W domu Ojca mego wiele jest mieszkań; gdyby było inaczej, byłbym wam powiedział. Idę przygotować wam miejsce. A jeśli pójdę i przygotuję wam miejsce, przyjdę znowu i wezmę was do siebie, abyście, gdzie Ja jestem, i wy byli. [Jan. 14; 2 – 3]



POSTACIE Z JEGO ŻYCIA

Wybierz literę, z którą chcesz się zapoznać: A, B, C, Ć, D, E, F, G, H, I, J, K, L, Ł, M, N, O, P, Q, R, S, Ś, T, U, V, W, X, Y, Z, Ź, Ż - albo zobacz wszystkie.

Litera C



CAETANI ONORATO [18.01.1842 – 02.09.1917]


Potomek rodu książęcego, włoski minister spraw zagranicznych i senator. Jego matka była Polką (Kaliksta Rzewuska) i to dzięki niej darzył Polskę sentymentem. Wspólnie z Alberto Emmanuele Lumbroso stanął na czele Komitetu „Pro Polonia”, który wspierał działalność kierowanego przez Henryka Sienkiewicza Szwajcarskiego Komitetu Generalnego Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce.

CAPRIVI ? [? – ?]


Biografia nieustalona.
Udokumentowane spotkania Henryka Sienkiewicza z Caprivim datują się następująco: 01) sierpień 1913 r. – Oblęgorek.

ČERNY ADOLF [1864 – 1952] – pseudonim: JAN ROKYTA


Czeski poeta, publicysta, profesor slawistyki w Pradze. Doktor honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie (1947 r.). Dużą część swojego dorobku naukowego poświęcił Serbołużyczanom – najmniejszemu narodowi słowiańskiemu na świecie. Autor: „Wobydlenje Łužiskich Serbow (1889 r.)”,„Lužické obrázky”
(1890 r.), „Mythiske bytosće Łužiskich Serbow” (1893 r.), „Svatba (kwas) u Lužickych Erbu” (1893 r.), „Ruzné (wšelakore) listy o Lužici” (1894 r.), „Stawizny basnistwa hornjołužiskich Serbow” (1910 r.), „Lužice a Lužičtí Srbové” (1912 r.), „Lužická otázka (prašenje)” (1918 r.).
Henryk Sienkiewicz pisał do niego w sprawie umieszczenia w Zakopanem popiersia Edwarda Jelinka, czeskiego literata i publicysty o wielkich zasługach dla kultury polskiej, miłośnika Tatr i Zakopanego.

CERTOWICZ TEOFILA [22.05.1862 – 21.09.1918] - herbu LUBICZ


Rzeźbiarka, urodzona na Kresach. Od 1881 r. studiowała rzeźbę w Krakowie, a od 1882 r. – w Paryżu. W 1893 r. wróciła do Krakowa i obok własnej twórczości zajmowała się działalnością pedagogiczną, prowadząc w latach 1897 – 1904 własną szkołę sztuk pięknych dla kobiet. W szkole tej rysunek i malarstwo objęli: Włodzimierz Tetmajer i Jacek Malczewski. W 1904 r. przeniosła się do Warszawy i wstąpiła do Zgromadzenia Panien Kanoniczek. Oddała się działalności filantropijnej, przeznaoąc swój majątek na internat dla chłopców. Jest autorką portretów m. in.: Mieczysława Pawlikowskiego, Henryka Sienkiewicza. W Muzeum Narodowym
w Krakowie znajdują się jej rzeźby wykonane w marmurze: Chrystus, Morfeusz i św. Cecylia. Dzieła swoje wystawiała w Berlinie, Paryżu i Wiedniu. Udokumentowane spotkania Henryka Sienkiewicza z Teofilą Certowicz datują się następująco: 01) listopad 1903 r. - Warszawa; 02) grudzień 1909 r. - Warszawa.

[Biogram ten powstał również dzięki pomocy Pana Henryka Grzybowskiego z Towarzystwa Miłośników Polanicy.]

CHAŁUBIŃSKI TYTUS [29.12.1820 – 04.11.1889]


Polski lekarz, profesor patologii w Szkole Głównej, potem na Uniwersytecie Warszawskim. Miłośnik przyrody, współtwórca Towarzystwa Tatrzańskiego, badacz przyrody tatrzańskiej, popularyzator Zakopanego. Znany i ceniony za swoją ofiarność
dla społeczeństwa.
Absolwent Akademii Medyko-Chirurgicznej w Wilnie (1838 – 1840) i w Dorpacie (dzisiaj Tartu w Estonii).
Członek korporacji akademickiej Konwent Polonia.
Od 1845 r. przebywał w Warszawie. Rozpoczął praktykę lekarską rozpoczął w Szpitalu Ewangelickim.
Przyjaciel i opiekun górali. W czasie wypraw w Tatry często towarzyszył mu Sabała.
Pomnik ich obu stoi w centrum Zakopanego, u zbiegu ulic Chałubińskiego i Zamoyskiego.
Pochowany został na Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem.

Henryk Sienkiewicz odwiedził go: 23 stycznia, 02 lutego 1889 r. w Zakopanem.



[Autor: Stanisław Witkiewicz. Źródło – Wikipedia.]
[Powyższe zdjęcie jest własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do niego wygasły.]

CHARLIE [? – ?]


Biografia nieustalona. Tenor, który 28 lutego 1876 r. przy akompaniamencie pianistki Miss N. śpiewał włoską pieśń: „O fanciulla mia!” na statku „Germanic” („Germanicus”). Statkiem tym Henryk Sienkiewicz odbywał podróż morską z Liverpool’u do Nowego Jorku.

CHEŁKOWSKA MARIA - patrz DONIMIRSKA MARIA


CHEŁKOWSKI FRANCISZEK [06.06.1899 – 05.09.1939] - herbu WCZELE


Syn Józefa i Marii Chełkowskich, właścicieli majątku w Śmiełowie, gdzie od 20 – 23 września 1899 r. bawił Henryk Sienkiewicz.

CHEŁKOWSKI JÓZEF [03.08.1868 – 10.05.1954] - herbu WCZELE


Właściciel majątku w Śmiełowie. gdzie od 20 – 23 września 1899 r. bawił Henryk Sienkiewicz.

CHEŁMICKI ZYGMUNT [10.05.1851 – 03.07.1922]


Polski ksiądz katolicki, działacz społeczny, publicysta, literat i wydawca. Założyciel Towarzystwa Przytułków Noclegowych, kuchni ruchomych dla ubogiej ludności.
Absolwent w gimnazjum w Chełmnie (1868 r.), Seminarium Duchownego w Płocku. Studia teologiczne kontynuował od 1872 r. w Münster (Monaster). Święcenia kapłańskie – 1873 r. W 1877 r. przeniósł się do Warszawy, gdzie otrzymał rektorat kościoła św. Ducha. Obowiązki te pełnił do śmierci. Z końcem 1881 r. - wspólnie
m. in. z: Antonim Wrotnowskim, Antonim Zaleskim, Mścisławem Godlewskim, Edwardem Lubowskim – założył dziennik „Słowo”, którego redakcję powierzono Henrykowi Sienkiewiczowi. Wydawca „Biblioteki Dzieł Chrześcijańskich” (1900 r.). Współorganizator jubileuszu Henryka Sienkiewicza (1900 r.). Założyciel Komitetu Ratunkowego dla Powodzian (1903 r.). W latach: 1904 – 1916 – redagował Encyklopedię Kościelną; 1905 – 1914 pełnił kierowniczą rolę w Stronnictwie Polityki Realnej. Od 17 września 1917 r. – sekretarz Rady Regencyjnej – aż do 11 listopada 1918 r. (oddanie władzy Józefowi Piłsudskiemu). Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.
Utrzymywał żywe kontakty z Henrykiem Sienkiewiczem. Ojciec chrzestny i świadek chrztu córki pisarza - Jadwigi Marii Łucji Heleny Sienkiewicz. Pierwowzór opata
z Tulczy w „Krzyżakach”. Wraz z Tadeuszem Kowalskim-Wieruszem 18 lipca 1900 r. w Kielcach – w imieniu komitetu obchodu 25-lecia pracy pisarskiej Henryka Sienkiewicza – podpisał akt notarialny nabycia dla pisarza Oblęgorka.

