Lecz nadchodzi godzina i teraz jest, kiedy prawdziwi czciciele będą oddawali Ojcu cześć w duchu i w prawdzie; bo i Ojciec takich szuka, którzy by mu tak cześć oddawali. Bóg jest duchem, a ci, którzy mu cześć oddają, winni mu ją oddawać w duchu i w prawdzie. [Jan. 4; 23 – 24]



POSTACIE Z JEGO ŻYCIA

Wybierz literę, z którą chcesz się zapoznać: A, B, C, Ć, D, E, F, G, H, I, J, K, L, Ł, M, N, O, P, Q, R, S, Ś, T, U, V, W, X, Y, Z, Ź, Ż - albo zobacz wszystkie.

Litera T



TABĘCKA MARIA [? – ?]


Żona Lucjana Wronowskiego. Oboje z mężem utrzymywali bliską znajomość z Henrykiem Sienkiewiczem. Udokumentowane spotkania pisarza z Marią z Tabęckich Wrotnowską datują się następująco: 01) styczeń 1887 r. - Warszawa; 02) luty 1889 r. - Warszawa; 03) marzec 1889 r. - Warszawa; 04) maj 1889 r. - Warszawa.

TABĘCKI KONSTANTY [? – ?]


Biografia nieustalona. Syn Konstantego i Amelii z Krępskich Tabęckich. Brat Marii z Tabęckich Wrotnowskiej, Amelii z Tabęckich Czarnowskiej i Stefanii z Tabęckich Chłędowskiej.
Henryk Sienkiewicz spotkał go 28 lutego 1889 r. na raucie w swoim mieszkaniu w Warszawie.

TAPPEINER FRANCISZEK [? – ?]


Lekarz zdrojowy w Meranie w okresie pobytu w latach 1884 – 1885 Henryka i Marii Sienkiewiczów.

TARNOWSKA RÓŻA Maria Augusta – patrz BRANICKA RÓŻA Maria Augusta


TARNOWSKA STUNIA [? – ?]


Biografia nieustalona. W sierpniu 1896 r. Henryk Sienkiewicz spotkał ją w Zakopanem.

TARNOWSKI STANISŁAW Kostka [07.11.1837 – 31.12.1917] – herbu LELIWA * HRABIA * pseudonim: EDWARD REMBOWSKI, ŚWIATOWID


