Z owocu swoich ust nasyca człowiek swoje wnętrze, syci się plonem swoich warg. [Przyp. 18; 20]



POSTACIE Z JEGO ŻYCIA

Wybierz literę, z którą chcesz się zapoznać: A, B, C, Ć, D, E, F, G, H, I, J, K, L, Ł, M, N, O, P, Q, R, S, Ś, T, U, V, W, X, Y, Z, Ź, Ż - albo zobacz wszystkie.

Litera D



D [? – ?]


Biografia nieustalona. 07 lipca 1889 r., wspólnie z p. D. (?), Henryk Sienkiewicz odwiedził przebywającą u córki w domu przy ul. Studenckiej 11, Jadwigi
z Szetkiewiczów Janczewskiej, teściową, Wandę z Mineyków Szetkiewicz.

DANIELEWICZ ADAM Bolesław [23.12.1846 – 25.06.1935] – pseudonim TADEUSZ OSKARD


Syn Wojciecha i Julii z Mizgalskich.
Demograf i statystyk polski, wykładowca Szkoły Nauk Politycznych w Warszawie.
Absolwent szkół powszechnych w: Sieradzu (1858 – 1860) i Warszawie (1860 – 1862) – II gimnazjum w Warszawie (1862 – 1865), Szkoły Głównej Warszawskiej (matematyka, 1865 – 1869). Członek Zarządu Dyrekcji Kolei Warszawsko-Terespolskiej (1869 – 1888) i również naczelnik kontroli dochodów (1886 – 1888). Główny matematyk Towarzystwa Ubezpieczeń „Przezorność” (1891 – 1919), a następnie radca. Wykładowca statystyki i algebry na Kursach Handlowych im. Zielińskiego
w Warszawie (1906 – 1910), statystyki w Szkole Nauk Politycznych w Warszawie (1915 – 1921). Członek Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (od 1908 r.). Wieloletni prezes Polskiego Instytutu Aktuariuszy, a od 1931 r. – członek honorowy. Współpracownik periodyku „Zdrowie”. Pracował naukowo nad demografią, prawem ubezpieczeniowym, statystyką i analizą matematyczną, metodyką nauczania matematyki na poziomie szkół średnich, teoretycznymi założeniami postępowania ubezpieczeniowego na wypadek niezdolności do pracy oraz koncepcji ubezpieczeń na życie.
Autor artykułów publicystycznych oraz prac naukowych, m.in.: „Równania Ablowe oraz ich zastosowanie do wpisywania wielokątów foremnych w koło” (1869 r.),
„W kwestyi statystyki śmiertelności” (1877 r.), „O układaniu tablic śmiertelności z powodu zamierzonego spisu ludności” (1878 r.), „W przedmiocie badań tablic śmiertelności” (1878 r.), „Zasady taryf ubezpieczeń życiowych” (1878 r.), „Zabezpieczenie kapitałów przez częściowe oszczędności” (1884 r.), „Z dziedziny statystyki matematycznej” (1884 r.), „Ludność miasta Warszawy w obrazach graficznych. Według spisu jednodniowego z 1882 roku” (1887 r.), „Warszawska śmiertelność według przyczyn śmierci” (1889 – 1893), „Przyczynek do metody Zeunera” (1890 r.), „Wykup czy redukcya polis” (1892 r.), „Podstawy matematyczne ubezpieczeń życiowych” (1896 r.), „O metodzie najmniejszych kwadratów” (1904 r.), „Zarys arytmetyki politycznej” (1910 r. – wspólnie z Samuelem Dicksteinem).
Kolega szkolny Henryka Sienkiewicza z Gimnazjum II. Pisarz wspomina go w listach z: 1865 r. i 1866 r. do Konrada Dobrskiego.

DANIŁOWICZ STRZELBICKI KAZIMIERZ [1873 – ?] – pseudonim KADEES


Antropolog. Po studiach w Paryżu osiadł w nim na stałe. Prace i korespondencje nadsyłał do: “Gazety Polskiej”, “Bluszczu”, „Wisły”, „Wędrowca”, „Ateneum”
i „Tygodnika Ilustrowanego”. Autor powieści: „Blichtr” i „Półtony”.
Henryk Sienkiewicz napisał do niego list, w którym przedstawił przyczyny niemożności napisania artykułu.

DANIŁOWSKI GUSTAW [14.07.1871 – 21.10.1927] – pseudonim WŁADYSŁAW ORWID


Syn Władysława (członka Rządu Narodowego w powstaniu styczniowym). Prozaik, poeta, publicysta, działacz socjalistyczny i niepodległościowy.
Absolwent medycyny na Uniwersytecie Warszawskim, później – Instytutu Technologicznego w Charkowie, gdzie rozpoczął konspiracyjną działalność patriotyczno-niepodległościową. Kontynuował ją w Warszawie jako członek (od 1895 r.) Polskiej Partii Socjalistycznej.
Wraz ze Stefanem Żeromskim organizował stowarzyszenie oświatowe „Światło” i Uniwersytet Ludowy. Uczestnik rewolucji 1905 r. Aresztowany 16 grudnia 1906 r.
w Warszawie. Zwolniony po kilku miesiącach, wyjechał do Krakowa, gdzie rozpoczął aktywną działalność literacką i publicystyczną. Działał w Związku Walki Czynnej
oraz Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych. Od 1910 r. – członek Związku Walki Czynnej. W latach 1910 – 1911 redagował dwutygodnik niepodległościowy „Życie”. Od 1914 r. żołnierz I Brygady Legionów Polskich. W lipcu 1916 r. został wybrany w Warszawie radnym z listy PPS.
Po odzyskaniu niepodległości od grudnia 1918 r. do grudnia 1922 r. był urzędnikiem do specjalnych poruczeń przy Naczelniku Państwa Józefie Piłsudskim. Po uchwale Rady Naczelnej PPS w maju 1927 r. krytykującej Józefa Piłsudskiego wystąpił z PPS. Pośmiertnie w 1931 r. odznaczony Krzyżem Niepodległości.
Napisał m. in.: „Nego” (tom nowel, 1899 r.); „Z minionych dni” (1901 r.); „Poezje” (1902 r.); „Dwa głosy” (1903 r.); „Jaskółka” (1907 r.); „Wrażenia więzienne” (1908 r.); „W miłości i boju” (1910 r.); „Stefan Okrzeja” (1910 r.); „Henryk Baron” (1910 r.); „Maria Magdalena” (1912 r.); „Na stokach Cytadeli (Józef Mirecki)” (1916 r.); „Lili” (1919 r.); „Tętent” (1919 r.); „Nad urwiskiem” (1922 r.); „Bandyci z Polskiej Partii Socjalistycznej” (1924 r.).
16 października 1902 r., 1903 r. i 1904 r. Henryk Sienkiewicz przyznał mu stypendium im. Marii Sienkiewiczowej.

DAROWSKA MARCELINA - patrz KOTOWICZ MARCELINA


DASZEWSKA MARIA [? – ?]


Biografia nieustalona. Żona Adama Popławskiego.
Udokumentowane spotkania Henryka Sienkiewicza z Marią z Daszewskich Popławską datują się następująco: 01) lipiec 1913 r. – Oblęgorek.
[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów o powyższych postaciach.]