CHEŁMOŃSKI ADAM [16.01.1861 – 06.11.1924]


Syn Józefa i Izabeli z Łoskowskich Chełmońskich. Brat Józefa Mariana Chełmońskiego. Mąż Marii Władysławy Kudelskiej.
Polski lekarz. Opisał objaw, znany w piśmiennictwie medycznym jako objaw Chełmońskiego.
Absolwent: gimnazjum w Warszawie (które ukończył w 1880 r.) – Wydziału Przyrodniczo-Matematycznego Uniwersytetu Petersburskiego i Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Warszawskiego. 10 grudnia 1885 uzyskał cum eximia laude dyplom lekarski. Uczył się hydroterapii w Fürstenhof w Styrii u Jana Czerwińskiego.
Od 1886 r. – asystent w Klinice Diagnostycznej prof. Ignacego Baranowskiego i jego następcy, Stolnikowa. Od 1891 r. – ordynator oddziału wewnętrznego w Szpitalu Dzieciątka Jezus w Warszawie. W 1893 r. – współorganizator pierwszego sanatorium przeciwgruźliczego w Otwocku. W latach 1894 – 1900 – lekarz Zakładu
dla Starców i Kalek przy Warszawskim Towarzystwie Dobroczynności. W latach 1904 – 1911 – członek Komitetu Kasy imienia Józefa Mianowskiego.
Wybrane prace: „Przyczynek do patogenezy astmy oskrzelowej” (1911 r.); „Głodowy zanik kości” (1918 r.); „Kilka słów o udawaniu i kłamstwach patologicznych”
(1921 r.); „Kamica żółciowa utajona” (1924 r.).
Henryk Sienkiewicz wspomina go w liście z 23 maja 1904 r. do Jadwigi Janczewskiej.

CHEŁMOŃSKI JÓZEF Marian [07.11.1849 - 06.04.1914]


Syn Józefa i Izabeli z Łoskowskich Chełmońskich. Brat Adama Chełmońskiego.
Polski malarz, przedstawiciel realizmu. Absolwent: Gimnazjum Realnego w Warszawie warszawskiej Klasy Rysunkowej, prywatnej pracowni Wojciecha Gersona, Monachijskiej Akademii Sztuk Pięknych pod kierunkiem H. Anschütza i A. Strähubera. Związał się też
ze środowiskiem polskich monachijczyków: Stanisławem Witkiewiczem, Józefem Brandtem, Maksymilianem Gierymskim i Adamem Chmielowskim. W 1875 r. wyjechał do Paryża, gdzie zyskał dużą popularność dzięki oryginalnej tematyce swoich obrazów. Jako ilustrator współpracował z paryskim „Le Monde Illustre”. Zwiedzał Włochy, Podole i Ukrainę. W 1887 r. wrócił do kraju i zamieszkał w Warszawie.
W 1889 r. kupił dworek w Kuklówce koło Grodziska Mazowieckiego, gdzie wprowadził się i mieszkał aż do śmierci. Pochowany został
na cmentarzu w Żelechowie. Malował sceny rodzajowe, ukazując z dużym autentyzmem życie wsi polskiej i ukraińskiej, sceny myśliwskie, realistyczne, nastrojowe pejzaże, („Jesień”, 1897 r.; „Jastrząb”, „Pogoda”, 1899 r.) i konie. Sławę przyniosły mu rozpędzone „Czwórki” (1881 r.) i „Trójki”. Rzadziej malował portrety. W zmienności i surowym pięknie natury artysta zaczął poszukiwać przejawów obecności Boga („Pod Twoją obronę”, 1906 r.).
Z Henrykiem Sienkiewiczem spotkał się w latach 1878 – 1879 w Paryżu i później w Radziejowicach u Krasińskich.

[Autoportret. Autor fotografii - Warnes. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

CHĘCIŃSKI JAN [22.12.1826 – 30.12.1874]


Pisarz polski, aktor i reżyser teatrów warszawskich, profesor warszawskiej Szkoły Dramatycznej. Autor libretta do opery „Straszny Dwór” Stanisława Moniuszki (premiera odbyła się w 1865 r.) oraz librett do innych oper Moniuszki („Verbum nobile” i „Paria”) oraz licznych tłumaczeń sztuk obcych. Także autor m. in.: „Anioł
i czart”, „Jałmużna”, „Rozwód, czyli dwie mężatki”, „Szlachectwo duszy” i „Porządni ludzie”. Przyczynił się do wprowadzenia na scenę dzieł m.in. Juliusza Słowackiego, Williama Szekspira i Fryderyka Schillera.
Henryk Sienkiewicz poznał go w grudniu 1874 r., co dokumentuje we wspomnieniu pośmiertnym „Jan Chęciński”.

CHŁAPOWSKA MARIA [1872 – 1961]


Biografia nieustalona. Córka Tadeusza i Róży z Jezierskich Chłapowskich. Siostra Antoniny Chłapowskiej. W 1900 r. wyszła za mąż za Kazimierza Chłapowskiego. Udokumentowane spotkania Henryka Sienkiewicza z Marią Chłapowską datują się następująco: 01) wrzesień - październik 1896 r. – Kaltenleutgeben.

CHŁAPOWSKA MARIA Antonina [14.09.1850 – 1909]


Biografia nieustalona. Żona Napoleona Ksawerego Mańkowskiego (1836 – 1888). Matka: Henryka, Barbary Turno i Zofii.
Udokumentowane spotkania Marii z Chłapowskich Mańkowskiej z Henrykiem Sienkiewiczem datują się następująco: 01) czerwiec 1890 r. – Kraków; 02) lipiec 1890 r. - Kraków i Tyniec; 03) maj 1894 r. - Kaltenleutgeben.

CHŁAPOWSKI FRANCISZEK [17.09.1846 – 1923]


Syn Stanisława.
Polski lekarz, prof. Uniwersytetu Poznańskiego. Uczestnik wojny prusko-francuskiej. Absolwent Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu, studiów medycznych
w Berlinie i Heidelbergu. Dyplom doktora medycyny (1868 r.) i chirurgii (1870 r.) otrzymał na Uniwersytecie Berlińskim. Praktykę lekarską rozpoczął w Królewskiej Hucie, skąd przeniósł się do Bytomia. Po wyborze w 1877 r. na posła do Sejmu pruskiego przeprowadził się do Wrocławia, a niebawem na stałe do Poznania. Na letnie miesiące wyjeżdżał do Kissingen, gdzie miał wielką praktykę. Tu też zetknął się z Henrykiem Sienkiewiczem. Duże zasługi położył w Poznańskim Towarzystwie Przyjaciół Nauk. Należał do założycieli „Nowin Lekarskich” (1889 r.) i przez pewien czas był ich redaktorem naczelnym. Po założeniu w 1919 r. Uniwersytetu Poznańskiego rozpoczął w nim 73. roku swego życia wykłady geologii i paleontologii, po czym został mianowany profesorem honorowym patologii i terapii szczegółowej chorób wewnętrznych. W swoim dorobku naukowym pozostawił kilkadziesiąt prac z medycyny, historii medycyny, paleontologii, historii nauk przyrodniczych i dziejów filozofii: monografia „Życie i prace ks. J. Rogalińskiego”, „Korespondencja filozoficzna między Józefem Morawskim a Józefem Goluchowskim”, „O stosunku Cieszkowskiego do nauk przyrodniczych” i „Fizjografia W. Ks. Poznańskiego”. W uznaniu zasług Franciszka Chłapowskiego towarzystwa lekarskie: Warszawy, Krakowa, Wilna, Łodzi – Towarzystwo Lekarzy i Przyrodników Polskich w Petersburgu i Polskie Towarzystwo Przyrodników im. Mikołaja Kopernika zaliczyły go do grona swoich członków honorowych. Akademia Nauk Lekarskich w Warszawie wybrała go na członka czynnego. Rząd pruski obdarzył go tytułem tajnego radcy. Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk nadało zbiorom przyrodniczym, przezeń zgromadzonym, nazwę „Muzeum im. Franciszka Chłapowskiego”.
W 1889 r. Henryk Sienkiewicz poszukiwał w Zakopanem mieszkania dla Franciszka Chłapowskiego.

