowicz. Zaledwie udało mu się niemałym wysiłkiem podnieść Ogród z upadku, gdy w 1868 r. Szkołę Główną przekształcono w rosyjski Uniwersytet Cesarski. Inspektorem w Ogrodzie został Niemiec-rusyfikator A. Fischer von Waldheim. W 1887 r. na dyrektora powołano cytologa W. Bielajewa, a po nim zruszczonego Polaka W. Chmielewskiego. Za jego czasów Ogród upadł
tak nisko, że jego stanem interesowała się nie tylko warszawska prasa, ale i policja. W lutym 1916 r. Ogród Botaniczny przeszedł pod zarząd odrodzonego Uniwersytetu Warszawskiego. Jego dyrektorem został prof. Zygmunt Wóycicki, który energicznie przystąpił do porządkowania placówki. W 1919 r. dyrektorem Ogrodu został prof. Bolesław Hryniewiecki, wybitny systematyk i geograf roślin. Podczas Powstania Warszawskiego (1944 r.) zniszczone zostały wszystkie budynki, a teren parku stał się cmentarzyskiem dawnych, bogatych kolekcji. Długie lata trwała intensywna praca nad jego restauracją, którą kierował prof. Hryniewiecki, a potem
doc. Ludmiła Karpowicz. W 1987 r. kierownictwo nad nim objęła dr Hanna Werblan-Jakubiec. Dzięki jej zapałowi i energii Ogród po raz kolejny przeżywa chwile rozkwitu. Obecny adres ogrodu: Warszawa, Al. Ujazdowskie 4.
W 1875 r. na wycieczkę do Ogrodu Botanicznego wybrał się Henryk Sienkiewicz. Towarzyszył mu Bronisław Mayzel.

WARSZAWA – UJAZDOWSKIE ALEJE 49 - MOKOTOWSKA 62


Tu w pałacyku rodziny książęcej Woronieckich Sienkiewicz pisał powieść „Na marne”.
Pałacyk Woronieckich znajdował się na działce pomiędzy Alejami Ujazdowskimi 49 a ul. Mokotowską 62. Właściciel działki, książę Michał Korybut Woroniecki, planował zburzenie kamienicy od strony Al. Ujazdowskich 49 i wzniesienie na jej miejscu pałacu. Ostatecznie plan ten nie został zrealizowany, a książę poprzestał na budowie oficyny w formie przyulicznego pałacyku (z adresem ul. Mokotowska 62), który istnieje do dziś. Kamienica w Al. Ujazdowskich 49 istnieje do dziś. Mieści się w niej
m. in. Naczelna Rada Adwokacka. Budynek nazywany też jest kamienicą Kulikiewicza. Obydwa budynki nie zostały zniszczone, gdyż podczas okupacji, jak całe Aleje, należały do nazistowskiej dzielnicy mieszkalnej.





[Warszawa: Aleje Ujazdowskie 49 (zdjęcia górne) i ul. Mokotowska 62 (zdjęcia dolne)]

[Zdjęcia dzięki uprzejmości Portalu WARSZAWA1939.PL].

WARSZAWA – WARECKA 15 [REDAKCJA „SŁOWA”]


Adres ten Henryk Sienkiewicz wymienia w liście z 28 października 1895 r. jako siedzibę Redakcji „Słowa”, gdzie miał odebrać honorarium za dotychczas napisaną część „Quo vadis”.

WARSZAWA – WILCZA 22


Tu w latach 1881 – 1882 mieszkał Henryk Sienkiewicz.



[Zdjęcia dzięki uprzejmości Portalu WARSZAWA1939.PL].

WARSZAWA – WŁODZIMIERSKA 16


Adres zamieszkania warszawskiego lekarza, Adama Bauerertz’a u którego bywał Henryk Sienkiewicz. W tej samej kamienicy mieszkał także literat, Marian Gawalewicz. Ulica została wytyczona w 1867 r. i nazwana ulicą Włodzimierską na cześć księcia ruskiego Włodzimierza. Po opuszczeniu w 1915 r. Warszawy przez Rosjan została w 1916 r. przemianowana na ul. Tadeusza Czackiego.
Niektóre domy o numeracji nieparzystej (na zachodniej pierzei ulicy) mimo zniszczeń wojennych (głównie podczas Powstania Warszawskiego) przetrwały wojnę i po przeróbkach, odbudowie, renowacjach nadal stoją wzdłuż ul. Tadeusza Czackiego –
m. in. najciekawszy - Dom Stowarzyszenia Techników (NOT). Wszystkie natomiast domy po wschodniej stronie ulicy (numery parzyste,
w tym nr 16) dziś nie istnieją. Mury wypalonych kamienic rozebrano w 1946 r. Wraz z rozpoczęciem budowy gmachu Ministerstwa Finansów (adres: Świętokrzyska 12), po stronie wschodniej (niegdyś parzystej) ul. Czackiego stanęło jego boczne skrzydło i do dziś zajmuje całą długość ulicy. Henryk Sienkiewicz odwiedził Adama Bauerertza między innymi: 09 maja 1889 r.


















[Zdjęcie dzięki uprzejmości Portalu WARSZAWA1939.PL].