DAYOT MARIE Armand [1851 – 1934]


Francuski pisarz, krytyk sztuki, inspektor generalny i członek Rady Najwyższej Ministerstwa Sztuk Pięknych. Założyciel i kierownik pisma „L’Art et Artistes”. Współpracownik innych pism: „Le Gil Blas”, „Paris Midi”, „Le Figaro”, „Le Matin”, „Le Temps” i „Les Nouvelles Littéraires”.
Autor książek kresu mkresu sztuki: „La peinture francaise au XVIIIe siècle”, „Les maitres de la caricature francaise” (1888 r.), „Le second empire”
(1900 r.), „La peinture anglaise de ses origines à nos jour” (1908 r.), „Grands et petits maitres hollandais” (1912 r.).
Z Henrykiem Sienkiewiczem kontaktował się dwukrotnie:
- marzec 1908 r. – zaprosił polskiego pisarza do Komitetu Budowy Wielkiego Pomnika Pracy;
- styczeń 1916 r. – zaproponował Henrykowi Sienkiewiczowi napisanie artykułu o sytuacji okupowanej Polski.

DEBONI [? – ?]


Biografia nieustalona. Włoch. Podróżował po Afryce w celu znalezienia pewnego gatunku nietoperza. Mieszkaniec Hotelu „De la Poste” Lazarewicza w Zanzibarze,
w którym w okresie od 16 do 27 lutego 1891 r. mieszkał Henryk Sienkiewicz.

DELCASSÉ TÉOPHILE [01.03.1852 – 22.02.1923]


Francuski polityk, minister spraw zagranicznych w latach 1898 – 1905, minister marynarki w latach 1911 – 1913. Jako minister odrzucił prowadzoną przez swojego poprzednika Gabriela Hanotax politykę pewnej współpracy i porozumienia z Niemcami. Celem dla Delcasse’a było wzmocnienie aliansu z Rosją oraz wyrównanie stosunków z Włochami i Anglią.
Henryk Sienkiewicz listownie dziękował mu za nadanie mu orderu Legii Honorowej.

DELON JEANNE [? – ?]


Biografia nieustalona. Francuzka, grająca na harfie. Zaprzyjaźniona z Zofią Abakanowiczówną i Jadwigą Sienkiewiczówną. Udokumentowane spotkania Henryka Sienkiewicza z Jeanne Delon datują się następująco: 01) lipiec 1898 r. – Trestraou.

DEMBOWSKA ? [? – ?]


19 listopada 1865 r. w Poświętnem wspólnie z córką Wiktorią była gościem rodziny Weyherów, gdzie spotkał je Henryk Sienkiewicz. Wydarzenie to pisarz wspomina
w liście z 23 listopada 1865 r. do Konrada Dobrskiego.

DEMBOWSKA WIKTORIA [? – ?]


19 listopada 1865 r. w Poświętnem wspólnie z matką była gościem rodziny Weyherów, gdzie spotkał je Henryk Sienkiewicz. Wydarzenie to pisarz wspomina w liście
z 23 listopada 1865 r. do Konrada Dobrskiego. W Poświętnem była również 18 stycznia 1866 r., co pisarz odnotował w liście z 21 stycznia 1866 r. do Korada Dobrskiego.

DEMBOWSKA JULIA [? – ?] – herbu JELITA


Żona Aleksandra Komierowskiego. Matka Konstantego i Pauliny Komierowskich. Henryk Sienkiewicz spotkał ją wraz z synem i córką 01 lub 02 sierpnia 1886 r.
w Kaltenleutgeben.

DEMBOWSKA MARIA - patrz SOBOTKIEWICZ MARIA


DEMBOWSKI BRONISŁAW [1847 – 1893]


Etnograf Tatr i Podhala. Do Zakopanego przeprowadził się w 1886 r. wraz z żoną Marią z Sobotkiewiczów (zwaną „Marą”, przyjaciółka Marii Szetkiewicz – pierwszej żony Henryka Sienkiewicza). Zamieszkali w willi „Chata” nad Foluszowym Potokiem. Swoje zbiory etnograficzne i artystyczno-ludowe ofiarował Muzeum Tatrzańskiemu w Zakopanem. Badacz folkloru góralskiego. Zebrał bogaty materiał dialektologiczny i literacki Podhala. Dembowscy mieszkali w Zakopanem.
Udokumentowane potkania Henryka Sienkiewicza z Bronisławem Dembowskim datują się następująco: 01) listopad 1885 r.; 02) luty 1888 r. - Zakopane; 03) grudzień 1889 r. - Zakopane; 04) luty 1890 r. - Zakopane.

DEMBOWSKI IGNACY [? – ?]


Syn Zygmunta (1823 – 1896) i Heleny z Hunnickich. Urzędnik Ministerstwa Oświaty w Wiedniu.
Spotkania obu osób datują się następująco: 01) od 18 do 20 kwietnia 1887 r. w Wiedniu; 02) 15 kwietnia 1889 r. - w Hotelu Erzherzog Karl w Wiedniu
przy ul. Kärtnerstrasse 31; 03) od 22 do 23 marca 1892 r. w Wiedniu.

DEMBOWSKI ZYGMUNT [14.03.1823 – 26.10.1896] – herbu JELITA


Syn Ignacego i Eleonory ze Zboińskich Dembowskich.
Polski ziemianin, właściciel Rokietnicy i Kosienic. Poseł na Sejm Krajowy i prezes Towarzystwa Kredytowego we Lwowie. Jego pierwszą żoną była Helena Humnicka.
Ich dziećmi byli: córka Eugenia i syn Ignacy. Drugą żoną była: Antonina Maria Teresa Radziwiłł. Z małżeństwa tego urodziła się córka Adela.
Udokumentowane spotkania Jerzego Czartoryskiego z Henrykiem Sienkiewiczem datują się następująco: 1) 04 lipca 1890 r. - Kraków - uroczystości pochowania prochów Adama Mickiewicza.

DEMBY STEFAN [1862 – 1939]


Polski bibliotekarz, bibliograf, działacz oświatowy. Organizator i pierwszy dyrektor Biblioteki Narodowej im. Józefa Piłsudskiego w Warszawie.
1897 - 1905 - prowadził w Warszawie księgarnię oraz wydawnictwo. 1908 – 1911 – redaktor „Przeglądu Bibliotecznego”, pierwszego czasopismo bibliotekarskiego
w Polsce. Inicjator pierwszej polskiej bibliografii bieżącej „Urzędowy Wykaz Druków”.
Miłośnik i znawca twórczości Henryka Sienkiewicza. Sporządził w rękopisie pełną jego bibliografię, zachowaną w Bibliotece Narodowej. Autor studium „Henryk Sienkiewicz w Poświętnem. Listy z tego okresu czasu do Konrada Dobrskiego”.

DEOTYMA patrz - ŁUSZCZEWSKA JADWIGA


DESKUR JÓZEF [1861 – 1915]


Malarz i rysownik. Absolwent szkoły praskiej, Akademii Sztuk Pięknych w Monachium i Paryżu.
Namalował: „Wnętrze Luwru”, „Ogród Luksemburski” – i inne. Stworzył cykle rysunków: „Sfinks” (1897 – 1899), cykl „Wojna” (1898 r.), „Bajki z tysiąca
i jednej nocy”
(1900 r.). W 1901 r. cykl „Bajki z tysiąca i jednej nocy” podarował Henrykowi Sienkiewiczowi, który przyozdobił nim ściany niedawno otrzymanego pałacyku w Oblęgorku. Wykonał projekt karty tytułowej „„Krzyżaków””. Narysował „Ursusa zmagającego się z bykiem”.

