Pan podtrzymuje wszystkich upadających i podnosi wszystkich zgnębionych. Oczy wszystkich w Tobie nadzieję mają, a Ty im dajesz pokarm ich we właściwym czasie. Otwierasz rękę swą i nasycasz do woli wszystko, co żyje. [Ps. 145; 14 – 16]



POSTACIE Z JEGO ŻYCIA

Wybierz literę, z którą chcesz się zapoznać: A, B, C, Ć, D, E, F, G, H, I, J, K, L, Ł, M, N, O, P, Q, R, S, Ś, T, U, V, W, X, Y, Z, Ź, Ż - albo zobacz wszystkie.

Litera J



J. [? – ?]


Biografia nieustalona. Henryk Sienkiewicz pisał o niej:
„(…) Jest tu panna J. – i jest jednak między nami coś wspólnego. Oto jak zimno, to nam obojgu uszy marzną, a jak gorąco –
to także obojgu. (…)”
Udokumentowane spotkania pisarza z panną J. datują się następująco: 01) wrzesień 1892 r. – Zakopane.

JABŁONOWSKI WŁADYSŁAW [22.09.1865 – 21.06.1956] – pseudonimy: GRYF * J. A. BŁOŃSKI * ST. OSTROGA * WŁADYSŁAW JAB


Syn Juliana i Marii z Woronieckich (rodziny książęcej) Jabłonowskich, bratanek Aleksandra i Władysława. Mąż Heleny Wojna-Ośniałowskiej (od 1897 r.).
Polski krytyk literacki, nowelista, działacz polityczny. Filister honoris causa Korporacji Akademickiej Baltia.
Absolwent: gimnazjum w Białej Cerkwii (1884 r.), nauk przyrodniczych na Politechnice Lwowskiej (1885 – 1886), filozofii, filologii
i nauk społecznych uniwersytetu w Genewie (1888 – 1891), psychologii, filozofii i filologii na uniwersytecie w Paryżu i Collège
de France, uniwersytetu w Lipsku (1892 – 1893). Lata 1894 – 1895 to okres zesłania w okolice Orenburga. W latach 1888–1890 przewodniczył Towarzystwu „Polonia” w Genewie. Od 1888 r. – członek Związku Młodzieży Polskiej „Zet”. Uczestnik krakowskiego pochówku Adama Mickiewicza. Współzałożyciel Ligi Narodowej (1893 r.). W 1904 r. – więzień X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej. Współzałożyciel Stronnictwa Narodowej Demokracji w Galicji (1905 r.). Poseł III Dumy Państwowej Imperium Rosyjskiego (1909 – 1912). Członek Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (od 1908 r. – członek rzeczywisty, od 1938 r. – członek zwyczajny). Członek Rady Stanu Królestwa Polskiego (od 1918 r.). Poseł Sejmu Ustawodawczego II Rzeczypospolitej Polskiej (1919 – 1922), senator
w Senacie II Rzeczypospolitej Polskiej (1922 – 1935). W czasie II wojny światowej mieszkał w Warszawie. Współpracownik wielu czasopism: „Głosu”, „Ateneum”, „Myśli Polskiej”, „Tygodnika Ilustrowanego”. Redaktor „Biblioteki Dzieł Wyborowych”.
Autor: pamiętników: „Krótki życiorys” (1944 r.), „Z biegiem lat” (1939 r.) – zbioru nowel „W zatoce śmierci” (1899 r.). W 1922 r. opublikował przekład „Żywotu Michała Anioła” Ascanio Condiviego. Inne wybrane publikacje: „Amica Italia. Rzecz o faszyzmie” (1926 r.), „Chwila obecna. Dążności i usposobienia” (1901 r.), „Dookoła Sfinksa. Studya o życiu i twórczości narodu rosyjskiego” (1910 r.), „Dusza poety” (1902 r.), „Dwie kultury. Studya historyczno-literackie” (1913 r.), „Emil Zola” (1903 r.), „Guy de Maupassant” (1893 r.), „Indywidualizm rosyjski i jego odbicie w literaturze” (1908 r.), „O roli uczucia w życiu duchowym J. Słowackiego” (1916 r.), „Rozprawy i wrażenia literackie” (1908 r.), „Wśród obcych” (1905 r.),
„Z ojczyzny Danta” (1921 r.).

[Fotografia: Autor – Stanisław Lenz (1861 – 1920). Źródło – Wikipedia.] [Powyższe zdjęcie jest własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do niego wygasły.
Prawo to stosuje się w Stanach Zjednoczonych, Australii, Unii Europejskiej i w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa w 70 lat po śmierci autora.]

JAGIELSKI GUSTAW [? – ?]


19 listopada 1865 r. u rodziny Weyherów spotkał go Henryk Sienkiewicz, o czym wspomina w liście z 23 listopada 1865 r. do Konrada Dobrskiego. Następnie wymienia jego nazwisko w liście z 06 - 11 grudnia 1865 r. do tego samego zadresta.

JAGNIĄTKOWSKI LUDWIK [? – ?]


Kolega Henryka Sienkiewicza z Gimnazjum IV. Pisarz wspomina go w liście z 27 września 1865 r. do Konrada Dobrskiego.

JAMESON ? [? – ?]


Biografia nieustalona. Wdowa. Przebywała w Zanzibarze, by pomścić pamięć męża, którego oskarżono o to, iż kupił i dał do zjedzenia młodą dziewczynę. Henryk Sienkiewicz spotkał się z nią 18 lutego 1891 r.

JAN [? – ?]


Biografia nieustalona. Służący Henryka Sienkiewicza, który wspomina go w liście z 21 listopada 1913 r. do Jadwigi Janczewskiej.

JANCZEWSKA JADWIGA - patrz SZETKIEWICZ JADWIGA


JANCZEWSKA KAROLINA [? – ?]