WARSZAWA – WSPÓLNA [róg PLATER EMILII 24]


Tu w 1882 r. i 1883 r. w kościele św. Barbary ochrzczone zostały dzieci Henryka i Marii Sienkiewiczów: Henryk Józef i Jadwiga Maria Łucja Helena.
W 1783 r. na terenie dawnego Cmentarza Świętokrzyskiego, należącego do księży Misjonarzy, powstał niewielki kościół, którego widomą pozostałością jest przebudowany istniejący dziś na terenie otaczającym naszą świątynię przy ul. Wspólnej kościółek pod wezwaniem św. Barbary, jego bryła dotrwała do naszych czasów niezmieniona, natomiast wnętrze - w stanie bardzo zmienionym - na skutek zniszczeń dokonanych w czasie wojny.



Powyżej na zdjęciu z 1886 r. kościół św. Apostołów Piotra i Pawła. Po prawej stronie kościół pod wezwaniem św. Barbary.
Poniżej - również kościół pod wezwaniem św. Barbary.



[Zdjęcia dzięki uprzejmości Portalu WARSZAWA1939.PL].

WARSZAWA – WSPÓLNA 24 m. 6 - II piętro


Tu od 1885 r. do czerwca 1902 r. mieszkał Henryk Sienkiewicz. Obecnie brak jest numeru 24, dlatego też zamieszczono fotografię archiwalną przedstawiającą parzystą pierzeję ul. Wspólnej od ul. Marszałkowskiej do ul. Kruczej czyli numery: 44, 42, 40, 38, 36, 34, 32, 30, 28, 26, 24.



[Zdjęcia dzięki uprzejmości Portalu WARSZAWA1939.PL].

WENECJA – [Włochy – gm. Wenecja, region Wenecja Euganejska]


Miasto na północy Włoch, założone w 452 r., położone na licznych bagnistych wyspach na Morzu Adriatyckim. Znany ośrodek turystyczny i kulturalny. Wenecja wpisana jest na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Najpopularniejszym środkiem lokomocji jest tramwaj wodny „vaporetto”. Historyczna część Wenecji pełni głównie funkcje turystyczne. Zwiedzić można: Bazylikę św. Marka, Ca’ Pesaro, Ca’ Rezzonico, Dzwonnicę św. Marka, Kanał Grande (Canale Grande), Kościół San Giorgio Maggiore, Most Rialto, Most Westchnień (Ponte dei Sospiri), Palazzo Grassi, Palazzo Venier dei Leoni, Pałac Dożów (Palazzo Ducale), Piazzetta di San Marco, Plac
św. Marka (Piazza San Marco), Prokurację (Procuratie Vecchie i Procuratie Nuove), Santa Maria della Salute, Synagogę Hiszpańska, wieżę zegarową (Torre dell'Orologio), Włoską Synagogę (Scuola Italiana). Przez kilka stuleci Wenecja stanowiła jeden z głównych ośrodków kultury muzycznej w Europie. Rozkwit muzyki
w Wenecji związany był z instytucjami zwanymi konserwatoriami. Jedno z najsławniejszych zatrudniało Antonio Vivaldiego. W XVII w. Wenecja uważana była
za europejską stolicę opery. W 1637 r. otwarto Teatro Cassino, teatr dostępny dla każdego, kto zapłacił za wstęp. Pod koniec XVIII w. Wenecja nadal uważana była
za jedno z trzech włoskich miast (obok Neapolu i Mediolanu) najważniejsze dla opery. Wystawiano tu dzieła najwybitniejszych kompozytorów. Tutaj premiery miały opery m. in. Giuseppe Verdiego.
Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Wenecji datują się następująco: 01) wrzesień 1897 r.; 02) kwiecień i listopad 1893 r.; 03) wrzesień 1897 r. - Hotel Bauer-Grünwald; 04) lipiec - sierpień 1899 r. - Hotel „Luna”, Kawiarnia „Quadri”, „Merceria” i „Piazzetta”; 05) maj 1904 r. - Hôtel Britannia.


[Wenecja - 01. Kampanila i Pałac Dożów; 02. Bazylika św. Marka]


[Wenecja - 03. Plac św. Marka; 04. Canale Grande]


[Wenecja - 05. Giudecca; 07. Most Rialto]


[Wenecja - 06. Riva dei Schiavoni]


[Wenecja - 08. Gondole weneckie; 09. Pałac Ducale]


[Wenecja – 10. Kościół wezwaniem Chrystusa Zbawiciela; 11. Scuola di San Rocco]


[Wenecja – 12. Kościół Santa Maria Gloriosa dei Frari; 13. Klasztor San Giorgio Maggiore]

[Fotografie – autorzy: 01) Pilecka; 02 - 03, 08) Radomil; 04) Ludmiła Pilecka; 05) Necrothesp; 06) Abxbay; 07) Gvf; 09) Adrian; 10) Wknight94; 11. Welleschik;
12 - 13) Didier Descounes. Źródło – Wikipedia.]
[Zdjęcia: 01., 02., 07., 09., 12., 13. - objęte licencją CC-BY-SA].[Zdjęcia: 03., 04., 05., 08., 10., 11. - objęte są licencją GNU FDL]. [Fotografia 06. jest własnością publiczną zgodnie z wolą autora.]