DŁUSKA BRONISŁAWA – patrz SKŁODOWSKA BRONISŁAWA


DŁUSKI KAZIMIERZ [01.11.1855 – 06.09.1930]


Polski lekarz-ftyzjatra, społecznik, działacz polityczny związany z polskim ruchem socjalistycznym.
W 1878 r. emigrował do Szwajcarii i Paryża, gdzie zamieszkał przy Rue d’Alemagne 92. W Paryżu ukończył kierunki nauk politycznych i medycynę. W swoim paryskim domu gościł Henryka Sienkiewicza, Ignacego Paderewskiego, Brunona Abakanowicza, Stanisława i Władysława Grabskich, Romana Dmowskiego, Konstantego Potockiego, Władysława Mickiewicza i Marię Skłodowską-Cürie. W 1897 r. powrócił do kraju i stworzył w Zakopanem sanatorium dla ludzi z chorobami płuc (1902 r.).
Tu leczyła się Jadwiga Sienkiewiczówna (córka pisarza). Założył Tatrzańskiego Pogotowie Ratunkowe. Był wieloletnim prezesem Muzeum Tatrzańskiego im. Tytusa Chałubińskiego. W 1919 r. Naczelnik Państwa, Józef Piłsudski, oddelegował go do składu Komitetu Narodowego Polskiego. Był członkiem delegacji polskiej
na konferencję pokojową w Wersalu. Po powrocie zajął się działalnością w Warszawskim Towarzystwie Przeciwgruźliczym, Szkolnej Lidze Przeciwgruźliczej, Towarzystwie Zwalczania Raka i Związku Walki z Alkoholizmem. Napisał książki: „Rokowanie w gruźlicy płuc” (1926 r.), „O jamach jawnych w płucach gruźliczych”.
Udokumentowane spotkania Henryka Sienkiewicza z Kazimierzem Dłuskim datują się następująco: 01) 16 maja 1897 r. - Parc-Saint-Maur; 02) marzec 1899 r. - Kraków.

DMOCHOWSKA ALEKSANDRA - patrz CIECISZOWSKA ALEKSANDRA


DMOCHOWSKA [około 1868/1870 – ?] – zwana ANITĄ * primo vito JAŹWIŃSKA, secundo voto ROSZKOWSKA


Córka Leona i Ludwiki z Sokołowskich Dmochowskich. Siostra Stefana Dmochowskiego.
Działaczka niepodległościowa i Polskiego Czerwonego Krzyża. Udokumentowane spotkania Henryka Sienkiewicza z Anną z Dmochowskich Jaźwińską datują się następująco: 01) lipiec 1902 r. – Oblęgorek.

DMOCHOWSKA JANINA [? – ?]


Córka Janusza Dmochowskiego, ciotecznego brata Henryka Sienkiewicza, pracownika Warszawskiego Towarzystwa Ubezpieczeń od Ognia w Siedlcach, i Julii
z Jahołowskich. Siostra Zofii Dmochowskiej.

DMOCHOWSKA LUDWIKA - patrz SOKOŁOWSKA LUDWIKA


DMOCHOWSKA PAULINA [? – ?]



Córka Aleksego Dmochowskiego (chrzestnego H. S.) i Aleksandry Cieciszowskiej, świadek chrztu świętego H. S.

DMOCHOWSKA ZOFIA [? – ?]


Córka Janusza Dmochowskiego, ciotecznego brata Henryka Sienkiewicza (pracownika Warszawskiego Towarzystwa Ubezpieczeń od Ognia w Siedlcach) i Julii
z Jahołowskich. Siostra Janiny Dmochowskiej.

DMOCHOWSKI ALEKSY [1805 – ?]


Dziedzic Burca, świadek chrztu H. S. Mąż Aleksandry Cieciszowskiej (córki Adama Cieciszowskiego i Felicjany z Rostworowskich, siostry Stefanii Cieciszowskiej,
matki H. S.).
Z małżeństwa tego na świat przyszły dzieci: Helena Dmochowska, Paulina Dmochowska, Zygmunt Dmochowski, Janusz Dmochowski, Leon Dmochowski, Bronisław Dmochowski, Zdzisław Dmochowski i Zofia Dmochowska.
Dmochowscy – bardzo znana rodzina ziemiańska w Ziemi Łukowskiej, spokrewniona z H. S. Pieczętująca się herbem Pobóg rodzina wywodziła się z Ziemi Nurskiej. Posiadała majątki: Burzec, Sarnów i Jeleniec.

DMOCHOWSKI BRONISŁAW [1851 – 24.04.1912]


Syn Aleksego i Aleksandry z Cieciszowskich. Najmłodszy brat cioteczny Henryka Sienkiewicza. Pracował w cukrowni w Guzowie pod Żyrardowem. Wuj rodzony Marii Babskiej, którą opiekował się przed jej wstąpieniem do zgromadzenia kanoniczek. Właśnie w Guzowie - w maju 1888 r. - pisarz oświadczył się jej, ale małżeństwo to doszło do skutku dopiero po szesnastu latach. Odwiedzał pisarza w Warszawie. Wspólnie z nim i kanoniczkami: Marią Babską i Heleną Sienkiewiczówną - grywał w winta.

DMOCHOWSKI JANUSZ [1831 – 17.04.1910]


Syn Aleksego i Aleksandry z Cieciszowskich. Brat Leona i Zygmunta. Mąż Juli z Jahołkowskich. Ojciec Janiny i Zofii. Najstarszy z braci ciotecznych Henryka Sienkiewicza. Jako plenipotent Branickich w Szarogrodzie mieszkał początkowo na Podolu. Stąd przeniósł się do Siedlec, gdzie był przedstawicielem Warszawskiego Towarzystwa Ubezpieczeń od Ognia.

DMOCHOWSKI LEON [1844 – 1898] – herbu POBÓG


Syn Aleksego Bonawentury i Aleksandry z Cieciszowskich. Rodzony brat Janusza i Zygmunta Dmochowskich. Brat cioteczny Henryka Sienkiewicza ożeniony z Ludwiką
z Sokołowskich. Magister prawa i administracji. Właściciel Burca i Rudy w pow. łukowskim. Administrator dóbr międzyrzeckich. Od 1890 r. – członek Komitetu Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego w Siedlcach, dyrektor zakładów rektyfikacyjnych warszawskiego Towarzystwa Oczyszczania Spirytusu.
W sierpniu i wrześniu 1880 r. u małżeństwa Dmochowskich przebywał Henryk Sienkiewicz.

DMOCHOWSKI ZDZISŁAW [? – ?]


Syn Aleksego Dmochowskiego (chrzestnego H. S.) i Aleksandry Cieciszowskiej, świadek chrztu świętego H. S.

DMOCHOWSKI ZDZISŁAW Ambroży [07.12.1864 – 06.01.1924]


Syn Stanisława i Julii z Kempińskich. Mąż Julii z Sosnowskich. Ojciec Marii Ludwiki i Zdzisława Włodzimierza.
Lekarz laryngolog, tytularny generał brygady Wojska Polskiego.
Absolwent: gimnazjum w Siedlcach i Uniwersytetu Warszawskiego. Członek-założyciel Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Pracownik naukowy Uniwersytetu Warszawskiego w latach 1889 – 1910. W latach 1909 – 1910 – kierownik Zakładu Anatomii Patologicznej Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1912 – 1918 profesor Uniwersytetu Wileńskiego. Był też profesorem anatomii na Uniwersytecie Lwowskim. Autor dzieła Diagnostyka anatomopatologiczna (I tom – 1903 r., II – 1909 r.).
W Wojsku Polskim – od 1 stycznia 1919 r. Początkowo na stanowisku prezesa Wojskowej Rady Sanitarnej przy Szpitalu Ujazdowskim. Inicjator powstania czasopisma „Lekarz Wojskowy” (1920 r.). Od 27 sierpnia 1921 r. – kierownik oddziału anatomii patologicznej w Wojskowym Instytucie Sanitarnym. 31 października 1923 r. przeniesiony w stan spoczynku jako tytularny generał brygady. Pochowany na cmentarzu w Tuchowiczu.
Henryk Sienkiewicz wspomina go w liście z 29 czerwca 1910 r. do Jadwigi Janczewskiej.