CHŁAPOWSKI KAROL [22.11.1841 – 1914] - herbu BODZENTA


Syn barona Stanisława. Wychowany we Francji i Belgii. Szlachcic wielkopolski, właściciel Żegocina. Miłośnik sztuki. Uczestnik powstania styczniowego. Internowany przesiedział osiemnaście miesięcy w więzieniu pruskim. 12 września 1868 r. w kościele św. Anny w Krakowie poślubił Helenę Modrzejewską. W 1876 r. wyjechał z nią do Ameryki w ślad za Henrykiem Sienkiewiczem. Dalsze udokumentowane spotkania Karola Chłapowskiego z pisarzem datują się następująco: 01) luty - marzec
1878 r. - Boston, Pittsburg, Nowy Jork; 02) grudzień 1890 r. - Kraków.

CHŁĘDOWSKI KAZIMIERZ [23.02.1843 – 20.03.1920]


Syn Ottona Chłędowskiego i Michaliny z Niesiołowskich. Mąż Stefanii Tabęckiej.
Polski pisarz, pamiętnikarz, badacz kultury, gawędziarz, historyk kultury, satyryk, działacz państwowy, minister monarchii austro-węgierskiej, właściciel Wietrzna k/Krosna. Członek-korespondent Akademii Umiejętności.
Nauki pobierał w domu rodzinnym, szkole w Sanoku, gimnazjum w: Tarnowie, Nowym Sączu i gimnazjum św. Anny w Krakowie. Absolwent prawo na uniwersytecie
w Pradze i na Uniwersytecie Jagiellońskim (1862 – 1867). Doktor praw Uniwersytetu Jagiellońskiego (1867 r.). Pracownik instytucji rządowych we Lwowie: komisarz powiatowy Namiestnictwa we Lwowie w okręgu lwowskim i złoczowskim; urzędnik w Wiedniu (1881 r.), rzeczywisty tajny radca Biura Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (1881 – 1882), szef Biura tajnego radcy Ministerstwa dla Galicji (1882 – 1899), minister spraw dla Galicji (1899 – 1900). Współpracował z: „Biblioteką Warszawską”, „Dziennikiem Literackim”, „Gazetą Lwowską”, „Gazetą Polską”, „Gazetą Warszawską”, „Słowem”, „Tygodnikiem Ilustrowanym”. Autor utworów
i publikacji: „Królowa Bona” (1876 r.), „Skrupuły” (1877 r.), „Ella” (1877 r.), „Po nitce do kłębka” (1872 r.), „Album fotograficzne” (1870 – 1872), „Zwierciadło głupstwa” (1877 r.), „Dwór w Ferrarze” (1907 r.), „Siena” (1907 r.), „Rzym, ludzie Odrodzenia” (1909 r.), „Rzym, ludzie baroku” (1912 r.), „Rokoko we Włoszech” (1914 r.), „Historie neapolitańskie” (1917 r.), „Ostatni Walezjusze” (1920 r.). Napisał „Pamiętniki z lat 1843 – 1901. Galicja i Wiedeń” oraz prace z historii kultury.
Udokumentowane spotkania Henryka Sienkiewicza z Kazimierzem Chłędowskim datują się następująco: 01) sierpień 1886 r. - Vöslau; 02) marzec 1887 r. - Wiedeń; 03) kwiecień 1889 r. - Wiedeń.

CHMIELOWSKI PIOTR [09.02.1848 – 22.04.1904]


Syn Ignacego i Marii z Węglarskich. Polski historyk literatury. Profesor nadzwyczajny i kierownik Katedry Historii Literatury Polskiej Uniwersytetu Lwowskiego. Członek-korespondent Akademii Umiejętności (od 1893 r.) i członek czynny (od 1902 r.).
Absolwent Gimnazjum Realnego w Warszawie, Szkoły Głównej Warszawskiej (od 1869 - Uniwersytetu Warszawskiego - filologia
i filozofia; 1870 r.). Kontynuował naukę w Lipsku (pedagogika, filozofia, geografia), gdzie obronił doktorat (1874 r.). W latach 1874 – 1898 – profesor języka polskiego w Gimnazjum Męskim J. Pankiewicza w Warszawie. Współpracownik wielu czasopism i wydawnictw: „Przeglądu Tygodniowego” (1867 – 1872), „Biblioteki Warszawskiej” (1870 – 1874), „Opiekuna Domowego” (1872 – 1876), „Biblioteki Arcydzieł Literatury Polskiej i Obcej”, „Encyklopedii Wychowawczej”, „Niwy”, „Pamiętnika Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza”, „Poradnika dla Dorosłych”, „Przeglądu Pedagogicznego”, „Rodziny i Szkoły”. Redaktor „Ateneum” (1882 – 1897). Więziony przez władze carskie w warszawskiej cytadeli. W 1882 r. odmówił przyjęcia Katedry Literatury Polskiej na Uniwersytecie Warszawskim, nie chcąc zgodzić się na obowiązkowe wykładanie w języku rosyjskim oraz pominięcie w programie nauczania okresów odrodzenia i romantyzmu.
Szczególną uwagę poświęcił polskiej literaturze romantycznej i pozytywistycznej; zajmował się również pedagogiką, historią wychowania, historią filozofii oraz krytyką literacką.
Ogłosił ponad 2100 prac i artykułów, w tym: „Utylitaryzm w literaturze” (1872 r.), „Kobiety Mickiewicza, Słowackiego i Krasińskiego”
(1873 r.), „Co wychowanie z dziecka zrobić może i powinno” (1874 r.), „Józef Kremer” (1875 r.), „Karol Libelt” (1875 r.), „Dziesięć lat
z dziejów wychowania w Polsce” (1877 r.), „Pierwsza w Polsce książka o wychowaniu” (1878 r.), „Rousseau. W stuletnią rocznicę jego śmierci” (1878 r.), „Poezya
w wychowaniu” (1881 r.), „Wojciech Bogusławski w Wilnie” (1883 r.), „Autorki polskie wieku XIX” (1885 r.), „Studya i szkice z dziejów literatury polskiej” (1886 r.), „Nasi powieściopisarze” (1887 – 1895), „Józef Ignacy Kraszewski. Zarys biograficzno-literacki” (1888 r.), „Literatura dla ludu” (1891 r.), „Powieści ludowe Elizy Orzeszkowej” (1891 r.), „Bolesław Prus” (1892 r.), „Postaci kobiece w komediach Fredry” (1892 r.), „Współcześni poeci polscy” (1895 r.), „Zarys najnowszej literatury polskiej”
(1895 r.), „Nasza literatura dramatyczna” (1898 r.), „Tadeusz Czacki. Jego życie i działalność wychowawcza. Zarys biograficzny” (1898 r.), „Historya literatury polskiej” (1899 – 1900), „Metodyka historii literatury polskiej” (1899 r.), „Indywidualizm modernistyczny” (1900 r.), „Henryk Sienkiewicz w oświetleniu krytycznem” (1901 r.), „Dzieje krytyki literackiej w Polsce” (1902 r.), „Stanisław Wyspiański” (1902 r.), „Nowele Marii Konopnickiej” (1903 r.), „Jan Kasprowicz” (1904 r.), „Popioły”, powieść Stefana Żeromskiego” (1904 r.). Przygotował przekłady na język polski dzieł Johanna Wolfganga von Goethego i Immanuela Kanta oraz wypisy historyczno-literackie „Złota przędza poetów i prozaików polskich” (1884 – 1887).
W 1886 r. wspólnie z: Henrykiem Sienkiewiczem, Władysławem Bogusławskim, Piotrem Chmielowskim i Edwardem Leo – wchodził w skład Komitetu Konkursowego ogłoszonego w 1884 r. przez „Gazetę Polską” Konkursu Dramatycznego im. Wojciecha Bogusławskiego. Na przełomie lat: 1886 – 1887 – wspólnie z Henrykiem Sienkiewiczem i: Ludwikiem Jenike, Dionizym Henkielem, Józefem Kotarbińskim, Władysławem Bogusławskim i Władysławem Sabowskim – wchodzi w skład jury Komitetu Konkursu „Kuriera Warszawskiego” na Powieść Współczesną. Dalsze udokumentowane spotkania Henryka Sienkiewicza z Piotrem Chmielowskim datują się następująco: 01) lipiec 1896 r. - Zakopane.