Syn hrabiego Jana Bogdana i Gabrieli z Małachowskich. Mąż Róży Marii Augusty z Branickich.
Polski historyk literatury, krytyk literacki, publicysta polityczny, przywódca konserwatystów krakowskich, profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, prezes Akademii Umiejętności w Krakowie.
Absolwent gimnazjum św. Anny w Krakowie. Studiował prawo i filologię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Studia w dziedzinie filologii uzupełniał na uniwersytecie w Wiedniu (1861 r.). Za współpracę z Komitetem Narodowym podczas powstania styczniowego był więziony
w Ołomuńcu przez władze austriackie. Po ułaskawieniu stanął na czele krakowskich konserwatystów (tzw. „stańczyków”, 1865 r.). Wspólnie z Józefem Szujskim powołał do życia, redagował i wydawał miesięcznik „Przegląd Polski”. Wspólnie z Józefem Szujskim, Stanisławem Koźmianem i Ludwikiem Wodzickim ogłosił manifest programowy konserwatystów („Teka Stańczyka”, 1868 – 1869). Zasiadał w galicyjskim Sejmie Krajowym (1867 – 1875), później w Izbie Panów w Wiedniu (od 1885 r.). W 1870 r. został współwłaścicielem pisma „Czas”, które stało się wkrótce czołowym organem konserwatystów. W tym samym roku obronił doktorat na Uniwersytecie Jagiellońskim (na podstawie pracy „Król Stanisław Leszczyński jako pisarz polityczny”) i uzyskał również habilitację, a rok później - tytuł profesora nadzwyczajnego i kierownictwo Katedry Historii Literatury Polskiej. W 1873 r. został członkiem czynnym Akademii Umiejętności
w Krakowie (późniejszej PAU). W 1879 r. został profesorem zwyczajnym. W 1880 r. został powołany na członka honorowego Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. W roku akademickim 1882/1883 był dziekanem Wydziału Filozoficznego; dwukrotnie pełnił funkcję prorektora Uniwersytetu Jagiellońskiego (1887/1888, 1900/1901), również dwukrotnie – rektora (1886/1887, 1899/1900). Kierował także Działem Literackim Seminarium Filologii Słowiańskiej (od 1888 r.)
Zajmował się historią literatury polskiego odrodzenia i romantyzmu, metodologią historii literatury, krytyką literacką. W badaniach kładł nacisk na portret psychologiczny autora, w mniejszym stopniu na biografię. Jego głównym dziełem była „Historia literatury polskiej” (w sześciu tomach, 1900 – 1907). Był autorem utworów satyrycznych: komedia „Wędrówka po Galilei” (1873 r., z Władysławem Ludwikiem Anczycem), satyra „Marszałek” (1882 r.), parodia twórczości Stanisława Wyspiańskiego „Czyściec Słowackiego” (1903 r.). Z prac naukowych można wymienić: „Frycz Modrzewski o poprawie Rzeczypospolitej” (1867 r.), „Rozprawa o Juliuszu Słowackim” (1867 r.), „O Łukaszu Górnickim” (1868 r.), „O Piotrze Grabowskim” (1869 r.), „Romans polski w początkach XIX wieku” (1871 r.), „Komedye Aleksandra
hr. Fredry” (1876 r.), „Henryk Rzewusk”i (1887 r.), „Jan Kochanowski” (1888 r.), „Zygmunt Krasiński” (1893 r.), „Henryk Sienkiewicz” (1897 r.), „Matejko” (1897 r.), „O literaturze polskiej XIX wieku” (1977 r., redaktor Henryk Markiewicz).
W 1909 r. przeszedł na emeryturę. Został odznaczony m. in.: Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Franciszka Józefa (1887 r.), a pośmiertnie Krzyżem Komandorskim Orderu Polonia Restituta (1936 r.).
Henryk Sienkiewicz poznał go prawdopodobnie w 1879 r. w Szczawnicy. Łączyła ich przyjaźń. Udokumentowane spotkania Stanisława Kostki Tarnowskiego z Henrykiem Sienkiewiczem datują się następująco: 01) kwiecień 1887 r. - Wiedeń; 02) listopad 1888 r. - Kraków; 03) czerwiec 1889 r. Kraków; 04) lipiec 1890 r. - Kraków;
05) listopad 1893 r. - Kraków.

[Fotografie: Autor: 1) Jan Matejko/Picus viridis. Źródło – Wikipedia.] [Zdjęcia objęte licencją CC-BY-SA].

TAUBE GUSTAW Dionizy [1862 – 1927]


Biografia nieustalona. Syn Gustawa Edwarda Taube (1810 – 1869) i Natalii z Zalutyńskich. Mąż Marii z Kronenbergów primo voto Zamoyskiej.
Henryk Sienkiewicz spotkał go 20 lutego 1889 r. w Warszawie u Teresy ze Zbyszewskich Czarnowskiej.

TAUBE JANINA Salomea [1864 – ?]


Biografia nieustalona. Córka Gustawa Edwarda Taube (1810 – 1869) i Natalii z Zalutyńskich. Żona Stanisława Brunnowa.
Henryk Sienkiewicz spotkał ją 20 lutego 1889 r. w Warszawie u Teresy ze Zbyszewskich Czarnowskiej.