Biografia nieustalona. Bratanica Edwarda Janczewskiego. Henryk Sienkiewicz wspomniał ją w liście z 12 października 1889 r. do Jadwigi Janczewskiej.

JANCZEWSKA MARIA [1849 – 1901]


Siostra Edwarda Janczewskiego, stale mieszkająca z bratem i jego żoną Jadwigą w Krakowie.
Henryk Sienkiewicz wspólnie z nią, dziećmi i teściową spacerowali po Kaltenleutgeben.

JANCZEWSKI EDWARD Walery [28.02.1887 – 24.09.1959]
[określany przez H. S. jako: ADWARDEK, ROCH]


Syn Edwarda i Jadwigi z Szetkiewiczów Janczewskich.
Polski geolog, geofizyk, taternik i alpinista. Wykładowca Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.
W 1948 r. przy AGH w Krakowie założył Katedrę Geofizyki Stosowanej (dzisiejszy Zakład Geofizyki). Prowadził liczne prace, zwłaszcza w zakresie geofizyki, w tym - sejsmiki. W Wapnie odkrył wysady solne, dzięki czemu w 1911 r. powstała tam kopalnia soli kamiennej. Podobnego odkrycia dokonał w Górze: tu również powstała kopalnia soli – oraz w Barcinie. Przebadał też budowę znanego wcześniej wysadu solnego w Kłodawie. Od 1908 r. uprawiał taternictwo. Został członkiem Sekcji Turystycznej Towarzystwa Tatrzańskiego. W 1909 r. samotnie wszedł północną ścianą na Szczyt Mięguszowiecki oraz – jako pierwszy – na Przełęcz Białczańską.
W latach 1912 – 1920 chodził po Alpach, o czym często pisywał do „Taternika”. Autor podręcznika „Geofizyczne metody poszukiwawcze”.
Henryk Sienkiewicz zabierał Edwarda Walerego Janczewskiego na wspólne wyjazdy ze swoimi dziećmi.

JANCZEWSKI-GLINKA EDWARD [14.12.1846 – 17.07.1918]


Syn Cypriana. Mąż Jadwigi z Szetkiewiczów. Ojciec Edwarda Walerego Janczewskiego.
Polski biolog. Profesor, rektor i dziekan Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek Akademii Umiejętności w Krakowie i Towarzystw Naukowych w Cherbourgu, Paryżu
i Edynburgu.
Pochodził z Blinstrubiszek w pow. rosieńskim na Żmudzi. Absolwent (1862 r.) gimnazjum w Wilnie, Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie i w Sankt Petersburgu.
Od 1873 r. – docent w Katedrze Anatomii i Fizjologii Roślin Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 1875 r. – profesor nadzwyczajny, a od 1877 r. – profesor zwyczajny.
W latach 1888 – 1889 – Dziekan Wydziału Filozoficznego, w latach 1901 – 1902 – rektor, a w latach 1902 – 1903 – prorektor uczelni. Od 1876 r. – członek-korespondent Akademii Umiejętności. Członek wielu towarzystw naukowych, między innymi: Towarzystwa Nauk Przyrodniczych w Cherbourgu, Towarzystwa Botanicznego w Edynburgu oraz paryskiej Académie des sciences. Badacz anatomii roślin, sadownictwa, mykologii i algologii. Pionier w Polsce badań w dziedzinie genetyki roślin, opracował światową monografię rodzaju Ribes oraz opisał nowy rodzaj sinic. Około 1880 r. ożenił się z Jadwigą Szetkiewiczówną. Po ślubie
wraz z żoną zamieszkał w Krakowie – początkowo na ul. Karmelickiej 31, następnie na ul. Studenckiej 11, a od 1891 r. – we własnym domu na ul. Wolskiej 16 (obecnie: ul. Józefa Piłsudskiego). Dzisiaj dom ten jest własnością Akademii Górniczo-Hutniczej.
Autor prac: „Le parasitisme du Nostoc Lichenoides” (1872 r.), „Recherches sur les Porphyria” (1872 r.), „O rurkach sitkowych w korzeniach” (1874 r.), „Poszukiwania nad wzrostem wierzchołkowym korzeni roślin okrytoziarnowych” (1874 r.), „Rozwój pączka u skrzypów” (1876 r.), „Zawilec. Anemone. Studyum morfologiczne” (1892 – 1896), „Trzy metody hodowli drzew owocowych” (1896 r.), „Głownie zbożowe na Żmujdzi” (1897 r.), „Species generis ribes” (1905 – 1906), „Monographie
des groseilliers Ribes L.” (1907 r.).
18 sierpnia 1881 r. w kościele Zgromadzenia Panien Kanoniczek w Warszawie był świadkiem ślubu Henryka Sienkiewicza i Marii Emilii Kazimiery Szetkiewiczówny. Dalsze spotkania Edwarda Janczewskiego z Henrykiem Sienkiewiczem datują się następująco: 1) jesień 1883 r. - Kraków, wystawa Krakowskiego Towarzystwa Sztuki.

JANIKOWSKI LEOPOLD [1855 – 08.12.1942]


Polski meteorolog, podróżnik, etnograf, badacz Afryki.
W latach 1882 – 1885 wspólnie ze Stefanem Szolc Rogozińskim i Klemensem Tomczekiem uczestniczył w wyprawie do Kamerunu. Zajmował się tam meteorologią, zbierał przedmioty etnograficzne i okazy flory i fauny. Korespondencje z podróży przesyłał „Kurierowi Warszawskiemu”. W latach 1887 – 1889 odbył podróż po Afryce Równikowej. Napisał „W dżunglach Afryki. Wspomnienia z polskiej wyprawy afrykańskiej w latach 1882 - 90” (1936 r.).
Z listu z 17 lutego 1886 r. Henryka Sienkiewicza do Jadwigi Janczewskiej wynika, że Leopold Janikowski mieszkał u pisarza:
„(…) Janikowski mieszka u mnie – bardzo miły kompanion! Milczy jak sfinks zarówno po polsku, jak i we wszystkich innych językach europejskich, dopiero gdy mowa o Afryce, ożywia się. Spopularyzował też u nas w domu niektóre wyrazy języka Bakfiru. (…)”

JANIKOWSKI LUDWIK Andrzej [? – ?]