[Fotografia – Autor – Julo. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

CHOMĘTOWSKA ALEKSANDRA [1828 – 1898]


Literatka, autorka „Wspomnień z przeszłości” (1860, 1877) i „Powieści i opowiadań dla młodego wieku” (1874). W latach 1861 – 1868, wraz z J. Śmigielską, wydawała „Kółko domowe”. W 1864 r. rozpoczęła wydawać dwutygodnik „Kronika Rodzinna”. W 1889 r., po śmierci M. J. Zaleskiej, objęła redakcję „Wieczorów Rodzinnych” i prowadziła je do końca życia.
W okresie od 11 do 13 grudnia 1888 r. odwiedziła Henryka Sienkiewicza w mieszkaniu w Warszawie przy ul. Wspólnej 24 i prosiła o finansowe wsparcie Schronienia
dla Nauczycielek z anonimowo ofiarowanych pisarzowi 15 tysięcy rubli.

CHOMĘTOWSKA MARIA [około 1880 – 09.11.1934] – herbu LIS


Biografia nieustalona. Córka Stanisława Jacka Bonifacego i Teresy Odyniec. Żona Ignacego Balińskiego.
Udokumentowane spotkania Henryka Sienkiewicza z Marią z Chomętowskich Balińską datują się następująco: 01) 1908 r. – Warszawa.

CHOŚCIAK-POPIEL WINCENTY Teofil [21.07.1825 – 07.12.1912] – herbu SULIMA


Syn Konstantego Michała Ignacego i Zofii z Badenich Chościaków-Popielów.
Polski biskup rzymskokatolicki.
Absolwent uczelni w Lowanium i Rzymie. Święcenia kapłańskie – 16 marca 1863 r. Biskup diecezjalny płocki (1863 – 1875), biskup diecezjalny kujawsko-kaliski (1876 – 1883), arcybiskup metropolita warszawski (1883 – 1912). Pochowany w krypcie arcybiskupów warszawskich w archikatedrze św. Jana Chrzciciela w Warszawie.
Henryk Sienkiewicz wspomina go w liście z 14 marca 1908 r. do Jadwigi Janczewskiej.


[Autor nieznany. Publikacja – 1883 r. Źródło – Wikipedia.]
[Powyższe zdjęcie jest własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do niego wygasły.
Prawo to stosuje się w Stanach Zjednoczonych, Australii, Unii Europejskiej i w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa w 70 lat po śmierci autora.]

CHRAMIEC ANDRZEJ [27.11.1858/9 (?) – 31.12.1939]


Lekarz i społecznik. Absolwent: jednoklasowej szkoły w Zakopanem, czteroklasowej szkoły w Nowym Targu, gimnazjum w Wadowicach i wydziału lekarskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Po studiach rozpoczął prywatną praktykę na Podhalu. Odbył kilkumiesięczny staż w zakładzie hydropatycznym dra Jana Czerwińskiego w Fürstenhoff w Austrii. Lekarz klimatyczny (od 1886 r.). Założyciel własnego sanatorium – zakładu wodoleczniczego z pokojami gościnnymi (1887 r.). Mąż Jadwigi z Bieczyńskich. Radny gminy (1885/6 (?) -1906). Wójt Zakopanego (1902 – 1906), prezes Komisji Klimatycznej i Rady Powiatowej w Nowym Targu.
W 1916 r. opuścił na zawsze Podhale i osiedlił się w Wielkopolsce.
Henryk Sienkiewicz wspomina go w liście z 07 sierpnia 1886 r. (pisanym w Kaltenleutgeben w Austrii) jako lekarza, który miałby zaradzić dolegliwościom teściowej Wandy Szetkiewicz.

CHRAPOWICKA JÓZEFA – patrz KORSAK JÓZEFA


CHRZANOWSKI BOLESŁAW [? – ?]


Młodszy brat Ignacego. Prawnik.
Henryk Sienkiewicz wspominał o nim w liście z 22 września 1905 r. do Ignacego Chrzanowskiego.

CHRZANOWSKI IGNACY [05.02.1866 - 19.01.1940]


Syn Bolesława i Heleny z Dmochowskich (ciotecznej siostry Henryka Sienkiewicza). Dalekie kuzynostwo łączyło go z: Joachimem Lelewelem i Henrykiem Sienkiewiczem, który był jego ciotecznym wujem. Mąż Wandy ze Szlenkierów.
Polski historyk literatury. Nauczyciel historii literatury, historii Polski i języka polskiego w szkołach prywatnych w Warszawie i redaktor pism: „Ateneum” oraz „Książka” (1890 - 1900).
Od 1910 r. - profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i kierownik Katedry Historii Literatury Polskiej (od 1912 r. – I Katedra Historii Literatury Polskiej).
O nominacji tej zadecydowały wpływy Henryka Sienkiewicza oraz opinia Stanisława Tarnowskiego. W 1931 r. wskutek tzw. reformy jędrzejowiczowskiej został pozbawiony katedry i przeniesiony na emeryturę. Jeszcze do 1936 r. mianowany profesorem honorowym. Od 1906 r. - członek-korespondent, a od 1914 r. – członek czynny Akademii Umiejętności (AU) [Polskiej Akademii Umiejętności (PAU)]. Od 1906 r. - przewodniczący Komisji Historii Filozofii Polskiej i Komisji Historii Literatury Polskiej PAU, członek Komisji Języka Polskiego AU oraz dyrektor Wydziału I akademii. W 1907 r. jeden z członków-założycieli Warszawskiego Towarzystwa Naukowego, sekretarz Wydziału I TNW, członek Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk (1899 r. - członek zwyczajny, 1917 r. – członek-korespondent, 1927 r. – członek honorowy) oraz Towarzystwa Naukowego we Lwowie (1921 r. – członek czynny). Odebrał doktoraty honoris causa UJ (1919 r.) oraz Uniwersytetu Poznańskiego
(1938 r.). W listopadzie 1939 r. został aresztowany przez Niemców. Więziony w Krakowie, Wrocławiu i Sachsenhausen. Zmarł w obozie na zapalenie płuc.
Publikował i redagował m. in.: „Przegląd Pedagogiczny”, „Ateneum”, „Pamiętnik Literacki”. W pracy naukowej zajmował się literaturą polskiego odrodzenia, oświecenie i romantyzmu, dziejami myśli filozoficznej w literaturze polskiej, kulturą średniowieczną oraz polską literaturą religijną. Jest autorem „Historii literatury niepodległej Polski”. Publikacje dotyczące Sienkiewicza: - „Pierwszy utwór Sienkiewicza” (1901 r.); - wspomnienia „O Sienkiewiczu” w: „Studia i szkice. Rozbiory i krytyki” (1939 r.); „Pisma” (1929 - 1939, w układzie własnym, Ossollineum we Lwowie) oraz utwory młodzieńcze pisarza w tomie „Pisma zapomniane i niewydane” (Lwów 1922).