TAUBE MARIA – patrz ZAMOYSKA MARIA


TAUBE NATALIA – patrz ZALUTYŃSKA NATALIA


TEODOROWICZ JÓZEF Teofil [25.07.1864 – 04.12.1938]


Syn Grzegorza i Gertrudy z Ohanowiczów Teodorowiczów.
Polski arcybiskup lwowski obrządku ormiańskiego, teolog, polityk, poseł na Sejm Ustawodawczy, senator I kadencji
II Rzeczypospolitej Polskiej.
Absolwent gimnazjum w Stanisławowie, uniwersytetu w Czerniowcach na Bukowinie, Seminarium Duchownego we Lwowie i Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Lwowskiego. Święcenia kapłańskie – 02 stycznia 1887 r. Kurator Zakładu dla Młodzieży im. Józefa Torosiewicza we Lwowie, proboszcz w Brzeżanach, wikary we Lwowie i Stanisławowie, kanonik gremialny we Lwowie. Współpracownik księcia Adama Stefana Sapiehy. Członek Ligi Narodowej, licznych organizacjach dobroczynnych. Poseł do Sejmu Krajowego we Lwowie i Izby Panów w Wiedniu (1902 – 1918). W 1905 r. zaangażował się w sprawę strajków szkolnych
w Wielkopolsce. Podczas I wojny światowej chronił obywateli kraju od krzywd ze strony okupacyjnych władz rosyjskich. Od września 1914 r. – członek galicyjskiej C. K. Rady Szkolnej Krajowej. Od listopada 1918 r. – aktywny uczestnik prac nad organizowaniem państwowości polskiej. W latach 1919 – 1922 – poseł niezależny na Sejm Ustawodawczy i wiceprzewodniczący klubu poselskiego Związku Ludowo-Narodowego. W latach 1922 – 1923 senator z ramienia Stronnictwa Chrześcijańsko-Narodowego. Napisał „O miłości Ojczyzny”. Pochowany na cmentarzu obrońców Lwowa.
Udokumentowane spotkania Henryka Sienkiewicza z Józefem Teodorowiczem datują się następująco: 01) 1908 r. – Warszawa.

[Autor nieznany. Publikacja – 1927 - 1937. Źródło – Wikipedia.] [To zdjęcie jest w domenie publicznej, ponieważ zgodnie z art. 3 prawa autorskiego z 29 marca 1926 r. i art. 2 prawa autorskiego z 10 lipca 1952 r. fotografie polskich autorów (lub które ukazały się po raz pierwszy w Polsce lub równocześnie w Polsce i za granicą) opublikowane bez wyraźnego zastrzeżenia prawa autorskiego (przed zmianą prawa 23 maja 1994 r.) nie podlegają ochronie. Należy domniemywać, że są własnością publiczną.]

THIVILIER BORYS [? – ?]


Biografia nieustalona. W 1878 r. – delegat rosyjski na Międzynarodowy Kongres Literacki w Paryżu. Uczestnikiem tego kongresu był również Henryk Sienkiewicz.

THOMPSON [? – ?]


Biografia nieustalona. Anglik towarzyszący wyprawie na polowanie na bawoły w październiku i listopadzie 1877 r. na stepach Wyoming w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. Pisarz przedstawił go w „Listach z podróży do Ameryki”:
„(…) Thompson jest to flegmatyczny Anglik, długi, chudy, z oczyma i ustami, których końce spuszczają się na dół, co wszystko robi go podobnym do karykatury wyciętej z papieru. (…)”

THUN-HOHENSTEIN KAROLINA [1848 – 1960(?)]


Żona Romana Damiana Sanguszki (1832 – 1917), ordynata zasławskiego i kolekcjonera.
Henryk Sienkiewicz poznał ją w czerwcu 1888 r. w Wiedniu.

TOKARZEWICZ JÓZEF [1841 – 1919] – pseudonim HODI


Syn Bazylego (starosty cerkwi Preczystieńskiej) w Bielsku. Publicysta i literat. Absolwent Uniwersytetu Moskiewskiego. Uczestnik Powstania Styczniowego, po którym stał się zwolennikiem idei pozytywizmu, zajmował się publicystyką, redagował kilka czasopism.
W 1878 r. w Paryżu spotkał się z Henrykiem Sienkiewiczem, który polecał go jako korespondenta „Niwy” – bezskutecznie.

TOMAS ? [? – ?]


Biografia nieustalona. Dentysta wiedeński, u którego 12 października 1887 r. – pod nieobecność Richtera (innego dentysty wiedeńskiego) – Henryk Sienkiewicz usunął ząb.