DMOCHOWSKI ZYGMUNT [1838 – 1910] – herbu ZAREMBA


Rodzony brat Janusza i Leona Dmochowskich. Brat Cioteczny Sienkiewicza. Gospodarował w Rudzie koło Burca, gdzie w 1880 r. pisarz spędził wakacje.

DMOWSKI ROMAN Stanisław [09.08.1864 – 02.01.1939]


Syn Walentego i Józefy z Lenarskich. Brat Juliana, Wacława, Marii i Jadwigi.
Polski polityk, publicysta polityczny, minister spraw zagranicznych, poseł na Sejm Ustawodawczy RP oraz II i III Dumy Państwowej Imperium Rosyjskiego. Współzałożyciel Narodowej Demokracji główny ideolog polskiego nacjonalizmu. Działacz niepodległościowy. Delegat Polski na konferencję paryską w 1919 r. i sygnatariusz traktatu pokojowego w Wersalu.
Absolwent warszawskiego gimnazjum. Założyciel tajnej organizacji uczniowskiej „Strażnica” (1881 r.). Absolwent Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego (1886 – 1890). Członek Młodzieży Patriotycznej „Zet” w Warszawie (od 1888 r.), a następnie Koła Braterskiego „Zet”. Od grudnia 1889 r. – członek Ligi Polskiej. Od około 1890 r. - współpracownik tygodnika „Głos”. W kwietniu 1893 r. - współuczestnik przewrotu, w wyniku którego powstała Liga Narodowa, tajna organizacja polityczna, działająca we wszystkich trzech zaborach. W sierpniu – w setną rocznicę Konstytucji 3 Maja – zesłany do Mitawy, skąd uciekł w lutym 1895 r. i osiadł we Lwowie.
Tu objął redakcję „Przeglądu Wszechpolskiego” i współtworzył Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne. W 1896 r. wszedł w skład Rady Głównej Ligi Narodowej. W 1901 r. zamieszkał w Krakowie, a w 1905 r. przeniósł się do Warszawy i objął redakcję „Gazety Polskiej”. W 1907 r. – wybrany posłem do Dumy Państwowej Imperium Rosyjskiego. W lutym 1909 r. złożył mandat, gdy został przegłosowany na posiedzeniu partii. Rezygnacja ta umożliwiła mu wzmożenie aktywności w ramach Ligi Narodowej. W tym samym roku -
wraz z Zygmuntem Balickim - zorganizował Komitet Centralny Ligi i nadał mu kierunek. W 1913 r. wykładał na zjazdach Rady Głównej Ligi Narodowej w Berlinie, rok później w Wiedniu. Pd wybuchu I wojny światowej utworzył w Warszawie Komitet Narodowy Polski.
Po zajęciu Warszawy przez Niemców wyjechał do Petersburga. W lutym 1916 r. na ręce ambasadora rosyjskiego w Paryżu, Aleksandra Piotrowicza Izwolskiego, złożył memoriał, w którym po raz pierwszy wysunął niepodległość Polski. 11 sierpnia 1916 r.
na Uniwersytecie w Cambridge otrzymał doktorat honoris causa. W lipcu 1917 r. rozesłał czołowym przedstawicielom świata politycznego memoriał „Problems of Central and Eastern Europe”, w którym sformułował program terytorialny przyszłej niepodległej Polski. W 1917 r. został prezesem utworzonego w Lozannie Polskiego Komitetu Narodowego. Na początku 1919 r. został Delegatem Pełnomocnym Polski na Konferencję Pokojową w Paryżu. 28 czerwca 1919 r. w Wersalu - wraz z Ignacym Janem Paderewskim - podpisał traktat wersalski, przywracający formalnie Polskę na mapę Europy. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1919 r. został posłem na Sejm Ustawodawczy. W 1921 r. został patronem i filistrem honoris causa Korporacji Studentów Uniwersytetu Poznańskiego Baltia, a w 1922 r. – honorowym prezesem Związku Akademickiego Młodzież Wszechpolska. 10 czerwca 1923 r. otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Poznańskiego w dziedzinie filozofii. Od 27 października do 14 grudnia 1923 r. był ministrem spraw zagranicznych w rządzie Wincentego Witosa. W 1926 r. założył Obóz Wielkiej Polski, a w 1928 r. Stronnictwo Narodowe. W 1927 r. otrzymał nagrodę literacką im. Jana Kasprowicza. Po 1937 r. podupadł na zdrowiu. Do końca pozostał niekwestionowanym liderem Narodowej Demokracji. Pochowany został w grobie rodzinnym na Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie.
Wybrane publikacje: „Anachronizm” (1909 r.), „Dziedzictwo” (1931 r., pod pseudonimem „Kazimierz Wybranowski”), „Kościół, naród i państwo” (1927 r.), „Kwestia ukraińska” (1930 r.), „Myśli nowoczesnego Polaka” (1903 r.), „Nasz patriotyzm” (1893 r.), „Niemcy, Rosja i kwestia polska” (1908 r.), „Nowe czasy i nowe zagadnienia” (1924 r.), „O napaści posła Zdziechowskiego” (1926 r.), „Polityka polska i odbudowanie państwa” (1925 r.), „Przewrót” (1934 r.), „Separatyzm Żydów i jego źródła” (1909 r.), „Świat powojenny i Polska” (1931 r.), „Upadek myśli konserwatywnej w Polsce” (1914 r.), „Walka z anarchią i Demokracja Narodowa” (1906 r.), „W połowie drogi” (1931, pod pseudonimem „Kazimierz Wybranowski”), „Zagadnienia rządu” (1927 r.).
Udokumentowane spotkania Henryka Sienkiewicza z Romanem Dmowskim datują się następująco: 01) luty 1909 r. - Warszawa; 02) grudzień 1909 r. – Warszawa.

[Fotografia: Autor nieznany. Źródło – Wikipedia. Fotografia z kolekcji Harris & Ewing w Bibliotece Kongresu USA. Nie są znane żadne ograniczenia w zakresie korzystania z tego elementu.]

DOBOSZYŃSKA NATALIA – patrz WIŚNIEWSKA NATALIA


DOBROWOLSKI ADAM [1860 – 1921]


Warszawski krytyk literacki i teatralny. Współpracownik licznych czasopism, w tym: „Bluszczu” i „Kuriera Porannego”. Od 1900 r. – redaktor Działu Teatralnego
i sekretarz generalny „Kuriera Warszawskiego”.
17 czerwca 1910 r. Henryk Sienkiewicz zaproponował jego gazecie druk powieści „W pustyni i w puszczy”.

DOBRSKI KONRAD [26.11.1849 r. – 28.02.1915 r.]