Biografia nieustalona. W 1889 r. – redaktor krakowskiego pisma studenckiego „Ognisko”. Udokumentowane spotkania Ludwika Andrzeja Janikowskiego z Henrykiem Sienkiewiczem datują się następująco: 1) 23 lutego 1890 r. – w Zakopanem.

JANKOWSKI JÓZEF [14.04.1865 – 13.05.1935]


Syn Aleksandra i Antoniny z Mordazów.
Pisarz, poeta, dziennikarz.
Absolwent: gimnazjum w Łomży, wydziału filozoficznego Uniwersytetu Warszawskiego, szkoły dykcji i deklamacji przy Warszawskim Towarzystwie Muzycznym, École
des Hautes Études w Paryżu. Po powrocie do Warszawy rozpoczął działalność literacką i dziennikarską. 1896 – 1900 – redaktor „Kuriera Świątecznego”.
1905 – 1913 – redaktor „Przyjaciela Dzieci”.
1909 – 1910 – redaktor „Romansu i Powieści”, dodatku do tygodnika „Świat”.
Interesował się filozofią Józefa Marii Hoene-Wrońskiego i przełożył kilkanaście jego dzieł. Współzałożyciel i prezes powstałego w 1919 r. Instytutu Mesjanistycznego
im. J. M. Hoene-Wrońskiego.
Twórczość: „Staccato” (1892 r.); „Strachy” (1893 r.); „Na majówce” (1894 r.); „Smutny rycerz. – Siostra Łucja. – Kamienne serce. – Choer dziecko. – Śpiąca królewna.” (1894 r.); „Żyje!…” (1894 r.); „Rytmy i rymy” (1897 r.); „Zwrotki” (1897 r.); „Samuel Zborowski” (1904 r.); „Skoczek” (1904 r.); „Kesa” (1910 r.); „Poezje” (1910 r.); „Słoneczna rzeczywistość” (1913 r.); „Z żywej strugi” (1913 r.); „O jedno słowo” (1914 r.); „Mina albo rozmowa o życiu” (1917 r.); „Chrystus na wojnie” (1920 r.); „Pielgrzym duchowny” (1920 r.); „Skry” (1922 r.); „Pan idzie!… (1924 r.); „Miłość artysty. Szopen i pani Sand” (1927 r.); „Eliasz” (1928 r.); „Historie niezwykłe” (1928 r.); „Maria z Magdali” (1928 r.); „Ślepy margrabia” (1928 r.); „Dwuwiersze” (1931 r.); „Dwuwiersze” (1933 r.); „Sonety wstępujące” (1934 r.); „Mój kalendarzyk albo Agenda Ducha albo Droga do Ładu. Rymy duchowe”.
Przełożył: „Skarbczyk poezji chińskiej” (1902 r.); „Opowiadania Antona Pawłowicza Czechowa (1904 r.); „Niemcy. Baśń zimowa” Christiana Johanna Heinricha Heine’go (1911 r.); „Bajka o Amorze i Psyche” z „Metamorfoz albo Złotego Osła” (1911 r.); „Psalmy Dawidowe” (1916 r.) i „Pieśni ofiarne” Rabindranatha Tagore (1918 r.).
Z Henrykiem Sienkiewiczem zetknął się jako sekretarz redakcji ilustrowanego magazynu „Świat”, poświęconego literaturze i sztuce. W związku z ankietą „Świata” „Nasi powieściopisarze o sobie” Henryk Sienkiewicz nadesłał w 1913 r. wypowiedź na temat własnej twórczości.

JANOWSKI TEODOR [1858 – 1936]


Urodzony w rodzinie ziemiańskiej. Absolwent szkoły średniej w Piotrkowie, Seminarium Duchownego w Warszawie i w Sandomierzu (1878 – 1884). 1884 r. – otrzymał święcenia kapłańskie. Pracował w parafiach: Chełmce, Piekoszów, Klwów i Połaniec. 1905 – 1909 – pracował w parafii Chełmce, do której należał Oblęgorek. Pozostawał w bliskich relacjach z Henrykiem Sienkiewiczem. Udokumentowane spotkania pisarza z Teodorem Janowskim datują się następująco: 01) lipiec 1913 r. – Oblęgorek.

JAROCHOWSKI WOJCIECH [1846 – 1910]


Nauczyciel gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu (1871 – 1874) i gimnazjum św. Macieja we Wrocławiu. Działacz społeczno-polityczny. Współpracownik „Dziennika Poznańskiego”, krakowskiego „Czasu” i petersburskiego „Kraju”. W liście z 23 marca 1890 r. do Jadwigi Janczewskiej Henryk Sienkiewicz przytacza list Wojciecha Jarochowskiego, w którym ten prosi pisarza o pozwolenie tłumaczenie powieści „Bez dogmatu” na język niemiecki.

JASTRZĘBSKI ? [? – ?]


Biografia nieustalona. Henryk Sienkiewicz wspomina go w liście z 06 lipca 1895 r. z Zakopanego do Jadwigi Janczewskiej:
„(…) Henia rower naprawiony. Młody Jastrzębski nadął koła i naprawił gumę wewnętrzną, a ślusarz dorobił śrubę. (…)”

JAWOROWSKA HENRYKA [? – ?]


Córka właściciela wsi Koźmiany w powiecie płońskim, późniejsza Elżanowska. 23 listopada 1865 r. Henryk Sienkiewicz wspominał o niej w listach do Konrada Dobrskiego.