CHWATOWA SALOMEA [? – ?]


Działaczka społeczna. Założycielka Towarzystwa Opieki nad Maltretowanymi Dziećmi. Autorka niedrukowanych utworów dla dzieci: noweli „Gwiazdka” i baśni scenicznej „Żywa lalka”. Henryk Sienkiewicz odmówił jej zgody na tłumaczenie jego utworów na język francuski.

CHYLIŃSKI MICHAŁ [1856 – 1925]


Pedagog, dziennikarz i działacz polityczny, w latach 1892 – 1904 – redaktor „Czasu”, autor podręcznika „Dzieje ojczyste z szczególnym uwzględnieniem Galicji”
(1879 r.). Napisał list do Henryka Sienkiewicza, przesyłając mu w załączeniu kopię przemowy, którą pisarz rzekomo miał wygłosić 24 grudnia 1898 r. podczas uroczystości odsłonięcia pomnika Adama Mickiewicza.

CHYLIŃSKA OLGA [? – ?]


Biografia nieustalona. Wdowa po Eustachym Miączyńskim (1844 – 1876).
W czerwcu 1888 r. podczas kuracji w Kaltenleutgeben pisarz spożywał z nią posiłki przy wspólnym stole.

CIECHANOWSKA MARIA [? – ?]


Tłumaczka. Henryk Sienkiewicz wyraził jej zgodę na tłumaczenie na język francuski noweli „Na jasnym brzegu”.

CIECHANOWSKI STANISŁAW [1869 – 1945]


Profesor anatomii patologicznej Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności. Propagator kultury fizycznej, redaktor i współzałożyciel licznych czasopism lekarskich, wydawnictw periodycznych i podręczników wydawanych przez PAU.
Henryk Sienkiewicz w korespondencji z nim poruszał sprawy zakopiańskie.

CIECISZOWSKA ALEKSANDRA [? – ?]


Córka Adama i Felicjanny z Rostworowskich. Starsza siostra Stefanii, matki Henryka Sienkiewicza. Matka chrzestna Henryka Józefa Kazimierza Sienkiewicza, syna pisarza. Ciotka pisarza, którą odwiedzał on między innymi w 1888 r. w Warszawie.

CIECISZOWSKA ANTONINA Halina [1793 do 1849 – 1886] – herbu KOUMNA


Córka Adama Cieciszowskiego i Felicjany z Rostworowskich, właścicieli dóbr Okrzeja i Wola Okrzejska na Podlasiu. Siostra: Adama, Stefanii, Konstancji i Aleksandry Cieciszowskich. W 1856 r. wstąpiła do Zgromadzenia Panien Kanoniczek, a w 1872 r. została wybrana ksienią. Ciotka Henryka Sienkiewicza.

CIECISZOWSKA JÓZEFA [? – ?]


Córka Adama Cieciszowskiego i Felicjany z Rostworowskich, właścicieli dóbr Okrzeja i Wola Okrzejska na Podlasiu. Siostra Stefanii Cieciszowskiej (matki H. S.), Adama Cieciszowskiego (chrzestnego H. S.).

CIECISZOWSKA KONSTANCJA [? - ?]



Córka Adama i Felicjanny Rostworowskiej, siostra Stefanii, Adama, Haliny, Józefy i Aleksandry ciotka H. S.

CIECISZOWSKA STEFANIA [1820 – 01.09.1873] - herbu KOLUMNA


Córka Adama Cieciszowskiego i Felicjany z Rostworowskich, właścicieli dóbr Okrzeja i Wola Okrzejska na Podlasiu, siostra Adama Cieciszowskiego, chrzestnego H. S.
9 czerwca 1843 r. wyszła za mąż za JÓZEFA Pawła Ksawerego SIENKIEWICZA. Z małżeństwa tego na świat przyszły dzieci: Zofia Sienkiewicz, Kazimierz Sienkiewicz, Henryk Sienkiewicz, Aniela Sienkiewicz, Maria Sienkiewicz i Helena Sienkiewicz.
Pochowana na cmentarzu w Okrzei.


CIECISZOWSKI ADAM [1810 – 1890]


Syn Adama Cieciszowskiego i Felicjany z Rostworowskich, właścicieli dóbr Okrzeja i Wola Okrzejska na Podlasiu, brat Stefanii Cieciszowskiej (żony Józefa Sienkiewicza, matki H. S.), dziedzic Okrzei i Woli Okrzejskiej. Wujek i ojciec chrzestny H. S. (W dniu chrztu miał 23 lata). Po sprzedaniu Okrzei i Woli Okrzejskiej osiadł w Puławach. Umarł bezpotomnie w Warszawie. Pochowany w kościele w Okrzei.

CIELECKA ZUZANNA [1895 – 29.11.1982] – herbu ZAREMBA


Od sierpnia 1925 r. – żona Henryka Józefa Sienkiewicza, syna pisarza. Pochowana na cmentarzu w Chełmcach koło Oblęgorka.

CIEŃSKI TADEUSZ Celestyn [06.04.1856 – 03.11.1925] – herbu POMIAN


Syn Ludomira i Magdaleny z Jordanów.
Prawnik, działacz społeczny, poseł na sejm, działacz Stronnictwa Narodowego, senator. Prezes Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, wiceprezes Towarzystwa Wzajemnych Ubezpieczeń w Krakowie, członek: Rad Szkolnych i Kółek Rolniczych, władz Towarzystwa Szkoły Ludowej – przewodniczący Okręgowej Rady Opiekuńczej
i Towarzystwa Zagród dla Inwalidów w Małopolsce. Wydawał tygodnik „Rzeczpospolita” i współredagował dziennik „Gazeta Narodowa”.
Jego żoną była Maria Dzieduszycka - córka Włodzimierza, marszałka krajowego i założyciela Muzeum Przyrodniczego we Lwowie. Wniosła mu w posagu majątek Pieniaki. Absolwent wydziału prawnego we Lwowie. Po trzyletniej pracy w sądzie osiadł w majątku Drohiczówka w powiecie zaleszczyckim, gdzie w wieku trzydziestu lat został wybrany prezesem tamtejszej rady powiatowej. Funkcję tę pełnił przez kolejnych trzydzieści lat, a w tym czasie przyczynił się do znacznego podniesienia gospodarczego tamtych terenów. Wybudował m.in. ok. 200 km dróg, pierwszy szpital powiatowy i szkołę ogrodniczą w Zaleszczykach. Po raz pierwszy do Sejmu krajowego we Lwowie został wybrany w 1902 r. z okręgu zaleszczyckiego. W sejmie został przewodniczącym komisji dla reform agrarnych i członkiem komisji szkolnej. W wyborach w 1908 r. stanął na czele komitetu wyborczego we wschodniej części kraju. Od grudnia 1914 r. do końca 1916 r. internowany – początkowo w Tyrolu,
a potem pod Wiedniem. Pałac i majątek w Pieniakach zniszczyły wojska austriackie. W listopadzie 1918 r. utworzył we Lwowie Polski Komitet Narodowy,
aby uniemożliwić Ukraińcom przejęcie cywilnej władzy w mieście i powstrzymać urzędników Namiestnictwa i Magistratu przed współpracą z Ukraińcami. W wolnej Polsce był współzałożycielem Stronnictwa Chrześcijańsko-Narodowego, skrajnej prawicy Narodowej Demokracji i z jego szeregów w 1922 r. został wybrany
z województwa tarnopolskiego do Senatu, gdzie zasiadał w Komisji Prawniczej. W Senacie był referentem ustawy o zabezpieczeniu na wypadek bezrobocia.
W 1915 r. Henryk Sienkiewicz odpisał na jego list, informując o działalności Komitetu Pomocy dla Ofiar Wojny w Polsce.