Wybitny warszawski lekarz, społecznik.
Absolwent Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Uczestnik wojny francusko-pruskiej w Niemczech i Francji. W 1871 r. w Wiedniu uczęszczał do klinik:
Johanna von Oppolzera, Josepha Skody i Leopolda von Schroettera - poświęcając się głównie studiom laryngologicznym. Asystent Kliniki Diagnostycznej Ignacego Baranowskiego (1872 r.). Współzałożyciel otwartej w 1872 r. lecznicy dla niezamożnych chorych. W latach 1878 – 1890 prowadził „Warszawski Dom Zdrowia”,
a w latach 1890 – 1909 – własny zakład leczniczy. Główny lekarz Towarzystwa Ubezpieczeń na Życie „Przezorność”, lekarz Kolei Nadwiślańskiej. Działacz Kasy im. Józefa Mianowskiego, a także Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego. Redaktor „Pamiętnika Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego” i „Zdrowia”. Ceniony ekspert
w sprawach higieny i epidemiologii.
Wieloletni przyjaciel Sienkiewicza. Ich znajomość datuje się od III klasy Gimnazjum Realnego. Wraz z kilkoma innymi kolegami jesienią 1864 r. przenieśli się
do IV Gimnazjum im. Wielopolskiego. Jako najbliższy przyjaciel Sienkiewicza miał wpływ na jego wszelkie młodzieńcze poczynania. Cieszył się także autorytetem
w rodzinie Sienkiewicza. Był powiernikiem Sienkiewicza we wszystkich sprawach. Przeczuwając niezwykły talent przyjaciela, opiekował się nim, posyłając do prasy jego pierwsze próbki literackie. Bronił jego decyzji przejścia z medycyny na humanistykę.
Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim (kwatera 178, szereg 5).

DOBRZAŃSKI JAN [1820 – 1886]


Polski redaktor i pisarz, dyrektor polskiej sceny teatralnej we Lwowie. Działacz polityczny w okresie Wiosny Ludów, karnie wcielony do armii austriackiej. Do 1863 r. działacz stronnictwa czerwonych w Galicji. Założyciel i kierownik Komitetu Bratniej Pomocy niosącej pomoc powstańcom styczniowym w 1864 r. Naczelnik Ławy Lwowskiej, współorganizator polskiego „Sokoła”. Uznawany za jednego z twórców nowoczesnego dziennikarstwa polskiego. Miał udział w powstaniu prawie wszystkich periodyków i gazet lwowskich. Nazywano go „królem Janem IV”. Zaczynał karierę w „Gazecie Lwowskiej”, wychodzącej nieprzerwanie od 1811 r. do 1939 r.
Był redaktorem i współtwórcą pism: „Dziennik Mód Paryskich” — pierwszego poważnego periodyku literackiego we Lwowie, „Gazeta Narodowa”, „Dziennik Literacki”.
Do jego zasług należy uwolnienie w 1871 r. sceny polskiej we Lwowie od zależności od teatru niemieckiego, gdy został jej dyrektorem, i założenie lwowskiej szkoły dramatycznej. W latach 1875 – 1881, wspólnie z synem Stanisławem, kierował Teatrem Skarbkowskim we Lwowie. Pochowany na cmentarzu Łyczakowskim.

DOBRZAŃSKI STANISŁAW [1847 – 1880]


Syn Jana. Polski pisarz, tłumacz sztuk francuskich, reżyser i aktor teatrów krakowskich, poznańskich i lwowskich. W latach 1875 – 1881 wspólnie ze swoim ojcem kierował Teatrem Skarbkowskim we Lwowie. Autor komedii: ”Żołnierz królowej Madagaskaru” i ”Złoty cielec”.

DOBRZYCKI HENRYK [1813 – 1914]


Lekarz-społecznik, literat polski. Absolwent Akademii Medycznej w Warszawie, potem we Wrocławiu. Wydawca pisma „Klinika” w Warszawie, kierownik zakładu klimatycznego w Sławucie. Zajmował się ulepszeniem systemów inhalacji, higieną wsi. Od 1898 r. – prezes Wydziału Higieny Zdrojowisk i Miejscowości Klimatycznych Towarzystwa Higienicznego w Warszawie. Autor rozpraw z dziedziny lecznictwa przeciwgruźliczego i klimatycznego. Jako literat występował z artykułami i rozprawami
z zakresu malarstwa.
23 kwietnia 1904 r. Henryk Sienkiewicz zwrócił się do niego z prośbą o zaopiniowanie, czy źródło „Ursus” w Oblęgorku posiada właściwości lecznicze.

DONIMIRSKA MARIA [13.08.1878 – 18.03.1960] – herbu BROCHWICZ


Żona Józefa Chełkowskiego, właściciela majątku w Śmiełowie, gdzie od 20 – 23 września 1899 r. bawił Henryk Sienkiewicz.

DONIMIRSKI ANTONI [1846 – 1912]


Działacz społeczny, polityk i ekonomista. W 1887 r. osiadł w Warszawie, gdzie rozwinął działalność literacką w „Bibliotece Warszawskiej”, „Niwie”, w petersburskim „Kraju” i w „Dzienniku Poznańskim”. W latach 1889 – 1892 redagował „Niwę”. Był członkiem redakcji „Słowa”, a pod nieobecność redaktora naczelnego Mścisława Godlewskiego, pełnił funkcję jego zastępcy. Z tego tytułu Henryk Sienkiewicz, który utrzymywał z nim stosunki towarzyskie, zwracał się do niego w sprawach finansowych. 28 lutego 1889 r. Antoni Donimirski uczestniczył w raucie zorganizowanym przez pisarza w jego mieszkaniu w Warszawie. Dalsze udokumentowane spotkania obu panów datują się następująco: 01) przełom lat 1894/1895 - Warszawa; 02) marzec 1899 r. - Warszawa; 03) czerwiec 1900 - Kraków.

DUCZKA [? – ?]


Biografia nieustalona. Znajoma Wilhelma Winternitza, właściciela i kierownika zakładu wodoleczniczego w Kaltenleutgeben. Henryk Sienkiewicz poznał ją w kwietniu
1892 r. podczas pobytu w Kaltenleutgeben.

DULĘBIANKA MARIA [1861 – 07.03.1919]


Polska malarka, działaczka społeczna, sufrażystka, literatka, publicystka i emancypantka.
Ukończyła pensję Maliszewskiej oraz studiowała malarstwo pod kierunkiem Jana Matejki, Wojciecha Gersona w Warszawie, w Paryżu pod kierunkiem Carolusa Durana
i w Wiedniu. W 1896 r. osiedliła się we Lwowie. Od 1881 r. swoje prace wystawiała w Krakowie, Paryżu i Warszawie. Malowała głównie portrety, m. in. Marii Konopnickiej (1910 r.), i obrazy rodzajowe: „Sama jedna” (1886 r.), „Sieroca dola” (1889 r.), „Pod płotem” (1890 r.). Regularnie publikowała w „Sterze”, „Kurierze Lwowskim”. Redagowała „Głos Kobiet”, dodatek do „Kuriera Lwowskiego” (1911 – 1913). Była organizatorką pogrzebu Konopnickiej we Lwowie. Z wielkim uznaniem wyrażał się
o twórczości Marii Dulębianki Stanisław Witkiewicz, chwalił ją Stefan Żeromski. Dziś jest zapomniana. Jej portrety ujawniają olbrzymie możliwości warsztatowe, talent
i wrażliwość.
W listopadzie 1887 r. odwiedziła Henryka Sienkiewicza, o czym pisarz wspomina w liście z 27 listopada 1887 r.

DUNAJEWSKI ALBIN [01.03.1817 – 19.06.1894] – herbu SAS


Syn Szymona i Antoniny z Błażowskich. Biskup krakowski.
Absolwent Wydział Prawa na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie.
Za działalność w organizacjach niepodległościowych skazany przez sąd austriacki na karę śmierci, zamienioną na 8 lat tzw. twierdzy (1844/45). Po amnestii podjął pracę w sądownictwie (1848 r.).
Absolwent Arcybiskupiego Seminarium Duchownego w Krakowie (1861 - święcenia kapłańskie).
Rektor Seminarium Archidiecezjalnego w Warszawie (od 1862 r.). Do Krakowa wrócił w 1865 r. Prałat papieski (1877 r.).
Ordynariusz krakowski (1879 r.). Kardynał-prezbiter Ss. Vitale, Gervasio e Protasie (1890 r.).
11 listopada 1893 r. w swojej prywatnej kaplicy udzielił ślubu Henrykowi Sienkiewiczowi i Marii z Wołodkowiczów.