JAWORSKA-BARIATYŃSKA LIDIA [? – ?]


Księżna. Poprzez swoje małżeństwo należała do starej arystokracji rosyjskiej. W Londynie zajmowała się działalnością charytatywną na rzecz ofiar pierwszej wojny światowej (1914 - 1918), w tym ofiar w Polsce. 18 kwietnia 1915 r. z Vevey w Szwajcarii Henryk Sienkiewicz napisał do list z wyrazami uznania za jej działalność filantropijną.

JAWORSKI APOLINARY [1825 – 1904]


Poseł do sejmu galicyjskiego (od 1870 r.), a następnie do parlamentu austriackiego z grupy konserwatystów, prezes koła polskiego (od 1888 r.). Minister dla Galicji
w gabinecie Alfreda Windischgrätza (1851 – 1927).
Udokumentowane spotkania Apolinarego Jaworskiego z Henrykiem Sienkiewiczem datują się następująco: 1) 04 lipca 1890 r. – Kraków – uroczystości pochowania prochów Adama Mickiewicza.

JAWORSKI WŁADYSŁAW Leopold [10.04.1865 – 14.07.1930]


Syn Leopolda i Teofili z Bahrów. Mąż Anny z Wszeteczków. Ojciec Iwa. Dziadek Władysława.
Polski prawnik, polityk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, członek Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie.
Absolwent szkoły powszechnej w Sandomierzu, gimnazjum św. Anny w Krakowie, prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim (1884 – 1888), w Berlinie i Paryżu (1890 – 1891). Następnie pracownik krakowskiej Prokuratorii Skarbu. 1895 r. – habilitował się na Uniwersytecie Jagiellońskim („Prawo nadzastawu wedle ustawodawstwa austriackiego”). 1899 r. – został profesorem nadzwyczajnym i kierownikiem
II Katedry Prawa Cywilnego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 1905 r. – profesor zwyczajny. 1910 r. – przeniósł się na Katedrę Prawa Cywilnego, Nauki Administracji i Prawa Administracyjnego. Od 1920 r. – członek-korespondent Polskiej Akademii Umiejętności,
a od 1928 r. – członek czynny akademii. 1921 r. – członek rzeczywisty Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. 1929 r. – członek zwyczajny tego towarzystwa.
1901 – 1914 – poseł na Sejm Krajowy. 1911 – 1918 - poseł do austriackiej Rady Państwa. 1907 – 1918 – członek kierownictwa Stronnictwa Prawicy Narodowej. 1914 – 1916 – prezes Naczelnego Komitetu Narodowego. 1914 – 1918 – przewodniczący Sekcji Zachodniej Naczelnego Komitetu Narodowego. Członek Komisji Sejmowo-Konstytucyjnej Tymczasowej Rady Stanu.
1927 r. – przygotował projekt kodeksu agrarnego. Przygotował wydanie krytyczne „Mów” Juliana Dunajewskiego. Współpracował z: „Czasem” i „Czasopismem Prawniczym i Ekonomicznym”. Ogłosił m. in.: „Z literatury prawa prywatnego” (1885 r.), „Nauka o służebności według prawa austriackiego” (1892 r.), „Sprawiedliwość a prawo” (1892 r.), „Komentarz do austryackiego kodeksu cywilnego” (1900 – 1904), „O statystyce prawa prywatnego” (1900 r.), „Kodeks cywilny austriacki” (1903 – 1905), „Parcelacya ze stanowiska prawnego” (1904 r.), „Z dziejów odrodzenia politycznego Galicji” (1905 r.), „Mowy 1914 – 1915” (1915 r.), „Polen als Brueckenkopf in Politik und Wirtschaft” (1917 r.), „Prawo państwa polskiego” (1919 – 1921 r.), „Prawo cywilne na ziemiach polskich” (1919 – 1920), „Nauka prawa administracyjnego” (1924 r.), „Projekt kodeksu agrarnego” (1928 r.), „Projekt konstytucji” (1928 r.), „Notatki” (1929 r.).
Z Henrykiem Sienkiewiczem zetknął się jako członek Komitetu Budowy Pomnika Adama Mickiewicza w Krakowie oraz jako redaktor „Czasu”.

[Fotografia: autor nieznany. Publikacja – przed 1930 r. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcie jest w domenie publicznej, ponieważ zgodnie z art. 3 prawa autorskiego z 29 marca 1926 r. i art. 2 prawa autorskiego z 10 lipca 1952 r. fotografie polskich autorów (lub które ukazały się po raz pierwszy w Polsce lub równocześnie w Polsce i za granicą) opublikowane bez wyraźnego zastrzeżenia prawa autorskiego (przed zmianą prawa 23 maja 1994 r.) nie podlegają ochronie. Należy domniemywać, że są własnością publiczną.]

JAXA-CHAMIEC JÓZEF Szczepan [08.01.1842 – 19.08.1915]


Syn Emilii z Borejków. Mąż Louise Bellaire Lorraine de Mirecourt. Siostrzeniec Eweliny Hańskiej.
Poeta.
Absolwent gimnazjum klasycznego w Równem, uniwersytetu w Kijowie.
1863 r. – wstąpił do oddziału powstańczego Adalberta (Wojciecha) Komorowskiego. Ujęty i skazany na internowanie w twierdzy w Ołomuńcu. Stąd zbiegł i schronił się
u Kornela Ujejskiego we Lwowie. Po upadku powstania wyjechał do Heidelberga, gdzie poznał Adama Asnyka i Władysława Olendzkiego. 1865 r. – wyjechał do Paryża. Tu poświęcił się twórczości literackiej. Napisał m. in.: dramaty: „Tadeusz Reytan” i „Samuel Zborowski” – oraz poezje ogłoszone w zbiorach: „Próby rymotwórcze”
(1869 r.), „Księga sonetów” (1872 r.), „Dąsy starego patrioty” (1873 r.), „Czem chata bogata” (1875 r.), Która. Karta ze wspomnień paryskich” (1877 r.). „Piosenki jesienne” (1880 r.). W latach 1882 – 1884 Henryk Sienkiewicz napisał list do Józefa Szczepana Jaxa-Chamca.