TOMKOWICZ STANISŁAW [27.05.1850 – 11.03.1933]


Syn Apoloniusza i Marii z Wężyków.
Konserwator zabytków, historyk sztuki, publicysta, wieloletni redaktor krakowskiego „Czasu” (1887 - 1899).
Absolwent Gimnazjum św. Anny (1869 r.) i germanistyki na Uniwersytecie Jagiellońskim (ukończone w 1874 r.) Od 1874 r. członek Komisji do Badania Historii Sztuki Akademii Umiejętności, a w latach 1882 – 1892 – sekretarz tej komisji. Redaktor „Przyjaciela Sztuki Kościelnej” (1883 – 1885). Honorowy rządowy konserwator zabytków IV okręgu konserwatorskiego Galicji Zachodniej (1887 – 1895).
Od 1891 r. zastępuje w urzędowaniu prof. Józefa Łepkowskiego – konserwatora Krakowa i powiatu krakowskiego. W 1894 r. zostaje zastępcą przewodniczącego Grona Konserwatorów Galicji Zachodniej, a ponadto – członkiem korespondentem Akademii Umiejętności. W latach 1893 – 1912 – kurator krakowskiej Fundacji Helclów
dla zubożałych i chorych starców. W 1896 r. jest współzałożycielem Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa. W latach 1900 – 1914 – przewodniczący Grona Konserwatorów Galicji Zachodniej. W 1908 r. zostaje członkiem czynnym Akademii Umiejętności. W latach 1911 – 1913 kieruje pracami inwentaryzacyjnymi zabytków sztuki Ordynacji Zamoyskiej. W latach 1911 – 1933 – przewodniczący Komisji Akademii Umiejętności do spraw Badania Historii Sztuki w Polsce. W latach 1918 – 1926 – dyrektor Wydziału II Filozoficzno-Historycznego PAU, a w latach 1928 – 1933 – dyrektor Wydziału I Filologicznego PAU. Członek Komitetów Wawelskich.
Od 1919 r. – członek honorowy Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, od 1920 r. – członek czynny Towarzystwa Naukowego we Lwowie, od 1930 r. – członek zwyczajny Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.
Jest autorem co najmniej 625 prac opublikowanych drukiem poświęconych głównie kwestiom inwentaryzacji, opieki i ochrony zabytków, monograficznym ujęciom pojedynczych dzieł sztuki i pomników architektury, kalendariom robót konserwatorskich, studiom na kulturą renesansu i baroku, a także wydarzeniom artystycznym
i zagadnieniom społeczno-kulturalnym. Odznaczony Komandorią Orderu Polonia Restituta oraz papieskim Krzyżem Komandorskim Orderu św. Grzegorza.
Udokumentowane spotkania Henryka Sienkiewicza ze Stanisławem Tomkowiczem datują się następująco: 1) 12 lutego 1889 r. - Kraków - Hotel Saski; 2) 10 września 1890 r. - Kraków.