[Fotografia: Autor – Awit Szubert. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

DUNAJEWSKI JULIAN Antoni [04.06.1821 – 09.11.1907] – herbu SAS


Syn Szymona i Antoniny z Błażowskich, brat Albina. Polski ekonomista, profesor, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, działacz państwowy. Absolwent gimnazjum jezuickiego w Nowym Sączu, ekonomii Uniwersytetu Lwowskiego (1839 – 1842) i Wiedeńskiego (1839 – 1840). Od 1849 r. pracownik Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1850 r. został doktorem praw. Od 1855 r. – profesor Akademii Prawa w Bratysławie. W latach 1860 – 1861 – profesor i kierownik Katedry Ekonomii Politycznej i Prawa Administracyjnego Uniwersytetu Lwowskiego. W 1861 r. powrócił na Uniwersytet Jagielloński, gdzie kierował Katedrą Umiejętności Politycznych, Statystyki i Prawa Administracyjnego Austriackiego. W latach 1862 – 1863 i 1867 – 1868 był dziekanem Wydziału Prawa, w latach: 1864 – 1865, 1868 – 1869, 1879 – 1880 – rektor, a w latach: 1865 – 1866, 1869 – 1870, 1880 – 1881 – prorektor Uniwersytetu Jagiellońskiego. W latach 1864 - 1873 – członek Oddziału Politycznego i poseł na Sejm Krajowy we Lwowie. W 1870 r. członek Rady Państwa. Od 1873 r. – poseł do parlamentu w Wiedniu. W latach 1880 – 1891 – minister skarbu Austrii. Doctor honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kawaler Orderu św. Szczepana, Wielkiej Wstęgi Orderu Cesarza Leopolda oraz Orderu Żelaznej Korony
I klasy. Od 1872 r. – członek czynny Akademii Umiejętności. Od 1889 r. – zastępca protektora akademii.
Niektóre prace: „O instytucjach gminnych” (1850 r.), „Ziemia i kredyt. Studyum ekonomiczne” (1869 r.), „Zarys organizacyjny władz administracyjnych w Galicji” (1871 r.), „Słowo o „Zasadach bicia monety” (1873 r.), „Mowy” (1914 r.) i „Wykład ekonomii politycznej” (1935 r.). Udokumentowane spotkania Henryka Sienkiewicza z Julianem Antonim Dunajewskim datują się następująco: 01) czerwiec 1899 r. - Kraków.

[Fotografia – autor: Masuar. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie znajduje się w domenie publicznej.]

DUNIN-BORKOWSKI ALEKSANDER [1811 – 1896]


Galicyjski arystokrata, publicysta, poeta.
Otrzymał wykształcenie domowe. Absolwent gimnazjum lwowskiego.
W powstaniu listopadowym – w stopniu podporucznika – adiutant generała Jana Krukowieckiego. Po upadku powstania studiował w Królewcu sanskryt. Po powrocie
do Lwowa pisał powieści, artykuły publicystyczne, tłumaczył z różnych języków. Autor „Parafiańszczyzny” (1843 – 1849), opisujące stosunki wśród elit towarzyskich
i rodowych Galicji. W 1848 r. – członek deputacji do Wiednia, która miała złożyć cesarzowi memoriał obywateli Galicji. Poseł na Sejm Krajowy Galicji. Działacz Galicyjskiego Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego. Jeden z założycieli Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych i jego przewodniczący w latach 1867 – 1884.
Henryk Sienkiewicz widział go w lipcu 1890 r. w Kaltenleutgeben.

DUNOIS [? – ?]


Biografia nieustalona. 21 lutego 1876 r. podróżujący do Ameryki Henryk Sienkiewicz wyruszył pociągiem z Brukseli. Na tejże stacji dosiadł się do niego mężczyzna, który przedstawił się jako Dunois, nauczyciel tańca. Obaj podróżowali do Calais we Francji.

DYNHAJM ? [? – ?]


Biografia nieustalona. Henryk Sienkiewicz poznał go 11 lutego 1890 r. w Wiedniu.

DYNOWSKI HENRYK [1842 – 1914]


Pedagog warszawski, nauczyciel języka polskiego. Prześladowany przez władze carskie. Inspektor Kolejowej Szkoły Technicznej, skąd usunięty został w 1892 r.,
po czym objął posadę bibliotekarza domu Kronenbergów, którym uporządkował cenny księgozbiór (w tym: autograf „Starej baśni” Józefa Ignacego Kraszewskiego
i „Quo vadis” Henryka Sienkiewicza) oraz zespół dokumentów sięgających epoki stanisławowskiej.
Henryk Sienkiewicz i Henryk Dynowski mieli wspólnych znajomych: Juliana Ochorowicza i Antoniego Osuchowskiego.

DYZIA [? – ?]


Biografia nieustalona. Służąca Henryka Sienkiewicza, który wspomina ją w liście z 21 listopada 1913 r. do Jadwigi Janczewskiej.

DZIEDUSZYCKA ALFONSYNA - patrz MIĄCZYŃSKA ALFONSYNA


DZIEDUSZYCKA ANNA [08.05.1859 – 11.11.1917] – herbu SAS * HRABINA


Córka Włodzimierza i Alfonsyny z Miączyńskich. Żona Tadeusza Dzieduszyckiego, syna Kazimierza i Róży z Matkowskich. W 1899 r., po śmierci teścia, wspólnie z mężem objęli we władanie majątek w Poturzycy.
W czerwcu i na początku lipca 1888 r. pisarz spotykał ją w Kaltenleutgeben. W listopadzie 1891 r. był gościem jej rodziców, Włodzimierza i Alfonsyny Dzieduszyckich,
w ich majątku w Pieniakach. Anna Dzieduszycka spotkała tam Henryka Sienkiewicza.

DZIEDUSZYCKA JADWIGA [02.03.1867 – 12.07.1941] – herbu SAS


Biografia nieustalona. Córka Włodzimierza i Alfonsyny z Miączyńskich. Żona Witolda Czartoryskiego.
W czerwcu i na początku lipca 1888 r. pisarz spotykał ją w Kaltenleutgeben.

DZIEDUSZYCKA KAROLINA [? – ?]