WERONA – [Włochy – gmina Werona – Prowincja Werona – Region Wenecja Euganejska]


Miasto położone w północno-wschodnich Włoszech nad rzeką Adygą u podnóża Alp Weneckich. Ośrodek handlu. Stolica prowincji. Werona była zamieszkana już
w czasach prehistorycznych. Dzięki Williamowi Szekspirowi i jego dziełu „Romeo i Julia” Werona jest miastem szczególnie znanym i podziwianym na świecie. Wybrane atrakcje Werony: Galeria sztuki współczesnej Palazzo Forti, Międzynarodowe Centrum Fotografii Scavi Scaligeri, Muzeum Afrykańskie, Muzeum Archeologiczne, Muzeum Fresków Giovanniego Battisty Cavalcasellego, Muzeum Kanoniczne, Muzeum Kolei Porta Vescovo, Muzeum Miejskie Castelvecchio, Muzeum Miejskie Historii Naturalnej, Muzuem Miniscalchi-Erizzo, Muzeum Rzeźby Kamiennej. Udukumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Weronie datują się następująco: 01) marzec 1884 r.; 02) marzec 1890 r.


[1) Bazylika św. Zenona; 2) Balkon Julii]

[Fotografia – Autor: 1) – 2) Lo Scaligero. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

WERSAL [Francja – gmina Wersal, region Île-de-France, departament Yvelines]


Miejscowość pod Paryżem. Słynie z zespołu pałacowego, miejsca rezydencji królów francuskich od 1682 r. Pałac wersalski wraz z kompleksem ogrodowo-parkowym
jest najwspanialszym dziełem francuskiego klasycyzmu i baroku. Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Wersalu datują się następująco: 01) pierwsza połowa czerwca 1898 r. – wraz z córką Jadwigą.


[01. Wersal – pałac]


[02. Wersal – plan z 1789 r.]

[Fotografie - autorzy: 01) Remi Jouan; 02) William R. Sheperd (zm. 1934 r.). Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 01. objęte jest licencją GNU FDL].
[Zdjęcie 02. jest własnością publiczną w krajach, gdzie prawa autorskie wygasają po upływie 70 lat od śmierci autora.]

WEZUWIUSZ - [Włochy]


Jeden z pięciu najbardziej niebezpiecznych wulkanów położony na terenie Włoch na Półwyspie Apenińskim nad Zatoką Neapolitańską.
Wysokość jego wynosi 1281 m n.p.m., głębokość krateru – 230 m, średnica – 550 – 650 m.
Henryk Sienkiewicz był tu (na brzegu krateru) na początku grudnia 1886 r.


[1) Widok Wezuwiusza od strony Pompejów. 2) Wnętrze krateru Wezuwiusza.]

[Fotografie: Autor: 1) *drew; 2) Radomil. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

WĘŻYCZYN [gm. Latowicz, pow. miński, woj. mazowieckie]


Tu w 1855 r. po sprzedaniu Grabowiec, małżonkowie Józef i Stefania Sienkiewiczowie przeprowadzają się do swojego nowo nabytego majątku, w którym mieszkali
do 1861 r. Dwór rodziny Sienkiewiczów nie przetrwał do dzisiejszych czasów. Została tylko kapliczka poświęcona rodzinie Sienkiewiczów.

WIEDEŃ [Austria - stolica państwa i kraju związkowego Wiedeń]


kulturalne i polityczne centrum kraju, położone nad Dunajem. W Wiedniu można znaleźć budowle reprezentujące wszystkie najważniejsze style architektoniczne począwszy od romańskiego kościoła św. Ruprechta przez gotycką katedrę św. Szczepana, barokowy kościół św. Karola, klasycystyczny parlament aż do budynków współczesnych. Oprócz licznych muzeów, teatrów, galerii sztuki znajduje się tu także gmach opery z 1861 r. i klasycystyczny budynek filharmonii z 1842 r. Uniwersytet Wiedeński (założony w 1365 r.) jest najstarszą uczelnią w niemieckojęzycznym obszarze językowym.
Wiedeń, Belweder - barokowy pałac księcia Eugeniusza Sabaudzkiego. Henryk Sienkiewicz był tu razem z Karolem Potkańskim - na przełomie stycznia i lutego
1890 r.

[1) Belweder Górny; 2) Belweder Dolny]
[Zdjęcie 1. jest własnością publiczną zgodnie z wolą autora. Zdjęcie 2. objęte jest licencją GNU FDL.]

Wiedeń, Burgtheater (Teatr Zamkowy). Znajduje się przy wiedeńskim Ringu.
19 kwietnia 1887 r. Henryk Sienkiewicz i Stanisław Tarnowski byli na komedii Williama Shakespeare'a „Kupiec wenecki”.


[1) Stary Hofburtheater, w którym był Henryk Sienkiewicz.]


[2) Obecny budynek Burgtheater]
[Fotografie: Autor: 1) Michael Frankenstein (1843 – 1918); 2) Peter Gerstbach. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

Wiedeń, Graben - Plac Graben. Henryk Sienkiewicz spacerował tu 18 kwietnia 1889 r.


[1) Plac Graben około 1890 r.; 2) Plac Graben obecnie]
[Fotografie: Autor: 1) August Standa (1861 – 1928); 2) Gryffindor. Źródło – Wikipedia.]
[Zdjęcie 1. jest własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do niego wygasły.] [Zdjęcie 2. objęte licencją CC-BY-SA].