JAŹWIŃSKA ANNA – patrz DMOCHOWSKA ANNA


JELEŃSKI JAN [03.05.1845 – 13.04.1909] - pseudonim JAN MRÓWKA



Publicysta i dziennikarz. Samouk, bez wyższego wykształcenia. Od 1882 r. wydawał w Warszawie tygodnik konserwatywno-klerykalny „Rola”. Jeden z czołowych przedstawicieli klerykalnego antysemityzmu w Królestwie Polskim. Posługiwał się pseudonimem „Jan Mrówka”.
W 1874 r. wspólnie z: Henrykiem Sienkiewiczem, Mścisławem Godlewskim i Julianem Ochorowiczem – nabył pismo „Niwa” (jego wkład finansowy wyniósł 500 rubli).

JELÍNEK EDWARD [06.04.1855 – 15.03.1897]


Czeski pisarz i publicysta.
Pionier czesko-polskich kontaktów literackich i naukowych.
Życie swoje poświęcił sprawie braterstwa polsko-czeskiego.
Pisał dla Czechów po czesku, dla Polaków — po polsku.
Wydał wiele prac o Polsce w języku czeskim, m.in. „Szkice litewskie” (1886 r.), „Szkice warszawskie” (1891 — 1894).
Zamieszczał artykuły w „Tygodniku Ilustrowanym”, „Kłosach”, w „Slovenskem Sborniku”, „Lumirze” i innych.
Napisał między innymi: „Duszewní práce pobratimých národůw slowanských” (1876 r.) i „Szpachtowa Mluwnice polská” (1882 r.), „Zakopane v polskych Tatrach” (1893 r. - z ilustracjami Jana Kantego Walerego Eljasza-Radzikowskiego i Stanisława Witkiewicza). W 1897 r. z inicjatywy Henryka Sienkiewicza w Dolinie Strążyskiej wmurowano w skale tablicę ku czci Edwarda Jelínka,
a w 1899 r. poniżej tej tablicy umieszczono medalion z jego popiersiem w płaskorzeźbie autorstwa Tadeusza Brayera. Skałę nazwano Skałą Edwarda Jelínka.

O spotkaniu z Edwardem Jelínkiem Henryk Sienkiewicz pisze 07 lipca 1890 r. w liście do Jadwigi Janczewskiej:
„(…) Pamiętasz, jak Ci kiedyś opowiadałem o nocnym spotkaniu na ulicy w Pradze z Vrhlickim, poetą czeskim. Ja szedłem z Jelìnkiem (Edwardem Jelínkiem) i on nas zapoznał o wpół do pierwszej w nocy, na trzy minuty. (…)”
[Fotografia: Autor – Josef Mukařovský (1851 – 1921). Źródło – Wikipedia. Powyższe zdjęcie jest własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do niego wygasły. Prawo to stosuje się w Stanach Zjednoczonych, Australii, Unii Europejskiej i w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa w 70 lat po śmierci autora.]

JENIKE LUDWIK [1818 – 02.05.1903]


Publicysta, tłumacz, współzałożyciel i redaktor „Tygodnika Ilustrowanego” (1859 – 1886). Aktywny działacz parafii ewangelicko-augsburskiej Świętej Trójcy
w Warszawie. W latach 1877 – 1898 – Prezes Kolegium Kościelnego.
Twórczość: „O znaczeniu rytmu w poezji” (1865 r.), „Młodość Goethego i nie przełożone dotąd poezje jego ulotne” (1897 r.), „Ze wspomnień”,
t. 1 – 2 (1910 r.).
Tłumaczenia Johanna Wolfganga von Goethego, m. in.: „Torquato Tasso”, (1864 r.), „Ifigenia w Taurydzie” (1863 r.), „Herman i Dorota” (1872 r.), „Reineke Lis”
(1877 r.), „Faust” (1889 – 1891), „Wybór pism” (1889 r.), „Z mojego życia” (1895 r.)
W redagowanym przez Ludwika Jenikego „Tygodniku Ilustrowanym” debiutował Henryk Sienkiewicz.
Na przełomie lat: 1886 - 1887 - wspólnie z Henrykiem Sienkiewiczem i: Piotrem Chmielowskim, Dionizym Henkielem, Józefem Kotarbińskim, Władysławem Bogusławskim
i Władysławem Sabowskim – wchodził w skład jury Komitetu Konkursu „Kuriera Warszawskiego” na Powieść Współczesną. W latach 1897 - 1898 Henryk Sienkiewicz współpracował z Ludwikiem Jenike w Komitecie Budowy Pomnika Adama Mickiewicza w Warszawie. Udokumentowane spotkania Henryka Sienkiewicza z Ludwikiem Jenike datują się następująco: 01) 17 marca 1899 r. - Warszawa.