Biografia nieustalona. Postać tę wymienia Kazimierz Pochwalski we wspomnieniach z pobytu w listopadzie 1891 r. w Pieniakach:
„(…) „W salonie, przy herbacie, towarzystwo się zmieszało, rozmowa stała się swobodniejsza. Panienki zbliżyły się, a w końcu, okrążywszy Sienkiewicza, zaczęły brać udział w rozmowie. Sienkiewicz był zwięzły, na stawiane mu pytania odpowiadał lakonicznie: tak lub nie. Rozmawiając na boku z bardzo ładną, dowcipną i pełną fascynującego wdzięku panną Lili Dzieduszycką (późniejszą Siostrą Niepokalanką, wreszcie Siostrą Urszulanką), zauważyłem, że Sienkiewicz przypatruje się jej z rosnącem zainteresowaniem. Nakłoniłem ją tedy, by się do niego zbliżyła i wciągnęła w rozmowę. Gdy panna Karolina poszła za moją radą, stało się to, co przypuszczałem: Sienkiewicz pod wpływem jej uroku, rozchmurzył się, rozweselił i bez końca, z niezwykłym humorem, gawędził na przeróżne tematy. Rozeszliśmy się późną nocą, pod wrażeniem bardzo mile spędzonego wieczoru, przekomarzając się na wyścigi. (…)”

DZIEDUSZYCKA KLEMENTYNA [12.07.1855 – 09.02.1929] – herbu SAS


Biografia nieustalona. Córka Włodzimierza i Alfonsyny z Miączyńskich. Żona Zygmunta Szembeka, właściciela Poręby pod Krakowem.
Udokumentowane spotkania pisarza z Klementyną z Dzieduszyckich Szembek datują się następująco: 01) czerwiec i początek lipca 1888 r. - Kaltenleutgeben;
02) maj 1892 r. - Kraków; 03) 23 czerwca 1892 r. - Karlsberg; 04) sierpień 1896 r. - Zakopane. Klementynę z Dzieduszyckich Szembek pisarz widział: 01) lipiec 1899 r. - Zakopane.

DZIEDUSZYCKA MARIA [08.07.1863 – 19.01.1941] – herbu SAS


Biografia nieustalona. Córka Włodzimierza i Alfonsyny z Miączyńskich. Żona Tadeusza Cieńskiego.
Udokumentowane spotkania pisarza z Marią Dzieduszycką datują się następująco: 01) czerwiec i początek lipca 1888 r. - Kaltenleutgeben; 02) 23 czerwca 1892 r. - Karlsberg.

DZIEDUSZYCKI TADEUSZ [27.09.1841 – 05.08.1918] – herbu SAS * HRABIA * II ORDYNAT


Syn Kazimierza i Róży z Matkowskich. Doktor praw Uniwersytetu Lwowskiego, ekonomista. Mąż Anny, córki Włodzimierza i Alfonsyny z Miączyńskich (1879 r.). Pozostawił czterech synów: Pawła, Włodzimierza, Stanisława i Kazimierza – oraz trzy córki: Różę, Klementynę (zakonnica) i Marię (Grabińską).
Więziony przez Austriaków za organizowanie pomocy dla powstańców styczniowych. Pracował w administracji państwowej w Galicji (m.in. jako starosta
w Zaleszczykach) i w ministerstwie spraw wewnętrznych w Wiedniu. Zasiadał w Galicyjskim Sejmie Krajowym. W 1899 r., po śmierci ojca, objął we władanie majątek
w Poturzycy. Po śmierci teścia Włodzimierza objął ordynację (1899 – 1918).
Udokumentowane spotkania Henryka Sienkiewicza z Tadeuszem Dzieduszyckim datują się następująco: 1) pierwsza dekada listopada 1890 r. - Kraków - obiad
u Katarzyny z Branickich Potockiej; 2) listopad 1891 r. - Pieniaki.

DZIEDUSZYCKI WŁODZIMIERZ Ksawery Tadeusz [22.06.1825 – 18.09.1899] –herbu SAS * HRABIA * I ORDYNAT


Syn Józefa Kalasantego i Pauliny z Działyńskich. Magnat galicyjski. Właściciel ordynacji w Poturzycy, majątku Pieniaki koło Brodów, Jaryszowa, Poturzycy, Tarnawatki, Zarzecza, Konarzewa, i Załoziec. Jeden z najbogatszych ziemian w Galicji. Polski przyrodnik, mecenas nauki, polityk. Zniósł pańszczyznę w swoich dobrach jeszcze przed ogłoszeniem uwłaszczenia. Członek wiedeńskiej Izby Panów, Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego, Towarzystwa Rolniczego Krakowskiego, Towarzystwa Rolniczego Królestwa Polskiego. Komandor francuskiej Legii Honorowej.
W młodości nie uczęszczał do żadnej szkoły. W majątkach rodowych w Poturzycy, a następnie w Zarzeczu, historii polskiej uczyła go matka, a innych przedmiotów nauczyciel domowy Franciszek Kleczkowski. We Lwowie nauczaniem zajmowali się inni nauczyciele, m. in. Wincenty Pol, profesor Franciszek Stroński i inni wybitni pedagodzy.
Ożenił się z hrabianką Alfonsyną Miączyńską. Przez dłuższy czas mieszkał w majątku swej żony w Pieniakach w powiecie brodzkim.
Miał cztery córki: Klementynę (Szembek), Annę (Dzieduszycka), Marię (Cieńska) i Jadwigę (Czartoryska).
W 1847 r. sprowadził z Poturzycy do Lwowa słynną bibliotekę poturzycko-zarzecką wraz z cennym zbiorem obrazów, wzbogacając je nowymi zakupami książek oraz obrazami pędzla swoich przyjaciół - Juliusza Kossaka, Franciszka Tepy, a przede wszystkim arcydziełami Artura Grottgera. Od 1868 r. coraz częściej przebywał we Lwowie. Był z jednej strony bardzo bogaty, otoczony powszechną czcią
i szacunkiem, z drugiej do przesady skromny w swych potrzebach i zewnętrznych formach życia. Przekazywał duże fundusze na cele naukowe, na zakup szaf i zbiorów, na wydawanie dzieł naukowych i podręczników szkolnych, na stypendia i doraźne zasiłki dla młodych naukowców i artystów,
na popieranie folkloru ludu polskiego i ukraińskiego, ukrywając jednocześnie te fakty i nie roszcząc sobie żadnych praw do wdzięczności.
W 1855 r. założył muzeum przyrodnicze. Początkowo była to prywatna i amatorska kolekcja różnych tworów przyrody żywej i martwej, zalegająca w skrzyniach
w Zarzeczu, Poturzycy i we Lwowie. Stopniowo - aż do 1875 r. – przekształcona została w ogromne, fachowo prowadzone Muzeum Przyrodnicze im. Dzieduszyckich
we Lwowie. 10 września 1880 r. przekazał Muzeum Przyrodnicze na rzecz narodu i zabezpieczył jego istnienie przez utworzenie w 1893 r. Ordynacji Poturzyckiej.
Za życia Włodzimierza Dzieduszyckiego w skład muzeum wchodziło siedem działów: zoologiczny, botaniczny, paleontologiczny, geologiczny, mineralogiczny, prehistoryczny, etnograficzny. Ostatnie dwadzieścia kilka lat życia wypełniała mu praca naukowa, głównie w dziedzinie ornitologii. Napisał „Opis ptaków krajowych” (1861 r.) i inne. Współzałożyciel Towarzystwa Ornitologicznego w Wiedniu oraz Galicyjskiego Towarzystwa Łowieckiego.
Towarzystwa naukowe krajowe i zagraniczne doceniły jego zainteresowania przyrodnicze i sztuką ludową, mianując go członkiem honorowym lub czynnym. Akademia Umiejętności w Krakowie, w dowód uznania naukowej działalności i za ofiarowanie swego muzeum na rzecz narodu, w 1881 r. mianowała Włodzimierza Dzieduszyckiego członkiem-korespondentem Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego, a Uniwersytet Lwowski w 1894 r. nadał mu doktorat honoris causa za całokształt działalności naukowej i stworzenie placówki badawczej zabezpieczonej finansowo w swym rozwoju utworzeniem Ordynacji Poturzyckiej.
Brał udział w życiu politycznym. W 1848 r. był członkiem konspiracyjnej Rady Narodowej na Galicję Wschodnią i działaczem Ruskiego Soboru. Od 1848 r. był prezesem Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarczego. W latach 1863 – 1864 był członkiem Organizacji Narodowej Pomocy Powstaniu Styczniowemu. W latach 1861 – 1867
był posłem do Sejmu Krajowego i jego marszałkiem (1876 r.). W latach 1874 – 1878 był posłem do Parlamentu Austrii w Wiedniu. Od 1877 r. był honorowym obywatelem Lwowa, a później także Brodów, Sokala i Kołomyi. Przewodniczył komisji kultury krajowej, popierał rozwój przemysłu i oświaty, zakładanie szkół rękodzielniczych. Nie wchodził w różnice narodowościowe i wyznaniowe. Wspierał kulturę polską i folklor ukraiński. Pracował nad zbliżeniem obu narodowości, budował na równi cerkwie i kościoły. Przyczynił się do powstania Wyższej Szkoły Rolniczej w Dublanach, której był wieloletnim kuratorem.
Udokumentowane spotkania Włodzimierza Dzieduszyckiego z Henrykiem Sienkiewiczem datują się następująco: 01) czerwiec 1888 r. – Kaltenleutgeben; 02) pierwsza połowa listopada 1890 r. - Kraków; 03) listopad 1891 r. - Pieniaki; 04) 24 lub 25 czerwca 1889 r. - Kraków; 05) 15 - 24 czerwca 1892 r. - Karlsbad.