Wiedeń, Himmelpfortgasse 25 - adres Ronacher Etablissement, Teatr Variété. Tu 23 października 1889 r. wybrał się Henryk Sienkiewicz. Spotkał tam Kazimierza i Zofię z Feinuchtów-Szarskich Pochwalskich.
Wiedeń, Philharmoniker-Straße 4 – adres Hotelu Sacher, w którym 04 sierpnia 1890 r. Henryk Sienkiewicz spożywał obiad w towarzystwie Jana i Anny
z Burkotów Komierowskich.



[1 - 4. Hotel Sacher]
[Fotografia: Autor: 1. KF; 2. Gryffindor; 3. Jason7825; 4. Graham Bould. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia: 1. i 4. – są własnością publiczną zgodnie z wolą autora.] [Zdjęcia: 2. i 3. – objęte są licencją GNU FDL].

Wiedeń, KarlsplatzKünstlerhaus (Dom Sztuki). 01 kwietnia 1892 r. Henryk Sienkiewicz uczestniczył w otwarciu tego domu.

[Fotografie: Autor: 01. Gryffindor; 02. Künstlerhaus. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie 1. objęte jest licencją GNU FDL]. [Zdjęcie 2. objęte jest licencją CC-BY-SA].

Wiedeń, Kärthner Strasse – ulica w Wiedniu, na której na początku lutego 1890 r. Henryk Sienkiewicz oglądał sklep z kapeluszami damskimi.


[1) Kärthner Strasse]
[Autor i rok zdjęcia są nieznane. Źródło: www.odklepnuto.cz]

Wiedeń, Kärthner Strasse 31 - adres Hotelu „Erzherzog Karl”, gdzie Henryk Sienkiewicz zatrzymywał się: 01) od 01 maja do 18 sierpnia 1887 r. - bywał tu czasem na obiedzie; 02) 07 października 1887 r. - wyruszył stąd do Kaltenleutgeben; 03) od 15 do 19 kwietnia 1889 r.; 04) od 29 do 30 kwietnia 1891 r.; 05) 04 lipca 1897 r.; 06) maj 1909 r.
Wiedeń, Koeniger Strasse - adres Cukierni Gersthnera, w której w 1893 r. Henryk Sienkiewicz umawiał się z Karolem Bennim.
Wiedeń, Kohlmark 9 - adres Kawiarni Puchera. Henryk Sienkiewicz gościł tu między innymi: 1) 31 marca 1887 r.; 2) w okresie od 01 maja do 18 sierpnia 1887 r.;
3) w październiku 1887 r.; 4) w okresie od 15 do 19 kwietnia 1889 r.
Wiedeń, Kościół św. Ruprechta - tu w grudniu 1885 r. Henryk Sienkiewicz spotykał się z księdzem Zygmuntem Czerwińskim i zamówił u niego na 05 grudnia
1885 r. mszę za zmarłą żonę Marię. Następną wizytę pisarz złożył księdzu 18 sierpnia 1886 r.


[Fotografie - Georges Jansoone. Źródło – Wikipedia. Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

Wiedeń, Księgarnia Gerolda - tu 18 sierpnia 1886 r. pisarz kupił dwie książki: Charles’a Bigot’a „Grčce – Turquie – la Danube” i przewodnik Adolphe Joanne
„De Paris ŕ Constantinopole”. 15 października 1889 r. kupił „Le livre ilustré des patiences” („Ilustrowana książka pasjansów”). Pod koniec stycznia 1890 r. kupił książkę Henriego d’Orléans'a „Six mois aux Indes. Chasses aux tigres”). (…)
Wiedeń, Parlament - zbudowany w latach 1874 – 1883 według projektu Duńczyka Theophila von Hansen’a. Henryk Sienkiewicz odwiedził to miejsce na przełomie maja i czerwca 1888 r.
Wiedeń, Seilerstätte - adres Hotelu Garni Kraus. Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w tym miejscu datują się następująco: 01) kwiecień 1887 r.; 02) styczeń - luty 1890 r., pokój nr 15 i nr 11; 03) marzec - kwiecień 1892 r.
Wiedeń, Seilerstätte 18/20 - adres Hotelu „Ungarische Krone”, w którym Henryk Sienkiewicz zatrzymywał się: 21 października 1887 r. i 15 października
1889 r.
Wiedeń, Schottenring 3 - adres Hôtelu de France, gdzie od 30 marca do 02 kwietnia 1887 r. zatrzymał się Henryk Sienkiewicz.


[1) Hotel de France; 2) Stiege]

[3) Suite; 4) Salon Belvedere][Zdjęcia dzięki uprzejmości HOTELU de FRANCE w Wiedniu].

Wiedeń, Staatsopera - opera wiedeńska. Henryk Sienkiewicz oglądał tu: 1) 28 stycznia 1890 r. operę Wolfganga Amadeusza Mozarta „Don Juan”; 2) 10 lutego
1890 r.: operę Antonia Smareglii „Il Vassallo di Szigeth” i balet-pantomimę Jozefa Bayera „Die Puppenfee”; 3) 11 lutego 1890 r.: operę Giacomo Meyerbeera „Hugenoci”.


[1. - 2. Staatsopera]
[Fotografie – Autor: 1) Eastboca.net; 2) Thomas Binderhofer. Źródło – Wikipedia.
Zdjęcie 1. objęte jest licencją CC-BY-SA.
Zdjęcie 2. jest własnością publiczną zgodnie z wolą autora.]