CIESZKOWSKI ZYGMUNT [? – ?] – pseudonim ZYZIO


Biografia nieustalona. Syn Augusta Cieszkowskiego (filozofa). Literat i historyk. Sekretarz Zjednoczonego Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych (1885 – 1894),
członek Komisji Historycznej Akademii Umiejętności.
Udokumentowane spotkania Henryka Sienkiewicza z Zygmuntem Cieszkowskim datują się następująco: 01) lipiec 1889 r. – Kraków; 02) lipiec 1890 r. - Kraków
i Tyniec; 03) sierpień 1890 r. - Zakopane; 04) wrzesień 1890 r. - Kraków; 05) listopad 1890 r. - Kraków; 06) październik 1892 r. - Kaltenleutgeben.

CISZKIEWICZ ALFRED Klet [około 1843 – 28.01.1888]


Inżynier-architekt. Mąż swojej kuzynki, Teresy Ciszkiewiczówny, jednej z pierwszych kobiet-ginekologów w Warszawie. W okresie pobytu Henryka Sienkiewicza
w Paryżu (1877 – 1878) – sekretarz Szkoły Architektury (École Spéciale D'Architecture) w Paryżu przy Boulevard Montparnasse 136. Henryk Sienkiewicz poświęcił mu wzmiankę w pierwszym liście „Z wystawy antropologicznej w Paryżu”, opisując wśród eksponatów wykonaną przez inżyniera mapę antropologiczną:
„Na bliższą również uwagę zasługują mapy pp. Franciszka Duchińskiego i Alfreda Ciszkiewicza, sekretarza szkoły architektury
w Paryżu. Mapa etnograficzna Ciszkiewicza daje dokładny opis plemion zamieszkujących nasze strony i może służyć
za wskazówkę przy rozstrzyganiu kwestii spornych naukowych. Uzdolnienie i sumienność jej autora zasługują na wszelkie uznanie.”
Świadek chrztu Henryka Józefa Kazimierza Sienkiewicza, syna pisarza.

CISZKIEWICZ TERESA [1848 – 20.04.1921] – herbu ZERWIKAPTUR


Córka Jarosława i Zofii z Wołodków. Siostra: Ignacego Tytusa, Ignacego Tadeusza, Ewy, Piotra Tadeusza i Konstantego Jarosława. Żona Alfreda Kleta Ciszkiewicza. Lekarz ginekolog. Pionierka ruchu emancypacyjnego i działaczka patriotyczno-społeczna.
Urodziła się w majątku rodzinnym Niewieżniki (ziemia kowieńska). Wykształcenie początkowe otrzymała w domu. W wieku 15 lat uczestniczyła w powstaniu styczniowym. Wykształcenie średnie uzyskała w Rydze. W 1873 r. wyjechała na studia medyczne do Berna. Tu wstąpiła do Ligi Narodowej. Dyplom lekarski otrzymała
w 1879 r. Do 1883 r. – asystentka przy katedrze chemii fizjologicznej prof. Marcelego Nenckiego (1847 – 1901). W 1883 r. przyjechała do Polski do Warszawy
i prowadziła tu praktykę ginekologiczną. Od 1899 r. – członek Towarzystwa Oświaty Narodowej. Po 1905 r. popierała Legiony Józefa Piłsudskiego oraz współpracowała z Polską Organizacją Wojskową. Działaczka Macierzy Szkolnej. Aktywistka Koła Kobiety Korony Polskiej.
Udokumentowane spotkania Henryka Sienkiewicza z Teresą Ciszkiewicz datują się następująco: 01) listopad 1900 r. – Warszawa.

CLARETIE JULES [1840 – 1913]


Francuski pisarz, dramaturg, krytyk, publicysta, dyrektor Comedie Francaise (od 1885 r.), gdzie wystawiał swoje sztuki. Od 1888 r. – członek Akademii Francuskiej.
W latach 1901 – 1905 pisał artykuły o Henryku Sienkiewiczu: - „La vie de Paris” - opisujący paryski sukces „Quo vadis”; - „Sienkiewicz et la Pologne”;
- „L’Âme d’un peuplet” - poświęcony jubileuszowi Henryka Sienkiewicza.

CLYNTON [? – ?] - córka


Biografia nieustalona. Córka właścicielki hotelu w Londynie, w którym z 22 na 23 lutego 1876 r. nocował Henryk Sienkiewicz przed podróżą morską do Ameryki.

CLYNTON [? – ?] - matka


Biografia nieustalona. Właścicielka hotelu w Londynie, w którym z 22 na 23 lutego 1876 r. nocował Henryk Sienkiewicz przed podróżą morską do Ameryki.

COHEN MORRIS [04.02.1842 – 19.02.1927]


Duński krytyk literacki, historyk literatury, filozof i pisarz. Absolwent filozofii i prawa na Uniwersytecie Kopenhaskim. Profesor estetyki
w Kopenhadze i Berlinie
Zajmował się głównie literaturą skandynawską i niemiecką. Odkrywca dzieł Fryderyka Nietzschego i Knuta Hamsuna.
Twórczość Adama Mickiewicza cenił wyżej niż Johanna Wolfganga von Goethego, Williama Szekspira i Homera.
Napisał: „Om Dualismen i vor nyeste Filosofi” (1866 r.), „Æstetiske Studier” (1868 r.), „Kritiker og Portraiter” (1870 r.), „Hovedstrømninger i det 19. Aarhundredes Litteratur” (1871 r.), „Danske Digtere” (1877 r.), „Główne prądy literatury XIX stulecia : prelekcye wykładane
na Uniwersytecie Kopenhagskim” (t. 1. - 5., 1871 – 1890), „Det moderne Gjennembruds Mænd” (1883 r.), „ Ludvig Holberg” (1884 r.), „Polen” („Polska") (1888 r.), „Essays” (1889 r.).
Henryk Sienkiewicz widział go w lutym 1886 r. podczas Konkursu Dramatycznego im. Wojciecha Bogusławskiego. Ponadto pisarz polemizował z nim w obronie powieści historycznej, której Morris Cohen nie uznawał. Polemika ta zawarta jest w szkicu "O powieści historycznej" drukowanym w „Słowie” od 30 kwietnia do 07 maja 1889 r.

[Fotografia – Autor – Hansjorn. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

de COURMONT JEAN-MARIE le BAS-RAOUL [15.04.1841 – 20.02.1925]


Biografia nieustalona. Biskup Bodony. Wikariusz apostolski w północnym Zanzibarze. W okresie pomiędzy 15 a 17 lutego 1891 r. Henryk Sienkiewicz złożył mu wizytę
w Zanzibarze.

CREIZENACH WILHELM Michael Anton [04.06.1851 – 13.05.1919]


Syn Theodora i Luise Flerscheim.
Niemiecki historyk literatury, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Absolwent: gimnazjum we Frankfurcie, historii i filologii germańskiej na uniwersytecie w Getyndze (1870 – 1872), neofilologii na uniwersytecie w Lipsku (1872 – 1874), indoeuropejskiej składni porównawczej i sanskrytu na uniwersytecie w Jenie (1875 – 1876). W 1873 r. obronił doktorat w Lipsku. W 1879 r. został docentem Katedry Historii Literatury Powszechnej uniwersytetu w Lipsku. W 1883 r. został profesorem nadzwyczajnym Uniwersytetu Jagiellońskiego, w 1886 r. - profesorem zwyczajnym. Zajmował się dziejami literatury niemieckiej, teatrologią, gramatyką historyczną. Był wybitnym poliglotą. Życzliwy stosunek do Polski przyczynił się
do jego niepopularności w środowisku niemieckim. W 1895 r. został członkiem-korespondentem Akademii Umiejętności, w 1904 r. – członkiem czynnym tej akademii. Należał do Niderlandzkiego Towarzystwa Literackiego w Liege oraz Niemieckiego Towarzystwa Szekspirowskiego.
Napisał między innymi: „Legenden und Sagen von Pilatus” (1873 r.), „Versuch einer Geschichte des Volksschauspiels von Doctor Faust” (1878 r.),
„Die Bühnengeschichte des Goethe'schen „Faust” (1881 r.), „Faust” w pomyśle Lessinga” (1883 r.), „Studien zur Geschichte der Dramatischen Poesie im siebzehnten Jahrhundert” (1886 r.), „O młodych latach Schillera” (1887 r.), „Geschichte des neueren Dramas” (1893 – 1916), „O niemieckim opracowaniu „Hamleta” Szekspirowskiego z XVII wieku” (1904 r.), „Badania nad komedyą Szekspira „Poskromienie złośnicy” (1909 r.) i „The Early Religious Drama” (1910 r.).
Udokumentowane spotkania Henryka Sienkiewicza z Wilhelmem Michalem Antonem Creizenachem datują się następująco: 01) czerwiec 1899 r. – Kraków.