TRETIAK JÓZEF [28.09.1841 – 18.03.1923] – pseudonim: JÓZEF TRYWARD, TRZECIAK


Polski historyk literatury, krytyk literacki, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności.
Absolwent: gimnazjum w Równem, filologii na uniwersytetach w Kijowie, Zurychu i Paryżu. Uczestnik powstania styczniowego. Od 1867 r. – nauczyciel języka polskiego w II Gimnazjum we Lwowie, przewodniczący Związku Literackiego we Lwowie. W 1885 r. uzyskał tytuł doktora na Uniwersytecie Jagiellońskim (rozprawa doktorska „Mickiewicz w Wilnie i Kownie. Życie i poezja”). Od 1886 r. – nauczyciel języka polskiego w Seminarium Nauczycielskim w Krakowie. W 1890 r. uzyskał tytuł doktora habilitowanego (rozprawa „Mickiewicz a Trembecki”) i został docentem Katedry Historii Literatury Polskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1893 r. habilitował się z języka i literatury ruskiej. Od 1894 r. – profesor nadzwyczajny i kierownik Zakładu Języka i Literatury Ukraińskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 1898 r. – profesor zwyczajny. Od 1919 r. – profesor honorowy Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 1888 r. członek-korespondent krakowskiej Akademii Umiejętności (późniejszej PAU),
od 1900 r. - członek czynny Akademii. W latach 1898 – 1922 – sekretarz Wydziału I Akademii, sekretarz (później przewodniczący) Komisji do Badań w Zakresie Historii Literatury i Oświaty w Polsce Akademii Umiejętności, przewodniczący Komisji Językowej Akademii Umiejętności, członek Komisji Języka Polskiego Akademii Umiejętności. Od 1920 r. – członek Towarzystwa Naukowego we Lwowie. Dwukrotny laureat nagrody Akademii Umiejętności im. Walentego Barczewskiego (1904 r., 1915 r.).
Pracę naukową ukierunkował głównie na historię literatury polskiego romantyzmu i historią literatury ukraińskiej i rosyjskiej. Pasjonat Adama Mickiewicza. Interesował się twórczością Kornela Ujejskiego i Adama Asnyka. Przygotował wybór poezji Józefa Bohdana Zaleskiego (1921 r.).
Józef Tretiak był również literatem. Napisał poemat liryczny „Z pogańskich światów” (1870 r.), poemat historyczny „Królewska para” (1871 r.), powieść „Pamiętniki Daniela” (1873 r.).
Wybrane prace naukowe: „Słowo o Chopinie” (1877 r.), „O bajronizmie w poezyi polskiej” (1879 r.), „O dramacie staroindyjskim” (1879 r.), „Kalewala, epopeja fińska” (1882 r.), „Tragiczność w życiu Zygmunta Krasińskiego” (1884 r.), „Poezja pomickiewiczowska” (1885 r.), „Idea Wallenroda” (1887 r.), „Stosunki i pieśni miłosne Mickiewicza w Odessie” (1887 r.), „Szkice literackie” (1896 – 1901), „Kto jest Mickiewicz” (1898 r.), „Młodość Mickiewicza 1798 – 1824” (1898 r.), „Obrazy nieba i ziemi
w „Panu Tadeuszu” (1898 r.), „Juliusz Słowacki. Historia ducha poety i jej odbicie w poezji 1809 – 1842” (1904 r.), „Mickiewicz i Puszkin” (1906 r.), „Piotr Skarga
w dziejach i literaturze Unii Brzeskiej” (1912 r.), „Bohdan Zaleski do upadku powstania listopadowego. Życie i poezja. Karta z dziejów romantyzmu polskiego” (1911 r.), „Bohdan Zaleski na tułactwie. Życie i poezja. Karta z dziejów Emigracji Polskiej” (1913 – 1914), „Adam Mickiewicz w świetle nowych źródeł 1815 – 1821” (1917 r.).
W numerze 1. „Przeglądu Literackiego” (dodatek do „Kraju”) z 3 (15) stycznia 1887 r. w omówieniu „Zeszłorocznej literatury polskiej” Józef Tretiak zestawił „Potop” Henryka Sienkiewicza z powieścią „Abraham Kitaj” Zygmunta Kaczkowskiego”.

TURGIENIEW IWAN Siergiejewicz [09(28).11(10).1808 – 03(22).09(08).1883]


Pisarz rosyjski, przedstawiciel rosyjskiego realizmu krytycznego.
Student Uniwersytetu Moskiewskiego, absolwent uczelni w: Petersburgu (1834 – 1837) i w Berlinie (1838 – 1841). W 1842 r. rozpoczął pracę urzędnika w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych w Petersburgu. Po dwóch latach porzucił ją na rzecz twórczości literackiej.
W kwietniu 1852 r. został aresztowany, a w maju tego roku skazany na zesłanie do majątku rodzinnego, gdzie przebywał dwa lata
do ułaskawienia. Oprócz okresu studiów Turgieniew spędzał wiele lat za granicą. W 1861 r. wyjechał na stałe, najpierw do Baden-Baden (do 1870 r.), a następnie przeniósł się do Paryża, gdzie mieszkał do śmierci.