Wiedeń, Teatr-Variété Ronachers Establissement – teatr, do którego w styczniu i lutym 1890 r. chodził Henryk Sienkiewicz.

Wiedeń, Tuchlauben 8 – adres Salonu Wystawowego Kunstverein, w którym Henryk Sienkiewicz był na początku lutego 1890 r. i między innymi oglądał obraz Hansa Makarta „Triumf Ariadny”.

Wiedeń, Volksgarten - piękny park w centrum Wiednia założony w 1823 r. przez cesarza Franciszka I. Na przełomie maja i czerwca 1888 r. był tu Henryk Sienkiewicz.


[Fotografie – Autor: 1) Danielsp; 2 – 3) Gryffindor; 4) Martin. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

Wiedeń, Wasagasse 33 – adres Kabaretu i Teatrzyku Rewiowego „Orpheum”, w którym Henryk Sienkiewicz był 09 lutego 1890 r.

Wiedeń, Wohllebengasse 5 - miejsce zamieszkania Kazimierza Chłędowskiego. 11 marca 1887 r. adres ten pisarz podał Henrykowi Anastazemu Gropplerowi jako
swój adres do korespondencji.

W marcu 1884 r. Henryk i Maria Sienkiewiczowie przejeżdżali przez Wiedeń w drodze do Włoch, a 24 czerwca 1885 r. zatrzymali się tu w drodze do Reichenhall
w Niemczech. 13 sierpnia 1886 r. spożywa obiad w towarzystwie Konstantego i Marii Komierowskich, Konstantego, Pauliny i Julii Komierowskich oraz Edwarda Leo. Kolejne pobyty pisarza w Wiedniu: od 30 marca do 02 kwietnia, 05 kwietnia i od 18 do 29 kwietnia, 12 i 13 października - 1887 r.; od 27 stycznia do 12 lutego 1890 r.;
04 lutego 1894 r.

WIGHT – [Wielka Brytania – hrabstwo ceremonialne – region South East England – kraj Anglia]


Wyspa należąca do archipelagu Wysp Brytyjskich, oddzielona od brytyjskiego wybrzeża cieśniną Solent. Henryk Sienkiewicz był na Wyspie Wight w 1887 r.


[Wight – 01. mapa z 1888 r.; 02) Wybrzeże zachodnie wyspy]

[Fotografie – autorzy: 01) mapa pochodzi z 4. wydania „Konversationslexikon (1885 – 1890); 02) Barbara Mürdter. Źródło – Wikipedia.]
[Prawa autorskie do zdjęcia 01. wygasły i znajduje się ono w domenie publicznej.] [Zdjęcia objęte są licencją CC-BY-SA].

WINNOGÓRA [gm. Wronki, pow. szamotulski, woj. wielkopolskie]


Wieś. Majątek nadany niegdyś przez Napoleona generałowi Henrykowi Dąbrowskiemu. Od 1880 r. był własnością prawnuka twórcy legionów, Henryka Mańkowskiego, który otrzymał go po bezpotomnej śmierci Bronisława Dąbrowskiego, syna generała. Udokumentowane pobyty Henryka Sienkiewicza w Winnogórze datują się następująco: 01) wrzesień 1899 r.

WŁOCŁAWEK [gm. Włocławek, powiat włocławski, woj. kujawsko-pomorskie]


Miasto położone w Kotlinie Płockiej na obu brzegach Wisły oraz Zgłowiączki.
Zabytki Włocławka: Browar Bojańczyka, budynek Rieber Foods Polska, Czarny Spichrz, dawna kanonia, dawna kaplica cmentarna, dawna siedziba straży ogniowej, kamienice śródmieścia, katedra Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, kościół ewangelicko-augsburski, kościół i klasztor oo. Franciszkanów, kościół św. Jana Chrzciciela, kościół św. Stanisława, kościół św. Witalisa, Muzeum Ziemi Kujawsko-Dobrzyńskiej, pałac biskupi, pałac Mühsama, prałatówka, stary młyn, stary szpital miejski św. Antoniego, szkoła handlowa, wyższe seminarium duchowne i zespół budynków sądowych.
W okresie od 10 grudnia 1903 r. do 20 stycznia 1904 r. Henryk Sienkiewicz miał we Włocławku odczyt na rzecz powodzian. Prezentował swoją nowelę „Dwie łąki”.


[1. Włocławek – Zielony Rynek; 2. Włocławek – Plac Grodzki]


[3. Włocławek – dawne starostwo 1836 - 1844; 2. Włocławek – pałac Mühsama]

[Autorzy fotografii: 1. – 2.) Włocławianin; 3. – 4.) Pko. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia 1. – 2. objęte są licencją GNU FDL]. [Zdjęcia 3. – 4. objęte są licencją CC-BY-SA].

WOLA GUŁOWSKA [gm. Adamów, pow. łukowski, woj. lubelskie]


Wieś położona nad rzeką Czarną na pograniczu Równiny Łukowskiej i Wysoczyzny Żelechowskiej, 20 km na pn.-zach. od Kocka.
Najstarsze wzmianki dotyczące Woli Gułowskiej pochodzą z lat 1508 i 1545. W 1633 r. Ludwik Krasiński, dziedzic tutejszych dóbr, postanowił ufundować klasztor
OO Karmelitów oraz nowy kościół w miejsce starej, drewnianej kaplicy. Budowę kościoła zakończono w 1782 r. jego konsekracją. W kościele znajduje się cudami słynący obraz Najświętszej Maryi Panny. W 1982 r. Abp Józef Glemp koronował go koronami papieskimi.
W dworku Krasińskich w Woli Gułowskiej w ostatnich latach życia mieszkała Stefania z Cieciszowskich Sienkiewiczowa, matka pisarza. Tu też zmarła. Została pochowana na cmentarzu parafialnym w Okrzei.