[Fotografia – Autor: 1) Enmax. Źródło – Wikipedia. [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

DZIEKOŃSKI JÓZEF Pius [05.05.1844 – 04.02.1927]


Architekt i konserwator zabytków. Doktor honoris causa Politechniki Lwowskiej i Politechniki Warszawskiej. Absolwent szkoły realnej w Warszawie (1860 r.), Szkoły Sztuk Pięknych (1866 r.), Cesarskiej Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu, gdzie uzyskał stopień architekta artysty klasy III (1871 r.) i tytuł akademika (1902 r.). Współzałożyciel Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości, współpracownik Komisji do Badań Historii Sztuki w Polsce (od 1893 r.).
Zaprojektował między innymi banki: Hipolita Wawelberga przy ul. Fredry w Warszawie – domy: Macieja Glogiera w Radomiu, Szlenkierów przy dawnym Placu Zielonym (obecnym placu Dąbrowskiego) w Warszawie – kaplice: Scheiblera w Łodzi (wraz z Edwardem Lilpopem) – katedry: Wniebowzięcia NMP w Białymstoku, Opieki Najświętszej Marii Panny w Radomiu – kościoły: św. Jana Chrzciciela w Bielsku, Najświętszego Serca Jezusa w Błoniu, Najświętszego Serca Jezusa w Bobach,
w Czerwonce Liwskiej, w Dąbrowie Wielkiej, w Dębem Wielkim, w Długosiodle, w Domaniewicach, Przemienienia Pańskiego w Garbowie, Przemienienia Pańskiego
w Garwolinie, w Gąbinie, św. Katarzyny w Grybowie, Znalezienia Krzyża Św. w Jadowie, w Jakubowie, w Janowcu Kościelnym, Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Kałuszynie, Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Kamieńczyku, Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny w Kamionnie, w Kazimierzu, w Kołbieli, Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Konstancinie-Jeziornie, w Konstantynowie, Narodzenia Najświętszej Panny Marii w Kosowie Lackim, w Kuleszach Kościelnych, w Latowiczu, w Leoncinie, św. Leonarda w Liwie, w Lubochni, św. Bartłomieja w Łopienniku, w Malowej Górze, w Mokrymlipiu, w Mścibowie, w Nasielsku, w Orłowie Murowanym, w Popowie Kościelnym, św. Rodziny w Przedczu, w Ratoszynie, Najświętszego Zbawiciela w Rykach, w Rzekuniu, Najświętszego Serca Jezusowego
w Skarżysku-Kamiennej, w Starych Babicach w Sulerzyżu, w Tczowie, św. Aleksandra na Placu Trzech Krzyży w Warszawie, św. Floriana na Pradze w Warszawie,
św. Karola Boromeusza na Powązkach w Warszawie, Najświętszego Zbawiciela w centrum Warszawy, św. Stanisława na Woli w Warszawie – mauzolea: rodziny Hermana Junga na Cmentarzu Ewangelicko-Augsburskim w Warszawie (z Edwardem Lilpopem), Lesserów na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie – schroniska: paralityków w Warszawie – wille: w Józefowie – zakłady: dla chłopców ks. Jana Siemca w Warszawie. Brał udział w budowie pomnika Adama Mickiewicza
w Warszawie
, będąc członkiem komisji doradczej w rzeczach technicznych i artystycznych, przygotowując kosztorys, plan prac, nadzorując prace techniczne.
12 stycznia 1899 r. Henryk Sienkiewicz napisał do Józefa Piusa Dziekońskiego list.

DZIERŻKÓWNA NATALIA [1861 – 1931] – pseudonim JERZY ORWICZ


Poetka, prozaiczka, malarka, działaczka społeczna. Absolwentka Szkoły Sztuk Pięknych w Odessie (1888 – 1889). W latach 1888 – 1894 prowadziła tajną działalność patriotyczną, wydając m. in. pismo „Ogniwo”. Zesłana na trzy lata do Archangielska. Po powrocie w 1899 r. osiedliła się w Warszawie, gdzie poświęciła się pracy malarskiej i literackiej. W 1904 r. stworzyła opartą na motywach Trylogii Henryka Sienkiewicza grę towarzyską „Pan Zagłoba”. Jest autorką między innymi utworów: „Wśród rodzinnych gniazd” (1901), „Poezje” (1902), „Błyski” (1903), „Okruchy życia” (1903), „Kniaź Iwo” (1907 r.). Pisała również utwory dla dzieci
i młodzieży oraz dramaty.
Henryk Sienkiewicz listownie chwalił pomysł stworzenia gry i wypowiedział się na temat jej twórczości.

DZIEWULSKA ANTONINA Maria Aleksandra – patrz NATANSON ANTONINA Maria Aleksandra


DZIEWULSKI STEFAN [04.09.1876 – 10.03.1941]


Brat Wacława, Michała i Władysława. Mąż Antoniny Marii z Natansonów. Ojciec Stanisława i Marii.
Prawnik, ekonomista, adwokat przysięgły, działacz gospodarczy i społeczny.
1904 – 1928 – redaktor i wydawca kwartalnika naukowego „Ekonomista”. 1927 – 1939 – profesor Wolnej Wszechnicy Polskiej. 1929 - 1930 - wydawca „Prawa
i Ekonomii”. Założyciel, wiceprezes i sekretarz Towarzystwa Ekonomistów i Statystyków Polskich. Organizator Wydziału Statystycznego GUS, a także Wydziału Asekuracyjnego, który przekształcił się później w Powszechny Zakład Ubezpieczeń Wzajemnych. Związany z Narodową Demokracją. 1912 – 1914 – członek Komisji Stronnictw Niepodległościowych.
Autor prac: z historii ekonomii, spółdzielczości oraz bieżącej polityki gospodarczej Polski, cyklu życiorysów i studiów biograficznych polskich i obcych ekonomistów –
m. in.: „Polska myśl ekonomiczna na Wszechnicy Wileńskiej” (1920 r.), „Polska szkoła ekonomiczna” (1927 r.), „Linie wytyczne polityki gospodarczej Polski” (1930 r.), „Wykłady z ekonomii politycznej” (1930 r.).
Henryk Sienkiewicz wspomina go w liście z 23 lutego 1914 r. do Jadwigi Janczewskiej.

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów z tego okresu.]