Autor niżej wymienionych utworów: poematów i poematów prozą: „Parasza” (1843 r.), „ Dziedzic” (1846 r.), „Senilia” (1878 – 1882 r.) – noweli, opowiadań i esejów: „Zabijaka” (1846 r.), „ Chor i Kalinycz” (1847 r.), „Zapiski myśliwego” (1852 r.), „Mumu” (1852 r.), „Hamlet i Don Kichote” (1860 r.), „Widma” (1863 r.), „Dziwna historia” (1869 r.), „Wiosenne wody” (1872 r.), „Punin i Baburin” (1874 r.), „Sen” (1877 r.) – powieści: „Rudin” (1856 r.), „Szlacheckie gniazdo” (1859 r.), „W przededniu” (1860 r.), „Ojcowie i dzieci” (1862 r.), „Dym” (1867 r.), „Nowizna” (1877 r.) – oraz „Dziennik zbędnego człowieka” (1850 r.).
W 1878 r. był wiceprzewodniczącym Międzynarodowego Kongresu Literackiego. Uczestnikiem tego kongresu był również Henryk Sienkiewicz.

[Autor obrazu – Ilja Riepin (1844 – 1930). Źródło – Wikipedia. Powyższe zdjęcie jest własnością publiczną, ponieważ prawa autorskie do niego wygasły.
Prawo to stosuje się w Stanach Zjednoczonych, Australii, Unii Europejskiej i w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa w 70 lat po śmierci autora.]

TURNO BARBARA – patrz MAŃKOWSKA BARBARA


TYMOWSKA FRYDERYKA – patrz KARPIŃSKA FRYDERYKA


TYMOWSKI JAN Florian [1851 – 1902]


Syn Juliana Konstantego i Florentyny z Zawadzkich Tymowskich. Mąż Fryderyki z Karpińskich. Polski doktor w Ragaz, San Remo i Nicei. W styczniu i lutym 1884 r.
oraz styczniu, marcu i kwietniu 1885 r. leczył chorą na gruźlicę Marię z Szetkiewiczów Sienkiewicz. Autor „przewodnika dla leczących się w stacjach klimatycznych” zatytułowanego „San Remo, Ospedaletti i Bordighera pod względem klimatycznym i społecznym” (wydanie 2. - 1886 r.). Udokumentowane spotkania Henryka Sienkiewicza z Janem Florianem Tymowskim datują się następująco: 01) luty - kwiecień 1896 r. - Nicea; 02) czerwiec 1896 r., 03) 16 maja 1897 r. -
Parc-Saint-Maur; 04) luty 1898 r. - Nicea; 05) czerwiec 1897 r. - Ragaz.

TYSZKIEWICZ JAN Witold Emanuel [1831 – 1892]


Były marszałek powiatu wileńskiego. Właściciel części majątku Mołodeczno i majątku Waka na Litwie. Mąż Izabeli Tyszkiewiczówny. Miał z nią pięcioro dzieci: Michała, Jana (1867 – 1903, towarzysza podróży afrykańskiej Henryka Sienkiewicza), Krystynę, Marię i Joannę. Sąsiad Bronisława i Anny Mineyków.
Henryk Sienkiewicz wybierał się tam 23 lutego 1886 r. na odpoczynek. Widywali się również w sierpniu 1886 r. w Kaltenleutgeben. 09 maja 1889 r. Jan Tyszkiewicz (ojciec) odwiedził Henryka Sienkiewicza w jego mieszkaniu w Warszawie.

TYSZKIEWICZ JAN [1867 – 1903]


Syn Jana Witolda Emanuela Tyszkiewicza (1831 - 1892) z Wołożyna i Izabeli z Tyszkiewiczów. Mąż Elżbiety z Krasińskich (1871 - 1906). W 1890 r. towarzyszył pisarzowi w podróży afrykańskiej. Swoje wrażenia zamieścił w listach do matki „W Afryce z Sienkiewiczem. Urywki listów do matki Jana hr. Tyszkiewicza”.

[Ewentualne uzupełnienia i zmiany w treści nastąpią z chwilą ustalenia nowych szczegółów z tego okresu.]