WOLA JUSTOWSKA


Do 1941 r. wieś położona o 4,5 km od Krakowa. Obecnie stanowi część terytorium Krakowa. Nazwę swą zawdzięcza sekretarzowi Zygmunta Starego, Justowi Ludwikowi Decjuszowi. Wybudował on istniejący do dzisiaj pałac renesansowy. Henryk Sienkiewicz był tu 02 lipca 1890 r.


[1. Willa Justa Ludwika Decjusza]

[Fotografia: Autor: 1. Cancre. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte są licencją GNU FDL].

WOLA OKRZEJSKA [gm. Krzywda, pow. łukowski, woj. lubelskie]


W latach 1781 – 1870 Wola Okrzejska należała do rodziny Cieciszowskich i Sienkiewiczów. Po śmierci babki została sprzedana Bernsteinowi. Tutaj właśnie 5 maja
1846 r. w oficynie dworskiej w Woli Okrzejskiej, urodził się Henryk Sienkiewicz. Wspólnie ze swoim rodzeństwem spędził tu lata beztroskiego dzieciństwa. Tu zmarła Stefania z Cieciszowskich Sienkiewiczowa (matka H. S.). 14 grudnia 1965 r. uchwałą nr 306 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie powołało
do życia Muzeum Henryka Sienkiewicza w Woli Okrzejskiej (www.muzeumhs.webpark.pl).









02 października 1966 r., w obecności wielu przybyłych z różnych stron gości i krewnych pisarza, nastąpiło oficjalne otwarcie połączone z sesją naukową, której patronował m. in. Julian Krzyżanowski. 01 stycznia 1967 r. stanowisko dyrektora muzeum objął Pan Stanisław Cybulski i z ogromnym zaangażowaniem prowadzi je
do chwili obecnej. 31 października 2007 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Kazimierz Michał Ujazdowski, odznaczył Antoniego Cybulskiego medalem Zasłużony Kulturze „Gloria Artis”.

[Fotografie: Krzysztof Grabiński]

WROCŁAW [gm. Wrocław, miasto na prawach powiatu, woj. dolnośląskie]


Miasto położone w Pradolinie Wrocławskiej nad rzeką Odrą i czterema jej dopływami. Historyczna stolica Śląska. Dawna siedziba Księstwa Wrocławskiego.
26 lipca 1889 r. na stacji kolejowej zatrzymał się pociąg, którym Henryk Sienkiewicz jechał do Berlina. Tu wysiadły poznane przez pisarza podczas podróży:
Matylda z Czapskich Osiecimska z córką Michaliną.


[1. - 2. Wrocław Główny - dworzec kolejowy i peron]

[Fotografie - Autor: 1) Vorwerk; 2) Julo. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia: 1. i 2. jest własnością publiczną zgodnie z wolą autora.]

WYOMING – [Stany Zjednoczone Ameryki]


Stan na środkowym zachodzie USA. Na północy graniczy ze stanem Montana, na zachodzie ze stanem Idaho, na południowym zachodzie ze stanem Utah, na południu
z Kolorado, a na wschodzie ze stanami Nebraska i Dakota Południowa. Południowo-zachodnia część stanu położona jest w Górach Skalistych, a północno-wschodnia
na Wielkich Równinach. W październiku i listopadzie 1877 r. Henryk Sienkiewicz był tu na kilkutygodniowej wyprawie myśliwskiej związanej z jesiennym ciągiem bawołów. Pisał tak:
„(…) Sam Wyoming stanowi obszerne płaskowzgórze przecięte z północo-zachodu na południowo-wschód pasmem Gór Skalistych i rozmaitymi odrzutami tegoż pasma, noszącymi nazwy Gór Czarnych, Gór Słodkiej Wody itd. (…) Główne miasto, Cheyenne, leżące niedaleko granicy Nebraski, jest po prostu znaczniejszą stacją kolei żelaznej, koło której skupiło się nieco ludności trudniącej się cokolwiek rolnictwem, cokolwiek handlem, a głównie polowaniem i wymianą skór z Indianami. (…)
Prócz Cheyenne i prócz stacji kolei nie ma w Wyomingu żadnych innych miast. Niektóre stacje tworzą czasem osady liczące
po kilka i kilkanaście domów, inne są tylko samotnymi domami stojącymi na pustyni. Wzdłuż całej linii nie widziałem ani jednej farmy, ani jednej osady. Między jedną stacją a drugą daleko jest łatwiej ujrzeć antylopę lub niedźwiedzia jak człowieka. (…)

Jadąc do Wyomingu, bądź to od strony zachodniej z Kalifornii, bądź od wschodniej z Chicago, jedzie się ciągle pod górę. Cheyenne, stolica kraju, leży na 6041 stóp nad poziom morza. (…) Najwyższa stacja Sherman leży na 8242 stóp. (…)”

[1) Dead Indian Pass]


[2) Bear River - Rzeka Niedźwiedzia; 3) Castle Geyser in Yellowstone National Park]

[Fotografia – Autor: 1) Fondue; 2) Staplegunther; 3) Flicka. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]



Litera X



Litera Y



Litera Z



ZAKOPANE

Szczególne podziękowania za pomoc przy opracowaniu notatek i wykonaniu zdjęć dotyczących adresów zakopiańskich składam:

- Pani ALINIE SIDOR, przewodnikowi po Zakopanem;
- Panu MACIEJOWI PINKWARTOWI, autorowi licznych przewodników po Zakopanem
.