JENSEN ALFRED Anton [30.09.1859 – 15.09.1921]


Mąż Karin Jensen.
Szwedzki historyk, slawista, pisarz, pionier badań słowianoznawczych w Szwecji, poeta i tłumacz literatur słowiańskich, propagator literatury polskiej.
Absolwent Uniwersytetu w Uppsali. 1884 – 1887 – pracował w dzienniku „Göteborgs Handel-och Siöfartstidning”. Odbył podróże: do Rosji (1881 r.), do zachodniej Polski i Pragi (lata 90.), do Słowiańszczyzny południowej i Rosji (1895 r.). 1900 r. – otrzymał stanowisko doradcy do spraw literatur słowiańskich w Instytucie Nobla Szwedzkiej Akademii w Sztokholmie. W Bibliotece im. Alfreda Bernharda Nobla Akademii Szwedzkiej zgromadził znaczną liczbę książek i czasopism słowiańskich. Dokonał przekładów wielu dzieł literatury rosyjskiej, bułgarskiej, czeskiej i polskiej. Spod jego pióra wyszły tłumaczenia: Jana Kochanowskiego, Adama Bernarda Mickiewicza, Juliusza Słowackiego, Napoleona Stanisława Adama Feliksa Zygmunta Krasińskiego, Marii Stanisławy Konopnickiej, Stanisława Mateusza Ignacego Wyspiańskiego, Lucjana Antoniego Feliksa Rydla i Stanisław Władysława Reymonta. Jest autorem 30 książek, w tym: „Slenska bilder i polska vitterheten” (1904 r.), „Rysk kulturhistoria”
(1908 r.), „Slavisk kultur och Literatur dunder nittonde århundradet” (1920 r.). Zajmował się także Janem Chryzostomem Paskiem, Elizą Orzeszkową, Stefanem Żeromskim i Henrykiem Sienkiewiczem. W 1901 r. podjął starania o przyznanie literackiej nagrody Nobla Henrykowi Sienkiewiczowi. W 1905 r. w Krakowie wręczył pisarzowi zaproszenie do Sztokholmu, a 12 grudnia tego roku – podczas uroczystości nadania tej nagrody – na bankiecie wygłosił wiersz ku czci laureata: „Do Henryka Sienkiewicza. Poemat”. Henryk Sienkiewicz przekazał Akademii Szwedzkiej 5.000 franków na cele popierania kultury polskiej w Szwecji. Dzięki tym pieniądzom Alfred Jansen wydał antologię „Polska skalder”.

JENSEN KARIN [07.02.1866 – 18.09.1928]


Córka Edwarda Lidforss’a i Anne Marie Swartling. Siostra Bengt’a Lidforss’a, Erika, Hedvid samt Garda. Siostra Alfreda Antona Jansena.
Szwedzka tłumaczka i dziennikarka. Redaktorka czasopisma „Polski Biuletyn”.
Przetłumaczyła ponad 200 książek z języka: angielskiego, francuskiego, niemieckiego, norweskiego, duńskiego i polskiego, a m. in.: James Payn „Hemligheten
på Mirbridge” (1892 r.); Paul Perron „Konstberiderskan” (1894 r.); Mrs Alexander (pseudonim Annie Hector) „Kusin Andrée” (1896 r.); Helen Cody Wetmore „Buffalo Bill” den siste store gränskrigaren: öfverste W. F. Cody's lefnadsöden (berättade af hans syster H. Cody Westmore)” (1902 r.); Bithia Mary Croker „Hemlös i Indien”
(1902 r.); Anatole France „Crainquebille, Putois, Riquet och andra lärorika berättelser” (1904 r.); Irving Bacheller “Darrel från Sagoöarna” (1904 r.); Herbert Strang „Kobo: berättelse från rysk-japanska kriget” (1905 r.); Frank R. Stockton „Kapten Horns äfventyr” (1905 r.); Pierre Loti „Islandsfiskare: Roman” (1906 r.); Emmuska Orczy „Den röda nejlikan” (1907 r.); Lucy Maud Montgomery „Anne på Grönkulla” (1909 r.); Charles Dickens “Lifvets strid” (1909 r.); Bjørnstjerne Bjørnson „Synnöve Solbacken: Blacken; Fadern” (1909 r.); „Silvervit: hinduiska folksagor (samlade och översatta av Karin Lidforss-Jensen)” (1912 r.); Henryk Sienkiewicz „Genom öknen” (1913 r.); „Indiska sagor (övers. o. bearb.)” (1914 r.); John Masefield „Hertigens kurir” (1915 r.); Gene Stratton-Porter „I kamp med livet” (1918 r.); Alexander von Gleichen-Russwurm „Det galanta Europa: den förnäma världens sällskapsliv 1600 – 1789” (1919 r.); Herbert George Wells „Gift folk” (1920 r.); Erwin Rosen „Spelare: en studie” (1920 r.); Torry Gredsted „Paw: en dansk indianpojkes venty” (1920 r.); Hermann von Eckardstein „Levnadsminnen och politiska anteckningar” (1920 r.); Hermann Wagner „Herr Spanihel från Holland: humoresk” (1921 r.); Pauline von Metternich „Dagar som svunnit: några minnen av furstinnan Pauline Sandor-Metternich” (1922 r.); Georges Lenôtre „En rojalistisk konspiratör under skräckväldet: Baron de Bats 1792 – 1795” (1922 r.); Marguerite Audoux
„Marie-Claires ateljé: en skildring från Paris” (1922 r.); Peter Frederik Rist „Lasse Månsson från Skåne: en berättelse från Karl X Gustafs danska krig” (1923 r.); Hugh Lofting „Doktor Levertran: historien om hans märkliga hemliv och förvånande äventyr i främmande länder” (1923 r.); Agatha Christie „Den hemlighetsfulle motståndaren” (1923 r.); William Henry Hudson „Det purpurstänkta landet” (1924 r.); Ethel Turner “Flickan på berget” (1924 r.); Herman Cyril McNeile „Den svarta ligan” (1924 r.); Guy de Maupassant „Lilla Roque och andra noveller” (1924 r.); Charles Kingsley „Grekiska hjältesagor” (1924 r.); Edith Maude Hull „Scheikens söner” (1925 r.); Stella Benson „Ipsies resa: ett fragment av ett kvinnoöde” (1925 r.); Ben Travers „Oro i lägret” (1926 r.); Elizabeth Gaskell „Småstadsliv i Cranford” (1926 r.); André Antoine „Talma och kvinnorna: en erotisk studie” (1926 r.); George Moore „De älskande i Orelay och andra berättelser” (1927 r.); Prosper Mérimée “Carmen” (1927 r.); Hans Ernst Kinck „Renässansmänniskor: historien om Nicolò Machiavelli” (1928 r.); Charles John Samuel Thompson „Vällukternas bok (översatt tillsammans med Anna Lamberg Wåhlin)” (1928 r.).
Henryk Sienkiewicz wspomina ją w liście z 07 stycznia 1906 r. do Alfreda Antona Jansena.