CURTIN ALMA Cardell [1847 – 1938]


Od 1872 r. żona Jeremiasza Curtina, amerykańskiego tłumacza dzieł Henryka Sienkiewicza. Przez trzydzieści cztery lata towarzyszyła wytrwale mężowi w jego podróżach i pomagała mu w pracy literackiej. To dzięki jej dziennikom z lat 1888 - 1906 polski czytelnik może poznać pierwsze z spotkanie z Henrykiem Sienkiewiczem, podróże do Polski i rosnące zainteresowanie męża twórczością polskiego pisarza.

CURTIN JEREMIAH [06.11.1835 – 14.12.1906]


Amerykański antropolog, etnograf, tłumacz utworów Henryka Sienkiewicza.
Autor wielu książek, m. in.: „Mity i bajki Rosjan, zachodnich Słowian i Węgrów”, „Mity i folklor Irlandii”, „Mongołowie”. Absolwent Uniwersytetu w Harwardzie, w latach 1864 – 1869 pracownik konsulatu amerykańskiego w Petersburgu. W 1872 r. Curtin poznał Almę Cardell (1847 – 1938) i w tym samym roku oboje wzięli ślub. W latach 1883 – 1891 – pracownik Biura Etnologii Instytutu Smithsona w Waszyngtonie. Tłumacz dzieł Henryka Sienkiewicza i Bolesława Prusa („Faraon”).
Poznał się z Sienkiewiczem w czerwcu 1897 r. w Ragaz z Szwajcarii. W latach 1897 – 1906 sprawy polskie, a szczególnie związane z Sienkiewiczem, wysunęły się
na pierwszy plan w życiu Curtinów.

CYBULSKI NAPOLEON Nikodem [14.09.1854 – 26.04.1919]


Syn Józefa Napoleona i Marcjanny z Hutorowiczów. Polski fizjolog, odkrywca adrenaliny, jeden z twórców endokrynologii, pionier elektroencefalografii, endokrynologii i publicysta. Profesor medycyny. Założyciel krakowskiej Szkoły Fizjologicznej.
Absolwent gimnazjum w Mińsku, medycyny na Akademii Wojskowo-Medycznej w Petersburgu. Dyplom lekarza otrzymał w 1880 r. W latach 1877 – 1885 – asystent J. Tarchanowa w Katedrze Fizjologii Akademii Wojskowo-Medycznej. W 1885 r. otrzymał stopień doktora medycyny. W tym samym roku przeprowadził się do Krakowa i podjął pracę jako kierownik Katedry Fizjologii na Uniwersytecie Jagiellońskim. W latach: 1887 – 1888 i 1895 – 1896 – dziekan Wydziału Lekarskiego, 1904 – 1905 – rektor, a 1905 - 1909 prorektor uczelni. Od 1887 r. – członek-korespondent, a od 1891 r. – członek czynny Akademii Umiejętności. W 1895 r. wraz z Władysławem Szymonowiczem odkrył hormonalne oddziaływanie rdzenia nadnerczy i wyizolował adrenalinę. W 1890 r. – jako jeden z pierwszych – otrzymał zapis EEG kory mózgowej. Wprowadził do medycyny termin nadnerczyna dla związków biologicznie czynnych wydzielanych
z rdzeni nadnerczy do krwi. Jako jeden z pierwszych na świecie zarejestrował i opisał szybkość linearnego przepływu krwi w tętnicy szyjnej i udowej. Autor około 100 prac naukowych, z których do ważniejszych należą: „O metodach badania fizyologicznego” (1885 r.), „Nowy przyrząd do badania prędkości ruchu krwi (totohaemotachometr) i jego zastosowanie” (1886 r.), „O hypnotyzmie ze stanowiska fizyjologicznego” (1887 r.), „Nowy manometr do oznaczania parcia w żyłach za pomocą fotografii” (1888 r.), „O ucisku mózgu” (1890 r.), „ Dalsze zjawiska nad zjawiskami elektrycznymi w korze mózgowej małpy i psa” (1891 r.), „Nowa modyfikacja kalorymetru” (1894 r.),
„O funkcji nadnercza” (1895 r.), „Próba nowej teroyi zjawisk elektrycznych w tkankach zwierzęcych” (1898 r.), „Kilka słów w sprawie jadów w jelicie prawidłowem” (1907 r.), „Wpływ błon i przegród na siły elektromotoryczne” (1909 r.), „Fizyologia człowieka” (1915 r.), „O termodynamice mięśniowej” (1916 r.).
Oprócz medycyny interesowały go także zagadnienia społeczne. Efektem tego są książki i artykuły m. in: „Czy państwo i społeczeństwo mają obowiązek popierać naukę?” (1895 r.), „W sprawie organizacyi gospodarstw włościańskich” (1896 r.), „Nauka wobec wojny” (1918 r.). Opisana powyżej praca naukowa wymagała kosztów, które pozyskiwał z prowadzonego przez siebie zakładu dentystycznego, w którym leczył się również Henryk Sienkiewicz. Udokumentowane spotkania pisarza
z Napoleonem Cybulskim datują się następująco: 01) listopad 1890 r. - Kraków.

[Fotografia: Autor - Durka. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

CZACHÓRSKI WŁADYSŁAW [22.09.1850 – 13.01.1911]


Polski malarz akademicki. Członek Kunstverein’u w Monachium i Akademii w Berlinie.
W latach 1866 – 1867 w Warszawie uczył się w klasie rysunkowej Rafała Hadziewicza, potem – w Akademii Sztuk Pięknych w Dreźnie (1868) i w Akademii
w Monachium (1869 – 1873) pod kierunkiem H. Anschütz’a, Otto Seitz’a, A. Wagnera i Carl’a Theodor’a von Piloty’ego. W latach 1874 – 1877 podróżował po Włoszech
i Francji. W 1879 r. zamieszkał na stałe w Monachium, gdzie został honorowym profesorem miejscowej Akademii Sztuk Pięknych. Malował: kameralne sceny salonowe, martwe natury, obrazy o tematyce szekspirowskiej, pejzaże, portrety, sceny rodzajowe i wnętrza. Uznanie u współczesnych przyniosły mu wizerunki kobiet na tle bogatych wnętrz. Osiągnął sukces artystyczny, a jego obrazy były zamawiane nawet z dwuletnim wyprzedzeniem.
Udokumentowane spotkania Henryka Sienkiewicza z Władysławem Czachórskim datują się następująco: 01) kwiecień 1901 r. – Lugano.

CZACKI FELIKS [? – ?]


Biografia nieustalona. W latach 1897 - 1898 Henryk Sienkiewicz współpracował z Feliksem Czackim w Komitecie Budowy Pomnika Adama Mickiewicza w Warszawie.

CZAJOWSKA KAROLINA [? – ?]