ZAKOPANE - [m. i gm. Zakopane, pow. tatrzański, woj. małopolskie] – DOM TYTUSA CHAŁUBIŃSKIEGO


Dom Tytusa Chałubińskiego zbudowany został w latach 1881 – 1882 według projektu Józefa Piusa Dziekońskiego. W 1945 r. spłonął i nie został odbudowany. Obecnie między ulicami: Chałubińskiego i Zamoyskiego – znajduje się posesja rodziny Chałubińskich z niewielkim drewnianym domkiem do niedawna jeszcze zamieszkałym
przez wnuka Tytusa – wybitnego przewodnika tatrzańskiego Stefana Chałubińskiego. Przed posesją (u zbiegu w/w ulic) znajduje się pomnik Tytusa Chałubińskiego (odsłonięty 15 sierpnia 1903 r.). Wykonano go według projektu Stanisława Witkiewicza. Umieszczone na wysokim cokole popiersie Chałubińskiego i siedzącą pod nim figurę Sabały rzeźbił Jan Nalborczyk.
Dom ten przez rok czasu (1890 r.) wynajmował Henryk Sienkiewicz i mieszkał w nim, gdy przyjeżdżał do Zakopanego.


[01. - 03. Posesja Rodziny Chałubińskich z niewielkim domkiem; 04. Pomnik Tytusa Chałubińskiego z siedzącym u podnóża Sabałą]

[Fotografie: Krzysztof Grabiński] [Zdjęcia dzięki pomocy Pani Aliny Sidor, wspaniałej przewodniczki po Zakopanem i dzięki pomocy Pana Macieja Pinkwarta, autora wspaniałych przewodników po Zakopanem].

ZAKOPANE – DOM KSIĘDZA JÓZEFA STOLARCZYKA


Dom (obecnie: Zakopane, ul. Nowotarska 4) wzniesiony w latach siedemdziesiątych XIX w. dla ks. Józefa Stolarczyka. W końcu sierpnia i prawie cały wrzesień 1886 r. Henryk Sienkiewicz wypoczywał tu w towarzystwie rodziny.


[01. Zakopane - dom ks. Józefa Stolarczyka; 02. Zakopane - tablica upamiętniająca pobyt Henryka Sienkiewicza w tym domu]

[Fotografie: Krzysztof Grabiński] [Zdjęcia dzięki pomocy Pani Aliny Sidor, wspaniałej przewodniczki po Zakopanem i dzięki pomocy Pana Macieja Pinkwarta, autora wspaniałych przewodników po Zakopanem].

ZAKOPANE – DOM TRZEBUNI


W domu tym Henryk Sienkiewicz mieszkał od lipca do września 1892 r.

ZAKOPANE – DWORZEC TATRZAŃSKI [KASYNO]


Budynek mieści się przy ul. Krupówki 12. Wybudowany w 1881 r. według projektu Karola Zaremby. Pełnił funkcję zakopiańskiego domu kultury. To tu 15 sierpnia 1894 r. Henryk Sienkiewicz – na prośbę górali – odczytał epilog przyszłej powieści „Quo vadis”. Dochód z odczytu przeznaczony był na budowę nowego kościoła w Zakopanem.


[01. Dworzec Tatrzański - Kasyno] [Fotografia: Autor: Zoobek. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie objęte jest licencją GNU FDL].

ZAKOPANE - HOTEL TURYSTÓW


W latach 1899 – 1927 w Zakopanem naprzeciwko wylotu ul. Kraszewskiego do ul. Zamoyskiego mieścił się „Hotel Turystów”, należący do wójta miejscowości, Józefa Sieczki. Tu w maju 1901 r. zatrzymali się Jeremiah i Alma Curtinowie. Dwa, trzy domy pod górę mieszkał Henryk Sienkiewicz.


[07. Zakopane - miejsce, gdzie stał „Hotel Turystów”]

[Fotografie: Krzysztof Grabiński] [Zdjęcie dzięki pomocy Pani Aliny Sidor, wspaniałej przewodniczki po Zakopanem i dzięki pomocy Pana Macieja Pinkwarta, autora wspaniałych przewodników po Zakopanem].

ZAKOPANE - JANA III SOBIESKIEGO 60


Tu w lipcu i sierpniu 1897 r. przebywał Henryk Sienkiewicz.