JERZMANOWSKA ANNA – patrz KOESTER ANNA


JERZMANOWSKI ERAZM Józef [02.06.1844 – 07.02.1909] – BARON * herbu DOŁĘGA


Syn Franciszka i Kamili z Kossowskich. Mąż Anny Koster.
Powstaniec styczniowy, żołnierz, wynalazca, przemysłowiec, mecenas nauki, działacz społeczny i filantrop. Członek Ligi Polskiej. Członek honorowy Towarzystwa Szkoły Ludowej. Twórca kompanii gazowych w USA.
Absolwent szkoły średniej w Warszawie, Instytutu Politechnicznego w Puławach. 1863 r. – przyłączył się do powstania styczniowego, walczył u boku gen. Mariana Langiewicza. 1864 r. – internowany w Galicji i osadzony w twierdzy w Ołomuńcu. Zwolniony, zmuszony
do emigracji, wyjechał do Paryża, gdzie podjął studia w Szkole Wyższej Polskiej na Montparnasse (1864 r.), a następnie w Szkole Inżynierii i Artylerii Wojskowej w Metz. 1870 r. – walczył jako oficer w wojnie francusko-pruskiej. Po jej zakończeniu, podjął pracę inżyniera. 1873 r. – wyjechał do Stanów Zjednoczonych. 1879 r. – otrzymał obywatelstwo amerykańskie. W USA zajmował się sprawami gazyfikacji i produkcji karbidu. Opatentował 17 wynalazków w dziedzinie gazownictwa. Z czasem stał się właścicielem trzeciej co do wielkości fortuny w Stanach Zjednoczonych. Został nazwany „człowiekiem, który oświetlił Amerykę”. Hojnie wspierał Polonię amerykańską, a zwłaszcza jej działalność oświatową. Utrzymywał Czytelnię Polską, brał udział w działalności Związku Polskiego w Stanach Zjednoczonych, kierując utworzonym w 1886 r. Komitetem Centralnym Dobroczynności. 1896 r. – powrócił do kraju i osiedlił się w Galicji. Zakupił majątek w Krakowie–Prokocimiu. Kontynuował działalność charytatywną. Wspierał muzeum i skarb narodowy w Raperswilu. Ufundował wawelskie witraże autorstwa Józefa Mehoffera.
Pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie w grobowcu autorstwa rzeźbiarza Wacława Szymanowskiego.
09 czerwca 1916 r. Akademia Umiejętności w Krakowie przyznała Henrykowi Sienkiewiczowi nagrodę „śp. Erazma i Anny małżonków Jerzmanowskich”.

[Fotografia: Autor nieznany. Źródło – Wikipedia.] [Powyższe zdjęcie jest własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do niego wygasły.
Prawo to stosuje się w Stanach Zjednoczonych, Australii, Unii Europejskiej i w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa w 70 lat po śmierci autora.]

JESKE-CHOIŃSKI TEODOR [27.02.1854 – 14.04.1920] – pseudonimy: M. BOGDANOWICZ, T. J. ORLICZ, PANCERNY, HABDANK, ŁADA, POLIKRATES


Syn Fryderyka Jeske i Franciszki Choińskiej.
Intelektualista, pisarz, historyk, publicysta konserwatywny, krytyk teatralny i literacki na łamach „Kuriera Warszawskiego”, jeden
z czołowych teoretyków antysemityzmu w Polsce. Prezes Koła Polskiego oraz założyciel Towarzystwa Kulturalnego Ognisko Polskie (1881 r.).
Absolwent gimnazjum w: Śremie i Poznaniu. Absolwent inżynierii drogowej na Politechnice we Wrocławiu, filozofii na Uniwersytecie
w Pradze i literatury w Wiedniu.
Od 1882 r. – członek kolegium redakcyjnego pisma „Niwa”. Podjął współpracę z antysemickimi pismami: „Słowo”, „Wiek”, „Rola”.
W latach 90. XIX w. redagował pismo „Wędrowiec”. W latach 1910 - 1914 redagował we Lwowie „Kronikę Powszechną”. Przez kilka lat był także redaktorem serii wydawniczej Biblioteki Dzieł Wyborowych.
Teodor Jeske-Choiński tworzył „w opozycji” do swego największego rywala i przyjaciela – Henryka Sienkiewicza. Napisał około trzydziestu powieści, dramatów i nowel o tematyce historycznej i współczesnej. Największą wartość mają jego powieści historyczne,
a m. in.: „Gasnące słońce. Powieść z czasów Marka Aureliusza” (1895 r.), „Ostatni Rzymianie. Powieść z czasów Teodozjusza Wielkiego” (1897 r.).
Z Henrykiem Sienkiewiczem spotykali się m. in.: 01) w październiku 1888 r. - w Paryżu; 02) 24 października 1888 r. - w Paryżu;
03) na przełomie lutego i marca 1894 r. - w Kaltenleutgeben; 04) 02 lipca 1899 r. - w Zakopanem.