Córka Michała Czajowskiego (Sadyka Paszy). Autorka wspomnień o Trucji „Souvenirs sur la Turquie, 1820 – 1870” wydanych w Paryżu (1884 r.).
19 stycznia 1887 r. w liście do Henryka i Ludwiki Gropplerów Henryk Sienkiewicz stwierdził, że otrzymał od niej list, na który jeszcze nie odpisał.

CZAPELSKI TADEUSZ [1853 - 1930]


Dziennikarz i publicysta. Sekretarz i redaktor „Kuriera Warszawskiego”, „Kuriera Codziennego” współpracownik „Tygodnika Ilustrowanego” i „Echa Muzycznego i Teatralnego”. Uczestnik kółka literacko-artystycznego w restauracji „U Andzi” Anny Czuleńskiej w Warszawie na rogu ulic: Niecałej i Wierzbowej, gdzie również bywał Henryk Sienkiewicz. Pisarza poznał w 1874 r. i utrzymywał z nim stosunki towarzyskie. Pomysłodawca tytułu noweli Henryka Sienkiewicza
„Ta trzecia”.

CZAPLIŃSKA JANINA [? – ?]


Biografia nieustalona.
Śpiewaczka Teatru Wielkiego w Warszawie. Odtwórczyni roli Poppei w operze „Quo vadis”.
Udokumentowane spotkania Henryka Sienkiewicza z Janiną Czaplińską datują się następująco: 01) listopad 1910 r. – Warszawa.

CZARLIŃSKI LEON [SCHEDIN-CZARLIŃSKI LEON] [30.10.1835 – 03.12.1918]


Biografia nieustalona. Polityk, działacz narodowy i bojownik o polskość Pomorza. Naczelnik województwa chełmińskiego w powstaniu styczniowym. Po upadku powstania więziony w Maobicie. Po uwolnieniu – poseł na sejm pruskim i do parlamentu niemieckiego jako prezes Koła Polskiego.
Udokumentowane spotkania Leona Czarlińskiego z Henrykiem Sienkiewiczem datują się następująco: 01) lipiec 1890 r. - Kraków.

CZARN(I)ECKI ? [? – ?]


Biografia nieustalona. Korepetytor Henryka Józefa Sienkiewicza. W liście z 06 października 1896 r. do Karola Potkańskiego Henryk Sienkiewicz pisał:
„(…) Henio rozpoczął już lekcje. Czarn(i)ecki objął łacinę, grecki i wszelkie matematyki. Będzie to lepiej, bo on jest pilny, lekcji
nie opuszcza, od Henia równej pilności wymaga i nie bawi się w samodzielność. (…)”
W nazwisku „Czarn(i)ecki” literę „i” wpisano w nawiasie, ponieważ w cytowanym wyżej liście Henryk Sienkiewicz napisał to nazwisko „Czarniecki”, a w liście
z 05 października 1896 r. do Wandy Szetkiewicz napisał nazwisko „Czarnecki”. Z treści listów wynika, że chodzi o tę samą osobę.

CZARNOWSKA ADOLFINA [1867 – 1944]


Córka Aleksandra i Amelii z Tabęckich Czarnowskich. Siostrzenica Marii z Tabęckich Wrotnowskiej. Od 24 maja 1890 r. żona Stanisława Anastazego Łubieńskiego. Mieli dwóch synów: Stefana (1893 – 1976) i Michała (1894 – 1932).
Henryk Sienkiewicz spotkał ją 28 lutego 1889 r. na raucie w jego mieszkaniu w Warszawie.

CZARNOWSKA WANDA [? – ?]


Biografia nieustalona. Córka Kazimierza i Teresy ze Zbyszewskich Czarnowskich.
Wandę Czarnowską Henryk Sienkiewicz spotkał 20 i 27 lutego 1889 r. w Warszawie. Ona natomiast odwiedziła pisarza w 28 lutego 1889 r. w jego mieszkaniu
w Warszawie.

CZARNOWSKA TERESA – patrz ZBYSZEWSKA TERESA


CZARNOWSKI ALEKSANDER [? – ?]


Biografia nieustalona. Mąż Amelii z Tabęckich. Szwagier Lucjana Wrotnowskiego. Udokumentowane spotkania Henryka Sienkiewicza z Aleksandrem Czarnowskim datują się następująco: 01) czerwiec 1892 r. – Karlsbad.

CZARTORYSKI JERZY [? – ?]


Biografia nieustalona.
Udokumentowane spotkania Jerzego Czartoryskiego z Henrykiem Sienkiewiczem datują się następująco: 1) 04 lipca 1890 r. - Kraków - uroczystości pochowania prochów Adama Mickiewicza.

CZARTORYSKI MARCELI [30.05.1841 – 25.11.1909]


Syn Aleksandra Romualda i Marceliny z Radziwiłłów Czartoryskich. Kolekcjoner. Właściciel Lasu Wolskiego i Woli Justowskiej w Krakowie.
31 lipca 1866 r. poślubił Zuzannę Marię de Riquet. Jedynym ich dzieckiem była Rozalia Maria Czartoryska. W latach 1870 – 1894 – prezes Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie. Wraz z żoną kolekcjonowali dzieła sztuki. W 1872 r. podarował kolekcję sztuki egipskiej Uniwersytetowi Jagiellońskiemu w Krakowie. Udokumentowane spotkania Henryka Sienkiewicza z tą osobą datują się następująco: 01) 16 czerwca 1892 r. – Karlsbad.

CZERWIŃSKA ? [? – ?]


Biografia nieustalona. Córka Jana Czerwińskiego, lekarza, właściciela i dyrektora zakładu hydropatycznego w Fürstenhoff w Styrii w Austrii. Razem z ojcem przebywała w Kaltenleutgeben w listopadzie 1889 r. Henryk Sienkiewicz wspomina ją w liście z 06 listopada 1889 r.

CZERWIŃSKI JAN [? – ?]


Lekarz. Właściciel i dyrektor zakładu hydropatycznego w Fürstenhoff w Styrii w Austrii (na południowym stoku przełęczy Semmering). Założyciel i nakładca krakowskiej „Reformy”. Spotkania Jana Czerwińskiego i Henryka Sienkiewicza datują się następująco: 1) 1881 r. w Fürstenhoff pisarz przebywał na leczeniu; 2) listopad 1889 r. Kaltenleutgeben - podczas pobytu Henryka Sienkiewicza na kuracji.

CZERWIŃSKI ZYGMUNT [? – 1887]


Ksiądz. Od 1874 r. do śmierci prowadził polskie nabożeństwa w małym kościele św. Ruprechta w Wiedniu.
Henryk Sienkiewicz odwiedził go w grudniu 1885 r. w Wiedniu. 05 grudnia 1885 r. pisarz wybierał się do niego na mszę za zmarłą żonę Marię.

CZOSNOWSKA MARIA - patrz HOŁOWIŃSKA MARIA


CZULEŃSKA ANNA [? - ?] – pseudonim ANDZIA


Właścicielka restauracji „U Andzi” w Warszawie na rogu ulic: Niecałej i Wierzbowej – na I piętrze.
"Charakter wytworniejszy miała (…) jadalnia, którą zwano powszechnie „u Andzi” (Anny Czuleńskiej). Tu poważniejsi literaci mieli wprawdzie swój stół i korzystali z pewnych przywilejów, szczupłe wszakże ich grono niknęło w tłumie zwykłych gości, których część znaczną tworzyli przyjezdni.” [Gomulicki Wiktor, Warszawa wczorajsza, Warszawa 1961, s.194]
Tu spotykali się m. in.: Henryk, Sienkiewicz, Józef Bliziński, Władysław Pląskowski, Antoni Zaleski, Władysław Olendzki („Major”), Klemens Szaniawski („Klemens Junosza”), Jan Noskowski (wydawca „Wieku”), Edward Lubowski, Marian Prażmowski, Daniel Filleborn, Tadeusz Czapelski, Kazimierz Zalewski i inni.

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]