ZAKOPANE – WILLA „CHATA” [zwana przez Henryka Sienkiewicza: AFA-PARK]


Willa nad brzegiem Foluszowego Potoku (w miejscu w Zakopanem przy ul. Zamoyskiego zajmowanym obecnie przez dom nr 30b), okazały czteroizbowy dom góralski wybudowany w 1882 r. przez Wojciecha Roja, cieślę i przewodnika tatrzańskiego. W 1886 r. w willi osiedli Maria i Bronisław Dembowscy, kolekcjonerzy sztuki podhalańskiej i działacze społeczni. Gromadziła się u nich cała ówczesna zakopiańska elita. Po sąsiedzku mieszkał Tytus Chałubiński. Tutaj często zachodził Stanisław Witkiewicz, a stałym bywalcem był Jan Krzeptowski Sabała. Dom spłonął, dziś są tam prywatne wille.
Henryk Sienkiewicz przebywał tu w drugiej połowie lutego 1888 r.


[08. Zakopane - dojście do posesji 30b przy ul. Zamoyskiego; 09. Zakopane - miejsce dawnej willi "Chata" - obecnie posesja 30b]

[Fotografie: Krzysztof Grabiński] [Zdjęcie dzięki pomocy Pani Aliny Sidor, wspaniałej przewodniczki po Zakopanem i dzięki pomocy Pana Macieja Pinkwarta, autora wspaniałych przewodników po Zakopanem].

ZAKOPANE – PENSJONAT ZOFII ZBOROWSKIEJ [obecna SIENKIEWICZÓWKA]


Pensjonat Zofii Zborowskiej. Dom istnieje nadal, obecnie jako Rezydencja „Sienkiewiczówna” przy ul. Zamoyskiego 28.
W latach 1891 - 1896 zatrzymywał się tu Henryk Sienkiewicz podczas pobytu w Zakopanem. Udokumentowane pobyty pisarza datują się następująco:
01) 14 października 1891 r.


[12. - 13. Zakopane - pensjonat Zofii Zborowskiej - obecnie Rezydencja "Sienkiewiczówka"]

[Fotografie: Krzysztof Grabiński] [Zdjęcie dzięki pomocy Pani Aliny Sidor, wspaniałej przewodniczki po Zakopanem i dzięki pomocy Pana Macieja Pinkwarta, autora wspaniałych przewodników po Zakopanem].

ZAKOPANE – WILLA „LILIANA”


Willa „Liliana” mieściła się przy dzisiejszej ul. Gimnazjalnej, prawdopodobnie na terenie dzisiejszej posesji 12. Wzniesiona w 1899 r. dla Adolfa Wernitza. Budynek dziś
nie istnieje, spalił się. W październiku 1906 r. mieszkał tu Henryk Sienkiewicz.


[08. Zakopane - willa „Liliana”. Zakopane - miejsce dawnej willi „Liliana”]

[Zdjęcie archiwalne dzięki uprzejmości Portalu FOTOPOLSKA]. [Fotografia posesji obecnej: Krzysztof Grabiński] [Zdjęcie posesji obecnej dzięki pomocy Pani Aliny Sidor, wspaniałej przewodniczki po Zakopanem i dzięki pomocy Pana Macieja Pinkwarta, autora wspaniałych przewodników po Zakopanem].

ZAKROCZYM [m. i gm. Zakroczym, pow. nowodworski, woj. mazowieckie]


Miasto, do którego 17 kwietnia 1866 r. dotarł Henryk Sienkiewicz w drodze do Poświętnego. Odcinek z Zakroczymia do Płońska pisarz pokonał furmanką, którą załatwił mu jego kolega szkolny Ignacy Antoni Stachurski, o czym wspomina w liście z 19 kwietnia 1866 r. do Konrada Dobrskiego.
Zabytki: Fort nr 1 Zakroczym z lat 1883 – 1888, „Góra Zamkowa” z dworem z XIX w., grodzisko „Czubajka” istniejące od XI do XIV w., kościół i klasztor barokowy
o.o. Kapucynów z 1758 r., kościół parafialny gotycko-renesansowy z XV/XVI w., „Latarnia” – pomnik ku czci powstańców z 1831 r., 1863 r. oraz poległych podczas
II wojny światowej.


[1) Kościół Podwyższenia Krzyża z XV/XVI w.; 2) Kościół o.o. Kapucynów]

[Fotografie: Autor: 1) Hubert Śmietanka; 2) Maciej Szczepańczyk. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

ZANZIBAR – [Tanzania]


Miasto w Tanzanii, na wyspie Zanzibar, nad Kanałem Zanzibarskim (Ocean Indyjski). Wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Henryk Sienkiewicz przebywał tu od 16 do 27 lutego 1891 r. Mieszkał w Hotelu „De la Poste” Lazarewicza (?). W marcu 1891 r. chory na febrę - przebywał
we francuskim szpitalu w Zanzibarze.


[02. Zanzibar - Dom Cudów; 03. Zanzibar - fort]
[Zdjęcie 02. jest własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do niego wygasły. Prawo to stosuje się w Stanach Zjednoczonych, Australii, Unii Europejskiej i w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa w 70 lat po śmierci autora.] [Zdjęcie 03. jest własnością publiczną zgodnie z wolą jego autora.]

ZUBERZEC [ZUBEREC] - [Słowacja – gmina Zuberec, pow. twardoszyński, Kraj Żyliński]


Wieś położona na Orawie w Dolinie Zuberskiej u podnóża Tatr Zachodnich, w odległości 30 km od przejścia granicznego Chochołów – Suchá Hora. Ośrodek ruchu turystycznego i narciarskiego. Henryk Sienkiewicz przebywał tu 28 i 29 stycznia 1889 r. i poznał Antoniego Kocyana.

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]



Litera Ź



Litera Ż