[Autor nieznany. Publikacja – 1905 r. Źródło – Wikipedia.]
[To zdjęcie jest w domenie publicznej ponieważ zgodnie z art.3 prawa autorskiego z 29 marca 1926 r. i art. 2 prawa autorskiego z 10 lipca 1952 r. fotografie polskich autorów (lub które ukazały się po raz pierwszy w Polsce lub równocześnie w Polsce i za granicą) opublikowane bez wyraźnego zastrzeżenia prawa autorskiego
(przed zmianą prawa 23 maja 1994 r.) nie podlegają ochronie. Należy domniemywać, że są własnością publiczną.]

JEZIERSKI FEL. [? – ?]


Biografia nieustalona. W 1866 r. – pełniący obowiązki inspektora Gimnazjum IV w Warszawie, radca kolegialny. 29 października 1866 r. podpisał świadectwo nr 1007
o zdaniu przez Henryka Sienkiewicza egzaminu z pełnego kursu nauk gimnazjalnych.

JONAS-SZATEŃSKA MARIA [? – ?]


Biografia nieustalona. Autorka wyboru złotych myśli z pism Bolesława Prusa „Co nam Prus powiedział” (Warszawa 1897 r.). Do Henryka Sienkiewicza zwróciła się
z propozycją przekładu „Rodziny Połanieckich” – zapewne na język niemiecki. 04 marca 1894 r. Henryk Sienkiewicz napisał do niej list.

JORDAN KONSTANCJA [? – ?]


Biografia nieustalona. Córka Karola i Matyldy z Duninów. Żona Tomasza Stadnickiego, posła do Rady Państwa w Wiedniu. Henryk Sienkiewicz widział Konstancję
z Jordanów Stadnicką: 01) październik 1892 r. – Kaltenleutgeben.

JÓZEF [? – ?]


Biografia nieustalona.
21 stycznia 1889 r. w Zakopanem – wspólnie z Bartłomiejem Obrochtą, Sabałą (Janem Krzeptowskim) i Stanisławem przyjęli muzyką Henryka Sienkiewicza.

JUEL DAGNY [08.06.1867 – 05.06.1901]


Córka Hansa Lemmicha Juella i Mindy z Blehrów. Norweska pisarka, pianistka. Rodowe nazwisko Juell zmieniła na Juel około 1890 r.
Po wyjściu za mąż podpisywała się Dagny Przybyszewska.
Pierwsze lata życia spędziła w Kongsvinger. W 1882 r. wyjechała na pensję do Erfurtu, gdzie spędziła około dwóch lat. Po powrocie
do Norwegii – w 1888 r. w Førde została guwernantką dzieci Ottona Blehra. Zimą 1888 r. poznała Hjalmara Christensena, z którym połączyło ją pierwsze młodzieńcze uczucie. Ich związek nie przetrwał. Zakończył się wiosną 1891 r. Jesienią 1889 r. w Kristianii studiowała grę na fortepianie. Zaprzyjaźniła się z artystami z kręgu tzw. młodej bohemy kristiańskiej: Edvard’em Munch’em, Nils’em Collett’em Vogt’em i Vilhelm’em Krag’iem. W Kristianii przebywała z przerwami od 1889 r. do 1892 r. W 1892 r. wyjechała na krótko
do Berlina na studia muzyczne, które ponownie podjęła w lutym 1893 r. 18 sierpnia 1893 r., wyszła za mąż za pisarza Stanisława Przybyszewskiego. W latach 1893 – 1898 Przybyszewscy mieszkali na zmianę w Berlinie i Kongsvinger. 28 września 1895 r.
w Konsvinger urodził im się syn Zenon. Z końcem roku małżonkowie wyjechali do Sztokholmu, a potem do Kopenhagi. Wczesną wiosną 1896 r. Stanisław Przybyszewski wyruszył do Berlina, a Dagny Przybyszewska wróciła do Rolighed. Stanisław dołączył do żony
w maju 1896 r. 3 października 1897 r. urodziła córkę Ivi. Wkrótce po porodzie Dagny Przybyszewska wyjechała do Berlina. W styczniu 1898 r. Przybyszewscy wyjechali do Playa de la Mera w Hiszpanii, a następnie do Paryża. Latem 1898 r. powrócili do Kongsvinger. Wkrótce Stanisław Przybyszewski otrzymał propozycję objęcia redakcji krakowskiego pisma „Życie”. Jesienią 1898 r. Przybyszewscy
z dziećmi przenieśli się do Krakowa. Z początkiem 1900 r. Dagny Przybyszewska opuściła męża i przez rok podróżowała po Europie. Wiosną 1901 r. Przybyszewscy spotkali się w Warszawie i postanowili wybrać się do Tyflisu. 05 czerwca 1901 r., w Tyflisie została zastrzelona przez Władysława Emeryka i pochowana na cmentarzu na Kukach.
Pozostawiła po sobie skromny dorobek literacki: dramaty: „Den sterkere” („Silniejszy”), „Når solen går ned” („Kiedy słońce zachodzi”), „Synder” („Grzech”)
i „Ravnegård” („Krucze gniazdo/Krukowisko”) – opowiadanie „Rediviva”, czternaście wierszy oraz cztery utwory poetyckie prozą: „Sing mir das Lied vom Leben und vom Tode…”, „Et la tristesse de tout cela, oh, mon âme…”, „In questa tomba oscura…”, „I tusmørket” („O zmierzchu”), a także szkic poświęcony twórczości norweskiego rysownika Theodora Kittelsena. Dagny z Juellów Przybyszewska zajmowała się także propagowaniem sztuki współczesnych jej artystów. Tłumaczyła na język norweski utwory męża, a także innych pisarzy. Henryk Sienkiewicz widział Dagny z Joellów Przybyszewską: 01) lipiec 1899 r. – Zakopane.

[Fotografia – autor nieznany. Źródło – Wikipedia.] [Powyższe zdjęcie jest własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do niego wygasły. Prawo to stosuje się
w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej, Australii, Unii Europejskiej i w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa w 70 lat po śmierci autora.]

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów.]